مطالعه مفاهیم آرایه های تذهیب در عرفان ایرانی اسلامی و تناسب آن با محتوای قرآن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده هنرهای تجسمی پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران

2 گروه مطالعات عالی هنر دانشکده هنرهای تجسمی پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران

10.30481/lis.2019.168694.1497

چکیده

اهداف: پژوهش حاضر به تبیین نسبت میان مفاهیم آرایه های تذهیب با متن قرآن و عرفان ایران می پردازد.به عبارت دیگر دغدغة اصلی این پژوهش کشف سر منشاء احتمالی آرایه هایی مانند شمسه ،ترنج، سرلوح ، کتیبه ،حاشیه و شرفه و همچنین ارتباط مفاهیم آنها با عرفان ایرانی- اسلامی و تناسب آن با محتوای قرآن است.
روش/رویکرد پژوهشی: مقاله از حیث هدف کاربردی است و به روش استقرایی و رویکرد توصیفی –تحلیلی آرایه های تذهیب قرآن را مورد ارزیابی قرار می دهد.
یافته های پژوهش: نه تنها شمار واژگان قرآنی مرتبط با آرایه های تذهیب ، بلکه مفاهیم عمیق عرفانی این کلمات در متون عرفانی ایران نیز نشان از ارتباطی تنگاتنگ و رازگونه میان آرایه های تذهیب و محتوای قرآن دارد.اما باید گفت که این ارتباط غیر مستقیم بوده و در بستر نقوش تجریدی ارائه شده است . در این میان متون عرفانی بهترین رمزگشای این ارتباط پنهان هستند.
نتیجه گیری: با توجه به بسامد بالای واژگان قرآنی مرتبط با آرایه های تذهیب و همچنین تطبیق معانی عرفانی این واژگان با عرفان ایرانی می توان گفت که مذهّبان در به تصویر کشیدن آرایه های تذهیب از متن قرآن الهام گرفته و با تطبیق این الگوها با عرفان ایرانی- اسلامی، اشکال و آرایه های تجریدی و انتزاعی را در جهت تفهیم و تجلی رازگونهِ کلام وحی برگزیده اند.

کلیدواژه‌ها