بررسی کارنامه و چالش‌های 80 ساله انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران (1316- 1398)، به عنوان فعال‌ترین ناشر دولتی در حوزه علوم کتابداری و آرشیوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای علم اطلاعات و دانش‌شناسی، کارشناس مسئول پژوهش سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، تهران، ایران.

2 دکترای علم اطلاعات و دانش‌شناسی، استادیار سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، تهران، ایران.

چکیده

هدف: پژوهش حاضر در نظر دارد تا با تبیین معیارهای سنجش کتاب‌های تخصصی، معیارهایی برای رتبه‌بندی کتاب در علوم انسانی ارائه دهد که متخصصان بتوانند با بهره‌گیری از معیارهای ارائه‌شده، به ارزیابی و رتبه‌بندی کتاب بپردازند.
روش: این پژوهش، به دلیل آن که از بررسی متون به روش کتابخانه‌ای و همچنین از دیدگاه صاحب‌نظران دانشگاه‌های جامع بزرگ برای گردآوری اطلاعات بهره گرفته است، از نظر نحوه گردآوری داده‌های مورد نیاز، در چهارچوب پژوهش‌های توصیفی-پیمایشی دسته‌بندی می‌شود. جامعه آماری پژوهش حاضر، 2449 نفر از صاحب‌نظران حوزه‌های علوم انسانی دانشگاه‌های جامع بزرگ کشور هستند. اطلاعات گردآوری‌شده از طریق پرسشنامه با نرم‌افزار اس.پی.اس.‌اس تجزیه ‌و تحلیل شدند. برای تحلیل داده‌ها از شاخص‌های توصیفی (فراوانی، درصد فراوانی و میانگین) و آزمون‌های استنباطی (فریدمن) ‌ بهره گرفته شد.
یافته‌ها: پژوهش حاضر نشان داد که از دیدگاه صاحب‌نظران حوزه علوم انسانی در دانشگاه‌های بزرگ کشور، معیارهای نشر و ناشر، پدیدآور، مترجم، محتوای تألیفی، محتوای ترجمه‌ای، ساختار و ظاهر در ارزیابی و رتبه‌بندی کتاب‌های تخصصی حوزه علوم انسانی نقش اساسی و مهم می‌تواند داشته باشد.
نتیجه‌­گیری: حاصل مطالعه‌ پژوهش حاضر ارائه معیارهای ارزیابی است که هم برای متخصصان و نیز برای کتابداران در مجموعه‌سازی منابع می‌تواند بسیار حائز اهمیت باشد، معیارهای رتبه‌بندی منابع می‌تواند برای ناشران نیز جهت تولید منابع باکیفیت، مفید واقع شود. با استفاده از دیدگاه صاحب‌نظران در پژوهش حاضر، رتبه‌بندی کیفی آثار با اولویت‌بندی معیارها توسط صاحب‌نظران در هر حوزه‌ دانشی، ممکن می‌شود. این رتبه‌ها می‌تواند به خوانندگان و پژوهشگران جهت یافتن منابع باکیفیت‌تر و به کتابداران نیز البته در صورتی‌ که سازمانی بزرگ به انجام رتبه‌بندی پرداخته باشد، در گزینش و خرید منابع باکیفیت‌تر کمک کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Overview on 80 Years of Publications of the National Library and Archives of Iran (1937-2019) as the Most Active Governmental Publisher in the Field of Library and Archival Sciences

نویسندگان [English]

  • Ali Sadeghzadeh Vayghan 1
  • Azam Najafqolinejad 2
1 PPh.D, Knowledge and Information Science, Research Expert of National library and archives of I.R. Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Knowledge and Information Science, National library and archives of I.R. Tehran, Iran
چکیده [English]

Objective: The current study presented the criteria for measuring the content of specialized books.
Methodology: Current study used a library method as well as the perspectives of experts from large universities to gather needed data. It is categorized as a descriptive-survey research in terms of how data is collected. The statistical population of the present study is 2449 experts in the fields of humanities and behavioral sciences of the country's major universities. The gathered data was analyzed through a questionnaire using SPSS software. Descriptive indicators (frequency, frequency and mean) and inferential tests (Friedman) were used to analyze the data.
Findings: The present study indicated that from the point of view of experts in the field of humanities in top universities, publishing and publisher criteria, creator, translator, authored content, translated content, structure and appearance in evaluating and ranking specialized books in the field of humanities have an important and fundamental role.
Because experts in comprehensive universities across the country have considered the component of "translation content" to be more important than other components, experts have valued the content of translation books more than any other, and it has been important for them to have the necessary criteria for evaluation. Translation content should be used in the ranking of specialized books. This could be due to translation problems in specialized books in the fields of humanities and behavioral sciences, which, despite the increasing quantity of these translations in the country, do not show much acceptable quality.
Conclusion: The result of the present study is to provide evaluation criteria that can be very important for both professionals and librarians to collect resources, resource ranking criteria can be useful for publishers to produce quality resources. Using the views of experts in the present study, it is possible to qualitatively rank the works by prioritizing the criteria by the experts in each field of knowledge. These rankings can help readers and researchers find higher quality resources, and librarians can help select and purchase higher quality resources if a large organization has ranked them. With the use of new tools, the speed of access to information may have improved, but the problem of finding reliable and quality resources remains strong, and ranking resources can play a role in solving this problem. Resource ranking criteria can also be useful for publishers to produce quality resources. These criteria can help readers and researchers to find better quality resources and help librarians to select and purchase better quality resources. Therefore, it is suggested that the organization that uses these criteria, in order to use each of the criteria in accordance with the policies of its organization, conduct a survey of relevant experts and adapt the criteria. It is suggested that the criteria be evaluated annually or in different courses by experts in the field or field. Finally, it is suggested that a study be conducted to identify the priorities of specialized books in engineering and experimental technical fields and the results of that research be compared with the present study.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Government Publications
  • National Library and Archives of Iran
  • Information and Communication Technology
  • Publishing Performance
  • Publishing Evaluation
اعلایی، زهرا؛ احمدی، سلیمان؛ سهرابی، محمدرضا (1398). موانع و چالش‌های چاپ و نشر کتاب آموزشی اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی. سلامت اجتماعی، 6(3)، 327-341.
جانسون، پگی (1389). مبانی مجموعه‌سازی و مدیریت مجموعه (ترجمه‌ محسن شمس اژه‌ای، منصور کوهی رستمی). تهران: چاپار.
جعفرنژاد، آتش‏ (۱۳۵۴)‏. بررسی عقاید و نظرات جمعی از کودکان و نوجوانان تهران درباره معیارهای یک کتاب خوب. (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشکده دولتی - وزارت علوم، تحقیقات، و فناوری - دانشگاه تهران - دانشکده علوم.
رضی، احمد (1388). شاخص‌های ارزیابی و نقد کتاب‌های درسی دانشگاهی. پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی،21، 21-30.
شریعتی نیاسر، مجتبی (1396). ابلاغ نتایج سطح‌بندی دانشگاه‌های دولتی. بازیابی 17 آذر 1397، از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، سایت معاونت آموزشی: https://edu.msrt.ir/file/download/news/1509467391-announcement-1.pdf
غائبی، امیر؛ تاجداران، منصور؛ فهیمی‌فر، سپیده (1389). معیارهای ارزیابی کتاب‌های الکترونیکی: سیاهه پیشنهادی. پژوهشنامه پردازش و اطلاعات، 25، 721-743.
منصوریان، یزدان (1392). صد ویژگی کتاب‌های دانشگاهی کارآمد و اثربخش. پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، 17(29)، 1-17.
References
Aalaei, Z., Ahmadi, S., & Sohrabi, M. R. (2019). Obstacles and challenges in the publishing of faculty members’ scientific book in Shahid Beheshti University of Medical Science. COMMUNITY HEALTH, 6(3), 327-341. (in Persian)
Alpert, A. (2006). Incorporating nonfiction into Readers' advisory services. Reference & User Services Quarterly, 46(1), 25-32.‏
Buckland, M. (2012). What Kind of Science Can Information Science Be? J. Am. Soc. Inf. Sci. 63, 1–7. doi:10.1002/asi.21656
Camacho, L., & Spackman, A. (2010). Transitioning to e-books: Usage and attitudes among business faculty. Journal of Business & Finance Librarianship, 16(1), 33-45.‏
Dali, K. (2010). Readers' advisory interactions with immigrant readers. New Library World, 111(5/6), 213-222.‏
Dali, K. (2014). From book appeal to reading appeal: redefining the concept of appeal in readers’ advisory. The Library Quarterly, 84(1), 22-48.‏
Ferri, A. (2015). Book Appeal, Literacy, and the Reader: Readers’ Advisory in practice and theory. See Also, 1(1).‏
Ghaebi, A., Tajdaran, M., & Fahimifar, S. (2010). Ebook Evaluation Criteria: A Proposed Checklist. Information Proccessing and management, 25(4), 721-743. (in Persian)
Giménez-Toledo, E., Mañana-Rodríguez, J., & Tejada-Artigas, C. M. (2015). Scholarly publishers' indicators: Prestige, specialization, and review systems of scholarly book publishers. El profesional de la información, 24(6), 855-860.‏
Giménez-Toledo, E., Mañana-Rodríguez, J., Engels, T. C., Ingwersen, P., Pölönen, J., Sivertsen, G., ... & Zuccala, A. A. (2016). Taking scholarly books into account: current developments in five European countries. Scientometrics, 107(2), 685-699.‏
Giménez-Toledo, E., Tejada-Artigas, C., & Mañana-Rodríguez, J. (2012). Evaluation of scientific books’ publishers in social sciences and humanities: Results of a survey. Research Evaluation, 22(1), 64-77.‏
Gorraiz, J., Gumpenberger, C., & Purnell, P. J. (2014). The power of book reviews: a simple and transparent enhancement approach for book citation indexes. Scientometrics, 98(2), 841-852.‏
Hug, S. E., Ochsner, M., & Daniel, H. D. (2014). A framework to explore and develop criteria for assessing research quality in the humanities. Int'l J. Educ. L. & Pol'y, 10, 55.‏
Jafarnejad, A. (1975). A review of the opinions and collective opinions of children and adolescents in Tehran about the criteria of a good book. (master's thesis). Faculty of Government - Ministry of Science, Research, and Technology, University of Tehran, Faculty of Science. (in Persian)
Johnson, P. (2009). Fundamentals of Collection Development and Management (Fundamentals Series). 3rd Edition. ALA.
Kousha, K., & Thelwall, M. (2015). Patent citation analysis with Google. Journal of the Association for Information Science and Technology, 68(1), 48-61.‏
Mansoorian, Y. (2013). One hundred features of efficient and effective academic books. Research and Writing of Academic Books, 17(29), 1-17. (in Pesian)
Moed, H. F., Luwel, M., & Nederhof, A. J. (2002). Towards research performance in the humanities.‏ Libr. Trends, 50.
Nicolaisen, J. (2002). The scholarliness of published peer reviews: A bibliometric study of book reviews in selected social science fields. Research Evaluation, 11(3), 129-140.‏
Nisonger, T. E. (2008). The “80/20 rule” and core journals. The Serials Librarian, 55(1-2), 62-84.‏
Ochsner, M., Hug, S. E., & Daniel, H. D. (2012). Four types of research in the humanities: Setting the stage for research quality criteria in the humanities. Research Evaluation, 22(2), 79-92.‏
O'Connor, D. O., & Voos, H. (1981). Empirical Laws, Theory Construction and Bibliometrics. Library Trends, 30(1), 9-20.‏
Oh, H. C., & Lim, J. F. Y. (2009). Is the journal impact factor a valid indicator of scientific value? Singapore medical journal, 50(8), 749.‏
Razi, A. (2009). Indicators of evaluation and critique of academic textbooks. Research and writing of academic books, 21, 21-30. (in Persian)
Shariati Niasar, M. (2016).  Signification of results of Government universities rankings. Retrived: December 2017. From:  Ministry of Science, Research and Technology, Deputy Education website: https://edu.msrt.ir/file/download/news/1509467391-1.pdf. (in Persian)
Smith, D. (2015). Readers’ advisory: The who, the how, and the why. Reference & User Services Quarterly, 54(4), 11-16.‏
Smith, J. S. (2019). Assessing the Value of Scholarly Book Reviews among Geographers. The Professional Geographer, 1-14.‏
Spink, A., Robins, D., & Schamber, L. (1998). Use of scholarly book reviews: implications for electronic publishing and scholarly communication. Journal of the American Society for Information Science, 49(4), 364-374.‏
Stone, S. (1982). Humanities scholars: information needs and uses. Journal of documentation, 38(4), 292-313.‏
Sugimoto, C. R., Work, S., Larivière, V., & Haustein, S. (2017). Scholarly use of social media and altmetrics: A review of the literature. Journal of the Association for Information Science and Technology, 68(9), 2037-2062.‏
Thompson, J. W. (2002). The death of the scholarly monograph in the humanities? Citation patterns in literary scholarship. Libri, 52(3), 121-136.‏
Torres-Salinas, D., & Moed, H. F. (2009). Library Catalog Analysis as a tool in studies of social sciences and humanities: An exploratory study of published book titles in Economics. Journal of informetrics, 3(1), 9-26.‏
Torres-Salinas, D., Robinson-García, N., Cabezas-Clavijo, Á., & Jiménez-Contreras, E. (2014). Analyzing the citation characteristics of books: edited books, book series and publisher types in the book citation index. Scientometrics, 98(3), 2113-2127.