بررسی تطبیقی میزان تناسبات حاکم در اصول صفحه‌آرایی قرآن‌های مذهب عصر تیموری موجود در موزه‌های آستان قدس رضوی و آستانه مقدسه قم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار و عضو هیأت علمی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، دانشکده ی هنرهای صناعی اسلامی

2 کارشناسی ارشد هنرهای اسلامی-نگارگری، دانشگاه هنر اسلامی تبریز. دانشکده هنرهای صناعی اسلامی

3 دانشیار و عضو هیأت علمی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، دانشکده هنرهای صناعی اسلامی

چکیده

هدف:هدف این مقاله بررسی مؤلفه‌های حاکم درصفحه‌آرایی نسخه‌های قرآنی عصرتیموری است.ازطرفی ضمن تشریح میزان عملکرد وکارکرد تناسبات در اصول صفحه‌آرایی این نوع نسخه‌ها، میزان اندازه‌گیری‌های شاخص و غالب درصفحه‌آرایی نسخه‌های دوموزه‌ی نام-برده را مورد ارزیابی، تحلیل و تطبیق قرار می‌دهد.
روش پژوهش/جامعه آماری: این پژوهش ضمن توصیف آثار موردنظر به روش پیمایشی انجام شده است و با رویکرد تحلیلی-تطبیقی مورد بررسی قرارگرفته است.گردآوری مطالب ازطریق منابع کتابخانه‌ای است.به دلیل محدودیت تعدادبالای اخذ نسخه‌ها از موزه‌های مورد نظر، انتخاب نمونه‌های مطالعاتی اندک بوده و با مشاوره کارشناسان خبره این بخش‌ها، به روش هدفمند آثاری مورد مطالعه قرار گرفتند که دارای صفحات افتتاح و تزئینی باشند. لذا5مصحف مذهب قرآنی از هر موزه منتخب گردید.
یافته‌ها: تناسبات حاکم در اصول صفحه‌آرایی و قطع نسخه‌های قرآن‌های مورد مطالعه از موزه‌های مذکوربر مبنای تناسبات طلایی و مستطیل پویا است. با این تفاوت که تناسبات طلایی، مستطیل پویا با معیار √2 وقطع صفحات آثار قم با /8 52% بیشتر ازآثار رضوی سنجیده شده است. در بررسی صفحه‌آرایی و تطبیق آن با دیگر کادرهای موجود صفحه میزان تناسبات حاکم بر اساس نسبت‌های مستطیل ایستا استنباط گردید به گونه‌ای که آثار رضوی با 6/ 57% بیشتر از آثار قم از این مقیاس برخوردار است.
نتایج: برآیند این پژوهش نشان داد، مهم‌ترین و اصلی‌ترین عامل مؤثر در صفحه‌آرایی نسخههای قرآنی مذهب انتخاب قطع‌کاغذ بوده است. سایز خوشنویسی و کتابت نیز در میزان طراحی و مسطرکشی، نوع فرم و کارکرد تذهیب‌ها نیز نقش تعیین‌کننده‌ای درترسیم داخلی آرایش صفحات دارند. ضابطهی شاخص در اندازهگیری اوراق، تناسبات طلایی محاسبه شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات