سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی کتابداری و اطلاع‌رسانی 1680-9637 28 3 2026 02 20 Designing a Model for Delivering Health Information Services to Users of Public Libraries in Iran طراحی مدل ارائه خدمات اطلاعات سلامت به کاربران کتابخانه‌­های عمومی ایران 117 145 236405 10.30481/lis.2025.551409.2295 FA محمد فلاح دانشجوی دکتری، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0000-0001-8304-1892 شهناز خادمی زاده دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0000-0003-4494-7709 منصور کوهی رستمی دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0000-0002-1351-6052 سپیده فهیمی فر دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0001-5182-9159 Journal Article 2025 10 05 <strong>Objective:</strong> The aim of this study was to identify the components and design a Paradigmatic model for providing health information services in public libraries in Iran, in order to clarify the role of libraries in promoting health literacy and access to reliable information resources. <br><strong>Methodology:</strong> This applied study employed a qualitative approach based on grounded theory. The study population consisted of faculty members in the field of Information Science, health specialists (including faculty members of medical universities in the country active in health information services), and senior managers of the Public Libraries Organization, all with at least three years of relevant teaching, research, or executive experience. Purposive sampling was used, and interviews continued until theoretical saturation was reached. In total, 19 participants were involved. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using three coding stages: open, axial, and selective. The validity and reliability of the data were ensured through credibility, transferability, dependability, and confirmability. Concepts and findings were finally confirmed through participant review and feedback from academic advisors and consultants.<br><strong>Findings:</strong> Based on the results, the components of the proposed model for providing health information services in Iranian public libraries were identified across five dimensions: causal conditions, intervening conditions, contextual conditions, strategies, and outcomes. The model comprises 22 selective codes and 65 open codes, with its core phenomenon being the design and implementation of purposeful and sustainable health information services. Findings from the final stage of selective coding indicated that causal conditions include management and policymaking, human and financial resources, information resources, and cultural considerations; intervening conditions encompass legal, financial, human, cultural, and technological challenges; contextual conditions involve service processes and nature, coverage areas, personnel and resources, and necessary infrastructure and technologies. Strategies include macro-level policymaking, education and research, multi-stakeholder collaboration, and utilization of international experiences. Outcomes include increased efficiency, enhanced social participation, reduced inequalities, and improved creativity and knowledge of human resources.<br><strong>Conclusion</strong>: The results showed that the effective delivery of health information services in public libraries in Iran depends on a combination of causal, contextual, and intervening conditions, as well as the implementation of comprehensive strategies. Causal conditions include management, policymaking, human and financial resources, information resources, and cultural considerations, while intervening conditions encompass financial, human, professional, and cultural challenges. Contextual conditions cover the nature of services, covered health information domains, human resources and materials, and necessary infrastructure and technologies. Implementing strategies such as policy development, staff training and empowerment, service expansion, interorganizational collaboration, and localization of services leads to organizational, individual, social, and cultural outcomes, including increased library productivity and service quality, enhanced staff knowledge and creativity, strengthened social participation, improved health literacy and community well-being, and reduced social inequalities. Overall, this model demonstrates that simultaneous attention to these factors and strategies can strengthen the role of public libraries in promoting community health, empower society, and provide practical guidance for managers and policymakers.<br><span dir="RTL" lang="AR-SA"> </span> <strong><span lang="AR-SA">هدف</span></strong><span lang="AR-SA">: هدف پژوهش، شناسایی مؤلفه‌ها و طراحی مدل پارادایمی ارائه خدمات اطلاعات سلامت در کتابخانه‌های عمومی ایران است تا نقش کتابخانه‌ها در ارتقای سواد سلامت و دسترسی به منابع اطلاعاتی معتبر تبیین شود.</span><br><strong><span lang="AR-SA">روش</span></strong><span lang="AR-SA">: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و به صورت کیفی و مبتنی بر روش نظریه زمینه‌ای است. جامعه آماری پژوهش شامل استادان رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی، متخصصان حوزه سلامت (استادان علوم پزشکی کشور فعال در خدمات اطلاعات سلامت) و مدیران ارشد نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با حداقل سه سال سابقه آموزشی، پژوهشی یا اجرایی مرتبط بود. نمونه‌گیری به روش هدفمند انجام شد و مصاحبه‌ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع، ۱۹ نفر مشارکت داشتند و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری و با سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شدند. صحت و اعتبار داده‌ها با استفاده از اعتبارپذیری، انتقال‌پذیری، اطمینان‌پذیری و تأییدپذیری تضمین شد و مفاهیم و یافته‌ها پس از بازبینی توسط مصاحبه‌شوندگان و اساتید راهنما و مشاوران، تأیید نهایی شد.</span><br><span lang="AR-SA"><strong>یافته‌ها</strong>: بر اساس یافته‌های پژوهش، مؤلفه‌های مدل پیشنهادی ارائه خدمات اطلاعات سلامت در کتابخانه‌های عمومی ایران در پنج بعدِ شرایط علّی، مداخله‌گر، زمینه‌ای، راهبردها و پیامدها شناسایی شد. این مدل شامل ۲۲ کد گزینشی و ۶۵ کد باز است و پدیده اصلی آن، طراحی و تحقق خدمات اطلاعات سلامت هدفمند و پایدار است. یافته‌های حاصل از مرحله نهایی کدگذاری انتخابی در پژوهش نشان داد: شرایط علّی شامل مدیریت و سیاستگذاری، منابع انسانی و مالی، منابع اطلاعاتی و ملاحظات فرهنگی است؛ شرایط مداخله‌گر چالش‌های قانونی، مالی، انسانی، فرهنگی و فناوری را در بر می‌گیرد؛ شرایط زمینه‌ای شامل فرایند و ماهیت خدمات، حوزه‌های تحت پوشش، نیروی انسانی و منابع و زیرساخت‌ها و فناوری‌های مورد نیاز است. راهبردها سیاستگذاری کلان، آموزش و پژوهش، همکاری چندجانبه و بهره‌گیری از تجارب بین‌المللی را شامل می‌شوند و پیامدها ارتقای بهره‌وری، توسعه مشارکت اجتماعی، کاهش نابرابری‌ها و افزایش خلاقیت و دانش نیروی انسانی است.</span><br><strong><span lang="AR-SA">نتیجه‌</span></strong><strong><span lang="AR-SA">­</span></strong><strong><span lang="AR-SA">گیری</span></strong><span lang="AR-SA">: در مجموع، با شناسایی مؤلفه‌های کلیدی، این مدل نشان می‌دهد که تمرکز همزمان بر شرایط علّی، زمینه‌ای و مداخله‌گر و به‌ کارگیری راهبردهای مؤثر، می‌تواند موفقیت در ارائه خدمات اطلاعات سلامت در کتابخانه‌های عمومی ایران را ارتقا دهد و به ارتقا بهره‌وری، توسعه مشارکت اجتماعی، کاهش نابرابری‌ها و افزایش خلاقیت و دانش نیروی انسانی منجر شود. این مدل می‌تواند به‌ عنوان نقشه‌ راهی برای تصمیم‌گیری‌های کلان در زمینه توسعه خدمات اطلاعات سلامت در کتابخانه‌های عمومی به‌ کار رود.</span> https://lis.aqr-libjournal.ir/article_236405_35539a362a95018853ed338a04f49120.pdf