مطالعه تطبیقی نظام‌های طبقه‌بندی علم و طرح‌های رده‌بندی کتابخانه‌ای-کتابشناختی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه اصفهان

2 دنشجوی دکترای دانشگاه اصفهان

10.30481/ijlis.2019.174573.1530

چکیده

هدف: مطالعه تطبیقی نظام‌های طبقه‌بندی علم و طرح‌های رده‌بندی کتابخانه‌ای-کتابشناختی از منظر سیر زمانی، گرایش‌های موضوعی واضعان، رویکردها و معیارهای تقسیم‌بندی، تعداد سرشاخه‌‌ها، و تأثیرپذیری و تأثیرگذاری آن‌ها است.
روش پژوهش: در پژوهش حاضر از دو روش اسنادی و تحلیل محتوا استفاده شد. در بخش تحلیل اسنادی با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و با کمک فیش برگه، مجموعه اسناد و مدارک مرتبط با موضوع شناسایی شد. در بخش تحلیل محتوا، از روش تحلیل محتوای استفاده شد. نمونه آماری شامل 156 نظام‌ طبقه‌بندی علم و طرح رده بندی کتابخانه‌ای-کتابشناختی است.
یافته ها و نتیجه گیری: اوج شکل‌گیری نظام‌های طبقه‌بندی علم در قرون‌وسطی با فراوانی 45 (46.39 درصد) و طرح‌های رده‌بندی کتابخانه‌ای-کتابشناختی در قرون معاصر با فراوانی 29 (51.78 درصد) است. ازنظر تخصص، 54 درصد نظام‌های طبقه‌بندی علم توسط فلاسفه و 42 درصد طرح‌های رده‌بندی کتابخانه‌ای-کتابشناختی توسط کتابداران تدوین شدند. ازنظر معیارهای نظام‌های طبقه‌بندی، معیار "دین‌محوری" با فراوانی 11 برای نظام‌های طبقه‌بندی علم و معیار "موضوع محوری" با فراوانی 9 برای طرح‌های رده‌بندی کتابخانه‌ای- کتابشناختی در صدر قرار دارند. 14 نفر از واضعان نظام‌های طبقه‌بندی علم برای ارائه طرح خود از "فارابی" و سپس 7 نفر از "ارسطو" تأثیر پذیرفته‌اند، اما در بین طرح‌های رده‌بندی کتابخانه‌ای-کتابشناختی،‌ مؤثرترین فرد "فرانسیس بیکن" با فراوانی 3 است. همچنین اکثر نظام‌های طبقه‌بندی علم یعنی 35.38 درصد (23 مورد) در سرشاخه‌ها تقسیم دوتایی دارند، ولی در بین طرح‌های رده‌بندی کتابخانه‌ای-کتابشناختی تقسیم چهارتایی و ده‌تایی سرشاخه‌ها بیشترین فراوانی (هرکدام 6 مورد با سهم 13.63 درصد) را به خود اختصاص دادند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparative Study of science classification systems and library-bibliographical classification schedules

چکیده [English]

The science classification and library-bibliographic classification, are the two well-known study fields, the first, subject to science filed and the second subject to library and information science field. These two concepts are very close to each other. Regardless of the connection between these two, there exist fundamental questions, to name one: what is the need for compilation of science classification systems or library-bibliographic classification schedules?
There exist many studies on these tow schemes, which can be divided into the following four categories: 1) Discussing the general issues (like definition, necessity and challenges), 2) describing one or more classification systems, 3) analyzing the perspectives of Islam and Muslims, and 4) specifying the components of science classification or library-bibliographic classification as to interdisciplinary fields and the theories thereof. In none of the existing works, a combination of these two… is studied in a comprehensive and detailed sense.
Purpose: running a comparative study of science classification systems and library-bibliographic classification schedules in the context of the time trends, thematic tendencies of the designers, the approaches and classification criteria, the count of branches and their efficiency and influence thereof.
Method: the two documentary and content analysis methods are adopted here. In the documentary analysis section, a collection of relevant documents is identified through a targeted sampling method. In the content analysis, quantitative and qualitative methods are applied. According to the purpose and type of research, the census method is applied.
Finding: The review run on the texts led to the identification of 99 science classification systems and 57 library-bibliographic classification schedules. The climax of the science classification systems formation is toured in the Middle Ages with a frequency of 45 (46.39%) and the library-bibliographic classification schedules climax is toured in the contemporary age with a frequency of 29 (51.78%). In terms of expertise and subject area, 54% of science classification systems are developed by philosophers and 42% of library-bibliographic classification schedules are developed by librarians. In terms of classification systems criteria, the "religious-orientation" with frequency of 11 classification for the science classification systems and the "subject- orientation" with frequency of 9 classification for library-bibliographic classification schedules top other criteria. The count of developers of science classification system are influenced by Farabi, an Iranian philosopher, is 14. The count of the same influenced by Aristotle, a Greek philosopher, is seven. As to library-bibliographic classification schedules, the most influential person is Francis Bacon. In the science classification systems, 35.38% (23 cases), are divided into two categories, while in the library-bibliographic classification schedules, most of the sub-categories are quartet and decimalized (each are with 13.63% (6 classifications).
Conclusion: Comparing these two classification systems according to these criteria provides an appropriate perspective of these systems from the beginning to the present. Therefore, the results of this research can be applied to the country's scientific policies in the field of science classification systems and library-bibliographic classification schedules. Regardless of the relation between these two systems, there are fundamental questions about these two domains.

کلیدواژه‌ها [English]

  • science classification
  • library classification
  • science classification systems
  • library-bibliographical classification schedules
  • library classification systems