سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی کتابداری و اطلاع‌رسانی 1680-9637 28 2 2025 08 23 Link Between Knowledge-Based Value Management and Process Efficiency with Competitiveness as a Mediator رابطه مدیریت ارزش مبتنی بر دانش و کارایی فرآیندها با میانجی‌گری رقابت‌پذیری 5 32 224365 10.30481/lis.2025.513881.2247 FA حمیدرضا محمودی دانشجوی دکتری، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0000-0002-6121-5588 محمد حسن زاده استاد، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0000-0002-6175-0855 عاطفه شریف استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0000-0003-4761-6761 Journal Article 2025 03 25 <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Objective:<span style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;"> <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">In today's highly competitive environment, knowledge-based value management serves as a strategic tool to enhance process efficiency and bolster the competitiveness of organizations. This method, through the effective utilization of available knowledge, improves organizational performance and contributes significantly to achieving long-term competitive advantage. This research aims to explore how knowledge-based value management affects process efficiency and investigate the mediating role of competitiveness in enhancing this relationship. <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Method:<span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;"> The study follows a positivist approach to establish causal relationships and measure the effects of variables within a scientific framework. It is primarily based on library research, complemented by field data collection techniques. Data analysis involves structural equation modeling and various statistical methods, such as Pearson correlation, ANOVA, and regression analysis. The sample consists of branches of Bank Gostaresh Iran, chosen through simple random sampling. The sample size was determined to be 165 individuals, according to Morgan’s table. Three questionnaires designed by the researchers were used for data collection: the knowledge-based value management questionnaire (5 dimensions, 20 items), the process efficiency questionnaire (6 dimensions, 18 items), and the competitiveness questionnaire (7 dimensions, 21 items). Experts confirmed the validity of these questionnaires, and their reliability was assessed using Cronbach’s alpha. The data was analyzed using LISREL software for structural equation modeling. <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Findings:<span style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;"> <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">The findings of the study highlight the critical role of knowledge-based value management in enhancing process efficiency within organizations. Specifically, the dimensions of knowledge-based value management - namely knowledge identification, auditing, organizing, and ranking values - are shown to be significant predictors of process efficiency, accounting for an impressive 95 percent of its variation. This suggests that effectively managing knowledge and values within an organization can lead to substantial improvements in how processes are executed. <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Furthermore, the study reveals a robust positive correlation between competitiveness and process efficiency, with a correlation coefficient of 0.979 (p<0.000). This indicates that as an organization's competitiveness increases, so does its process efficiency. Similarly, there is a strong positive relationship between knowledge-based value management and competitiveness, with a correlation coefficient of 0.951 (p<0.000). This finding underscores the importance of managing knowledge effectively to enhance an organization's competitive edge. <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Path analysis conducted in the study indicates that competitiveness acts as a mediator in the relationship between knowledge-based value management and process efficiency. This means that the impact of knowledge-based value management on process efficiency is, in part, facilitated through its influence on competitiveness. Key elements such as pricing strategies, innovation capabilities, customer service quality, and management practices are identified as significant factors that affect process efficiency. <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Conclusion:<span style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;"> <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">This study concludes that knowledge-based value management enables organizations to use their knowledge resources optimally, improving their value-creation processes. This approach strengthens the organization’s ability to generate value and enhances its competitive position in the market. Therefore, incorporating knowledge-based value management as a central strategy is vital for achieving success and long-term growth in a competitive landscape. <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;"> هدف: در دنیای رقابتی امروزی، مدیریت ارزش مبتنی بر دانش به‌ عنوان یک رویکرد راهبردی، نقش مهمی در بهبود کارایی فرآیندها و تقویت رقابت‌پذیری سازمان‌ها ایفا می‌کند. این رویکرد با استفاده بهینه از دانش موجود، علاوه بر بهبود عملکرد سازمانی، به ‌طور مؤثر زمینه‌ساز ایجاد مزیت رقابتی پایدار می‌شود. در این پژوهش، تأثیر مدیریت ارزش مبتنی بر دانش بر کارایی فرآیندها مورد بررسی قرار گرفته و نقش میانجی رقابت‌پذیری به ‌عنوان عامل کلیدی در تقویت این رابطه تحلیل می‌شود. روش: در این پژوهش، از رویکرد اثبات‌گرایانه برای شناسایی روابط علّی و تأثیرات متغیرها در یک چارچوب علمی و قابل اندازه‌گیری استفاده شده است. نوع پژوهش به صورت کتابخانه‌ای طراحی شده و همچنین از تکنیک‌های میدانی برای جمع‌آوری داده‌ها بهره‌گیری شده است. داده‌ها با استفاده از روش‌های معادلات ساختاری و آزمون‌های آماری مانند: همبستگی پیرسون، تحلیل مسیر و رگرسیون چندگانه همزمان تحلیل شده است. جامعه آماری این پژوهش شامل شعب بانک گردشگری ایران بوده و نمونه‌گیری به روش تصادفی ساده انتخاب شده است. بر اساس جدول مورگان، حجم نمونه ۱۶۵ نفر تعیین گردیده است. ابزار جمع‌آوری داده شامل سه پرسشنامه محقق‌ساخته است: پرسشنامه مدیریت ارزش مبتنی بر دانش با ۵ مؤلفه و ۲۰ گویه؛ پرسشنامه کارایی فرآیندها با ۶ مؤلفه و ۱۸ گویه و پرسشنامه رقابت‌پذیری که شامل ۷ مؤلفه و ۲۱ گویه است. روایی محتوای این پرسشنامه‌ها توسط خبرگان تأیید شده و پایایی آن‌ها نیز با استفاده از آلفای کرونباخ مورد بررسی قرار گرفته است. برای تحلیل داده‌ها و اجرای مدل‌های معادلات ساختاری، از نرم‌افزار لیزرل استفاده شده است. یافته‌ها: ابعاد مدیریت ارزش مبتنی بر دانش، شامل شناسایی و ممیزی دانش و سازماندهی و رتبه‌بندی ارزش‌ها، به ‌طور قابل توجهی کارایی فرآیندها را پیش‌بینی می‌کنند؛ به ‌طوری ‌که 95 درصد از تغییرات کارایی فرآیندها توسط این ابعاد قابل توضیح است. همچنین، رابطه مثبت و معنی‌داری میان رقابت‌پذیری و کارایی فرآیندها (r=0.979, p<0.000) و میان مدیریت ارزش مبتنی بر دانش و رقابت‌پذیری (r=0.951, p<0.000) وجود دارد. تحلیل مسیر نیز نشان داد که رقابت‌پذیری نقش میانجی میان مدیریت ارزش مبتنی بر دانش و کارایی فرآیندها را ایفا می‌کند؛ به ‌طوری ‌که ابعاد مختلف مدیریت ارزش‌ها از طریق فرآیندهای مختلف مانند: قیمت‌گذاری، نوآوری، خدمات مشتری و مدیریت، بر کارایی فرآیندها تأثیرگذار هستند. نتیجه‌گیری: مدیریت ارزش مبتنی بر دانش به سازمان‌ها کمک می‌کند تا از منابع دانش خود به‌ طور بهینه بهره‌برداری کرده و فرآیندهای ارزش‌آفرینی را بهبود بخشند. این رویکرد موجب تقویت ظرفیت سازمان برای ایجاد ارزش و تقویت موقعیت رقابتی آن در بازار می‌شود. بنابراین، به‌ کارگیری مدیریت ارزش مبتنی بر دانش به‌ عنوان یک راهبرد محوری، برای دستیابی به موفقیت و رشد پایدار در فضای رقابتی ضروری است.

https://lis.aqr-libjournal.ir/article_224365_14ed93270083db267fd7f6b571731382.pdf

سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی کتابداری و اطلاع‌رسانی 1680-9637 28 2 2025 08 23 Development Iran's General Administrative Thesaurus based on Semantic Web Standards of SKOS/RDF Using Open-Source Software توسعه اصطلاحنامه‌ عمومی اداری ایران بر اساس استانداردهای وب معنایی اسکاس/آر.دی.اف با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای منبع‌باز 33 59 218110 10.30481/lis.2025.303282.1875 FA سعیده اکبری داریان استادیار سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، تهران، ایران. 0000-0002-6973-4737 Journal Article 2021 09 05 Objective: This study aims to extract an optimal model for the implementation, management, and publication of Iran's General Administrative Thesaurus based on semantic web standards (SKOS/RDF) using open-source software. Methodology: This research was conducted using the action research method within the framework of Lewin’s three-phase model (planning, execution, and evaluation). The research population comprises the Iran's General Administrative Thesaurus dataset. In the planning phase, the initial status of the thesaurus data was analyzed, and three models for data preparation were identified and evaluated. Following the analysis, an Excel template compatible with SKOS-Play was developed. In the execution phase, the data were organized in a spreadsheet and converted into RDF format. To ensure data validity, the SKOS-Play validation rules were reviewed, and identified errors were corrected. Subsequently, the thesaurus was uploaded into VocBench, processed, and exported in Turtle format. Findings: The research findings led to the development of a six-stage model for managing and publishing the Iranian Public Administration Thesaurus. This model consists of: (1) Data preparation, (2) Conversion of the thesaurus dataset to RDF, (3) Transfer of RDF data to VocBench, (4) Serialization of the thesaurus dataset in Turtle format, (5) Publication of the thesaurus dataset in Skosmos, and (6) Provision of access and retrieval services. The results showed that the thesaurus consists of 564 concepts, five main collections, and 18 sub-thesauri, comprising 3,136 RDF triples, with an average triple density of 5.56 per concept. Furthermore, three primary access methods were implemented: (1) Browsing via a web-based system, (2) Using a RESTful API, and (3) Executing semantic queries through SPARQL. Additionally, standard data formats including RDF, Turtle, N-Triples, and N-Quads were provided for data retrieval and integration into other systems. Conclusion: The developed model in this research is a comprehensive and process-driven approach that can be generalized to other thesauri. The results indicated that the average RDF triple density of 5.56 in this thesaurus demonstrates a well-structured conceptual relationship, contributing to enhanced semantic search and information retrieval in the semantic web. Moreover, the hierarchical structure, the assignment of globally unique identifiers (URIs), and the resolution of technical challenges related to Persian language processing significantly improved the accuracy and efficiency of the thesaurus compared to similar projects. Additionally, the availability of multiple data formats (RDF, Turtle, N-Triples, N-Quads) and access via REST API and SPARQL facilitates the integration of thesaurus data into knowledge management systems. One of the key applications of this study is the integration of the thesaurus into administrative automation systems across the country, enabling interaction and gradual standardization of terminology within governmental organizations. This study demonstrated that adopting semantic web standards and open-source tools provides a sustainable and operational model for managing and publishing national thesauri, serving as a framework for future national projects in this domain. هدف: این پژوهش با هدف استخراج مدلی بهینه برای پیاده‌سازی، مدیریت و انتشار اصطلاحنامه عمومی اداری ایران بر پایه استانداردهای وب معنایی (SKOS/RDF) و با استفاده از نرم‌افزارهای منبع‌باز انجام شد. روش پژوهش: این پژوهش با روش اقدام‌پژوهی و در چارچوب مدل سه‌مرحله‌ای لوین (برنامه‌ریزی، اجرا و ارزیابی) انجام شد. جامعه پژوهش، داده‌های اصطلاحنامه عمومی اداری ایران است. در مرحله برنامه‌ریزی، وضعیت اولیه داده‌های اصطلاحنامه بررسی و سه مدل برای آماده‌سازی داده‌ها شناسایی و ارزیابی شد. پس از تحلیل این مدل‌ها، الگوی اکسل سازگار با اسکاس‌پلی تدوین گردید. در مرحله اجرا، داده‌ها در صفحه‌گسترده سازمان‌دهی و به فرمت آر.دی.اف. تبدیل شدند. برای اعتبارسنجی داده‌ها، قواعد اسکاس‌پلی بررسی و خطاهای شناسایی‌شده اصلاح شد. در ادامه، اصطلاحنامه در وُک‌بِنچ بارگذاری و پس از پردازش‌های لازم، در قالب ترتل استخراج گردید. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش منجر به ارائه مدل شش‌مرحله‌ای برای مدیریت و انتشار اصطلاحنامه عمومی اداری ایران شد. این مدل شامل (1) آماده‌سازی داده‌ها (۲) تبدیل دادگان اصطلاحنامه به آر.دی.اف. (۳) انتقال دادگان آر.دی.اف. به وُک‌بِنچ (۴) سریال‌سازی دادگان اصطلاحنامه در قالب ترتل (۵) انتشار دادگان اصطلاحنامه در اسکاسموس و (۶) ارائه خدمات دسترسی و بازیابی است. نتایج نشان داد که اصطلاحنامه شامل ۵۶۴ مفهوم، ۵ مجموعه اصلی و ۱۸ اصطلاحنامه خرد بوده و 3136 سه‌تایی و چگالی سه‌تایی ۵.۵۶ به ازای هر مفهوم دارد. همچنین، برای دسترسی به داده‌ها، سه روش اصلی شامل (۱) مرور از طریق سامانه تحت وب (۲) استفاده از رابط برنامه‌نویسی کاربردی (رِست) و (۳) اجرای پرس‌وجوهای معنایی از طریق اسپارکیول پیاده‌سازی شد. علاوه بر این، قالب‌های استاندارد آر.دی.اف.، ترتل، ان.تی. و ان.کیو. برای دریافت و بهره‌گیری در سایر سامانه‌ها ارائه شد. نتیجه‌گیری: مدل ارائه ‌شده، یک رویکرد فرآیندی و جامع است که قابلیت تعمیم به سایر اصطلاحنامه‌ها را نیز دارد. نتایج نشان داد که میانگین چگالی سه‌تایی‌های آر.دی.اف. در این اصطلاحنامه ۵.۵۶ است که سطح مناسبی از ارتباطات مفهومی را نشان می‌دهد و در بهبود جستجوهای معنایی و بازیابی اطلاعات در وب معنایی مؤثر است. علاوه بر این، ساختار سلسله‌مراتبی، تخصیص شناسه‌های یکتای جهان) و حل مشکلات فنی مرتبط با زبان فارسی، دقت و کارایی این اصطلاحنامه را در مقایسه با نمونه‌های مشابه افزایش داده است. همچنین، ارائه قالب‌های متنوع داده آر.دی.اف.، ترتل، فرمت اِن.تی.، اِن.کیو. و دسترسی از طریق رابط برنامه‌نویسی رِست ای‌پی‌آی و اسپارکیوال، استفاده از این داده‌ها را در سامانه‌های مدیریت دانش تسهیل می‌کند. یکی از کاربردهای کلیدی این پژوهش، استقرار اصطلاحنامه در سامانه‌های اتوماسیون اداری کشور است که امکان تعامل و استانداردسازی تدریجی اصطلاحات را برای نهادهای دولتی فراهم می‌کند. این پژوهش نشان داد که به ‌کارگیری استانداردهای وب معنایی و ابزارهای منبع‌باز، یک مدل پایدار و عملیاتی برای مدیریت و انتشار اصطلاحنامه‌های ملی ارائه می‌کند و می‌تواند الگویی برای سایر پروژه‌های ملی در این حوزه باشد.

https://lis.aqr-libjournal.ir/article_218110_45d88af15f8cc2cd5b57236746614c4c.pdf

سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی کتابداری و اطلاع‌رسانی 1680-9637 28 2 2025 08 23 Adaptation and Localization of Terminology of Sustainable Development Goals (SDGs) for Application in Innovation and Technology Platforms بازآفرینی و بومی‏‌سازی واژه‎‌‏های اهداف توسعه پایدار(SDGs) جهت به کارگیری در سکوهای نوآوری و فناوری 61 88 219410 10.30481/lis.2025.499473.2230 FA فروغ رحیمی استادیار، گروه مدیریت اطلاعات، مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC)، شیراز، ایران. 0000-0003-1701-2975 فرشید دانش دانشیار، گروه مدیریت اطلاعات، مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC)، شیراز، ایران. 0000-0001-5481-3988 Journal Article 2025 01 12 Objective: In addition to extracting the seventeen United Nations Sustainable Development Goals (SDGs), the present study also emphasizes the translation and localization of these goals. The study uses thesauruses from the Iranian Documentation Center (Irandoc) database and searches within the Islamic World Science & Technology Monitoring and Citation Institute (ISC) comprehensive database to enhance the vocabulary. It employs search terms from the Scopus database. The United Nations' Sustainable Development Goals are part of the 2030 Agenda, aimed at ending poverty, protecting the planet, improving lives, and achieving peace and prosperity by 2030. Methodology: The current research is an applied study and utilizes content analysis and document study to compile a five-stage list of phrases, keywords, and terms related to sustainable development indicators. The data collection method involved structured (systematic) observation, which was formal and non-participatory. The data collection tool included a researcher-made checklist, designed and validated using terms and keywords from the 17 Sustainable Development Goals (SDGs). It is important to note that the expansion of vocabulary in this project was facilitated by Irandoc's specialized thesauruses, which offered electronic search capabilities. Scopus was utilized to extract related keywords and translate them into Persian, further enhancing the vocabulary associated with the SDGs. Findings: The current research has developed a vocabulary list including natural and controlled language terms for use in innovation and technology platforms. This list can be employed to label various ideas and needs. By mapping each idea and need to this vocabulary, we can align them with the needs and ideas in technology and innovation systems related to the SDGs. The separate lists created for each SDG are intended to facilitate matching innovation and technology platforms with these goals. The current list can be utilized across all databases and citations to index various sources, including articles and theses. By applying this list on multiple platforms and databases in the Persian language, it will be possible to observe and monitor national scientific publications concerning the SDGs. The Needs and Answers Network (NAN) has now completed the research, technology, and innovation chain, playing a crucial role in needs-oriented research activities. By using the list developed on this platform and aligning the identified needs and ideas with the SDGs, we may clearly understand the country’s research performance in this area. Conclusion: This research can serve as a basis for a new research direction and compare the effectiveness of indexing based on these lists in various innovation and technology platforms with other methods of scientific indexing and organization. هدف: پژوهش حاضر با هدف استخراج شاخصهای هفده‌گانه توسعه پایدار سازمانمللمتحد، به ترجمه و بومی‏سازی اهداف هفده‏گانه توسعه<span lang="AR-SA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi;"> پایدار از طریق بسط واژگان به کمک اصطلاح‌نامههای تخصصی ایرانداک، جستجو در پایگاه‏های<span dir="LTR" style="font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">ISC و اسکوپوس پرداخته است. اهداف توسعه پایدار بخشی از برنامه اتمام فقر، محافظت از کره زمین، بهبود زندگی و برخورداری از صلح و رفاه تا سال 2030 است. روش پژوهش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با تحلیل محتوا و مطالعه اسنادی با هدف تهیه فهرستی از واژگان طبیعی و کنترل شده مربوط به اهداف توسعه پایدار انجام گرفته است. روش گردآوری داده‌ها «مشاهده ساختارمند (نظام‌مند)» است که به صورت رسمی و غیرمشارکتی انجام شد. ابزار گردآوری داده‌ها شامل یک سیاهه وارسی محقق‌ساخته است که با استفاده از واژگان طبیعی و کنترل شده هر یک از اهداف هفده‏گانه توسعه پایدار طراحی و روایی آن تأیید گردید. یافته‌ها: پژوهش حاضر فهرستی از واژگان زبان طبیعی و کنترل شده به منظور کاربردهای آتی در سامانه نان جهت برچسب زنی به هر یک از ایدهها و نیازها را ایجاد نمود. بدین ترتیب با استفاده از این فهرست و نگاشت یک به یک ایدهها و نیازها با فهرست ایجاد شده، نیازها و ایدهها در سامانه‏های فناوری و نوآوری با اهداف توسعه پایدار سازمانمللمتحد منطبق می‏شود. نتیجه‌گیری: فهرست ایجاد شده به تفکیک هر یک از اهداف توسعه پایدار، قابلیت استفاده در سکوهای نوآوری و فناوری را به منظور منطبق‏نمودن آن‌ها با اهداف توسعه پایدار را دارد و میتوان از آن جهت نمایهسازی منابع پایگاه‏های اطلاعاتی و استنادی استفاده نمود. بدین ترتیب رصد و پایش انتشارات علمی در سطح ملی بر اساس اهداف توسعه پایدار میسر خواهد شد.

https://lis.aqr-libjournal.ir/article_219410_cb8517291399d3184a792a50502095bd.pdf

سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی کتابداری و اطلاع‌رسانی 1680-9637 28 2 2025 08 23 Identifying Factors Influencing Digital Reading Behavior: A Meta-Synthesis Study شناسایی عوامل مؤثر بر رفتار خواندن دیجیتال: یک مطالعه فراترکیب 89 117 220808 10.30481/lis.2025.503264.2236 FA سارا نیل درار دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0009-0000-9828-2250 منصور کوهی رستمی دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0000-0002-1351-6052 Journal Article 2025 01 31 Objective: <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">With the expansion of digital technologies, the methods of reading and user interaction with information sources have changed. Digital reading, as one of the most significant consequences of this transformation, has brought new opportunities and challenges. While digital tools enable faster access and greater interaction with content, factors such as distractions, superficial reading, and perceptual challenges also influence this process. Understanding these factors is essential for optimizing the digital reading experience and improving the quality of information processing. This study, aiming to identify the factors influencing digital reading behavior, was conducted to better understand and comprehensively explore the individual, environmental, technical, and content-related dimensions of this behavior in light of advancements in digital technologies. Methodology: <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">This study used the meta-synthesis method. In this regard, relevant articles were identified, evaluated, and finally analyzed using Sandlowski and Barroso's seven-stage model. A systematic review of the scientific literature, coding of key concepts, and content analysis were used to examine the findings. Findings<span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">: The findings showed that digital reading behavior is shaped by a combination of personal, environmental, technical, and psychosocial factors. Personal factors, including digital literacy, cognitive characteristics, and individual motivation, significantly affect how users interact with digital reading materials. People with high digital literacy tend to interact more effectively with digital texts and use features such as search tools, annotations, and hypertext navigation to enhance comprehension. However, those with lower digital literacy often struggle with information overload and shallow reading patterns. In addition, cognitive characteristics, such as attention span and reading habits, determine how deeply users process digital content. Environmental and technical factors also play an important role in shaping digital reading behavior. Internet quality, user interface design, and data security affect how users access and interact with digital materials. A well-designed user interface with customizable fonts, background colors, and easy navigation enhances readability, while poor design can hinder user experience and comprehension. In addition, privacy concerns and cybersecurity issues can affect users’ willingness to engage in digital reading, especially in environments where the security of personal data is uncertain. Psychological and social factors further contribute to digital reading behaviors. The increasing presence of digital distractions, such as pop-up notifications, social media, and advertisements, can disrupt users’ focus and reduce their ability to read deeply. In addition, cognitive fatigue due to prolonged exposure to screens affects reading comprehension and efficiency. At the societal level, family and peer influence can encourage or discourage digital reading habits. Supportive academic and professional environments enhance digital reading engagement by providing structured access to high-quality digital resources. Finally, the structure of content and presentation of digital texts significantly affects user engagement. Features such as multimedia integration, hyperlinked texts, and interactive elements can enhance comprehension and retention when used appropriately. However, overreliance on multimedia can lead to cognitive overload and reduce the effectiveness of the reading experience. In addition, the format of digital texts, including font size, contrast, and paragraph structure, affects user readability and comfort, especially for long reading sessions. Conclusion: Strengthening digital literacy education, optimizing reading technologies, addressing privacy concerns, and minimizing distractions can improve digital reading experiences. Policymakers should develop structured educational policies, and more research is needed on their long-term cognitive effects. Implementing these strategies could make digital reading more engaging and effective in a variety of contexts. هدف: با گسترش فناوری‌های دیجیتال، روش‌های خواندن و تعامل کاربران با منابع اطلاعاتی تغییر کرده است. خواندن دیجیتال به عنوان یکی از مهمترین پیامدهای این تحول، فرصت‌ها و چالش‌های جدیدی را به همراه داشته است. در حالی که ابزارهای دیجیتال امکان دسترسی سریع‌تر و تعامل بیشتر با محتوا را فراهم می‌کنند، عواملی مانند: حواس‌پرتی، خواندن سطحی و چالش‌های ادراکی نیز بر این فرآیند تأثیر می‌گذارد. درک این عوامل برای بهینه‌سازی تجربه خواندن دیجیتال و بهبود کیفیت پردازش اطلاعات ضروری است. این مطالعه با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر رفتار خواندن دیجیتالی، به دنبال پیشرفت فناوری‌های دیجیتال، به منظور شناخت بهتر و جامع ابعاد فردی، محیطی، فنی و محتوایی این رفتار انجام شد. روش پژوهش: در این پژوهش از روش فراترکیب استفاده شد. در این راستا، مقالات مرتبط با استفاده از مدل هفت مرحله‌ای سندلوسکی و باروسو شناسایی، ارزیابی و در نهایت تحلیل شدند. برای استخراج یافته‌ها از مرور سیستماتیک ادبیات علمی، کدگذاری مفاهیم کلیدی و تحلیل محتوا استفاده شد. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که عوامل فردی (مانند: انگیزه، سواد دیجیتال و ویژگی‌های شناختی)، عوامل محیطی و فنی (مانند: کیفیت اینترنت، طراحی رابط کاربری و امنیت داده‌ها)، عوامل روانی و اجتماعی (مانند: اضطراب اطلاعات، انگیزه‌های اجتماعی و حمایت خانواده) و عوامل محتوایی (مانند: ساختار متن، تعامل و حجم اطلاعات) تأثیر قابل توجهی بر رفتار خواندن دیجیتال دارند. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های این پژوهش، بهبود طراحی فناوری‌های خواندن دیجیتال، آموزش سواد دیجیتال، توسعه ابزارهای کاهش حواس‌پرتی و ایجاد محتوای کاربرپسند می‌تواند تجربه خواندن دیجیتالی را افزایش دهد. همچنین سیاستگذاران و طراحان فناوری باید به تعامل این عوامل برای بهینه‌سازی محیط‌های دیجیتال توجه کنند. علاوه بر این، نتایج پژوهش حاکی از آن است که با توسعه سیاست‌های آموزشی و ارتقای مهارت‌های پردازش اطلاعات می‌توان به بهبود درک عمیق‌تر مطالب دیجیتالی و افزایش کیفیت تجربه خواندن کابران کمک کرد.

https://lis.aqr-libjournal.ir/article_220808_3c97ba01a5ae17ee4f0e3787322fbb9b.pdf

سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی کتابداری و اطلاع‌رسانی 1680-9637 28 2 2025 08 23 The Effectiveness of Foreign Age Group 'C' Stories on the Development of Caring Thinking in Elementary School Students اثربخشی داستان‌های خارجی گروه سنی «ج » بر رشد تفکر مراقبتی دانش‌آموزان دوره ابتدایی 119 142 224369 10.30481/lis.2025.517205.2249 FA جابر افتخاری دانشجوی دکتری فلسفه‌ تعلیم و تربیت، گروه علوم تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0001-7745-9678 رضاعلی نوروزی دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0003-2040-9586 مهرنوش هدایتی ستادیار گروه روان‌شناسی و مشاوره، پژوهشکده اخلاق و تربیت، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران. 0000-0003-3269-5217 Journal Article 2025 04 16 <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Objective: <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">The modern world, shaped by the spread of mass media, industrial progress and new technologies, faces deep challenges in maintaining cultural and ethical values. These changes have made the education of today's individuals a complex and challenging process. The lack of the cognitive skills needed to navigate large amounts of information and to engage in a multicultural context can have serious intellectual, ethical and social consequences. <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">In these circumstances, education systems need to undergo fundamental changes to prepare children for life in a dynamic and changing society. The ineffectiveness of some educational models in nurturing thinking and responsible individuals has led to new pedagogical movements, such as philosophy for children (P4C), and teaching problem-solving, critical thinking, and creativity. <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">At the heart of the Philosophy for Children programme is the 'Community of Inquiry', a dialogue space where students practice caring thinking and critical problem-solving through collaborative philosophical inquiry. The success of such research circles depends heavily on adequate educational resources, especially narratives that can inspire deep philosophical debate. <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Given the lack of emphasis on caring thinking in the P4C theoretical frameworks, the urgent need to reinvigorate the values of reflective dialogue in the world today and the need for appropriate literature to support caring thinking, a survey of widely-acclaimed children's stories is essential. <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">This study therefore selected internationally best-selling and investigation-oriented stories for the age group C and used them as a trigger in the philosophical investigation community. This study aimed to address the following research issue: <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">What is the impact of using foreign Age Group C narratives on the development of students' caring thinking and its subcomponents? <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Methodology: <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">This study is a quasi-experimental research with a pretest-posttest design and a control group, and it is applied in terms of its purpose. The statistical population of the research consisted of male sixth-grade elementary school students in Isfahan during the 2024-2025 academic year. From this population, 60 students were selected using a two-stage cluster sampling method and subsequently assigned to two groups: an experimental group and a control group (n=30 per group). The intervention for the experimental group involved the use of inquiry-based and best-selling foreign storybooks from children's publications (published between 2016 and 2024) over 10 sessions within a community of inquiry framework. Data were collected using the Hedayati Caring Thinking Questionnaire (2018). The instrument's validity was established through confirmatory factor analysis, and its reliability was determined using Cronbach's alpha. To assess the significance of the intervention, one-way Analysis of Covariance (ANCOVA) and Multivariate Analysis of Covariance (MANCOVA) were conducted using SPSS software (version 26). <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Findings:<span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;"> The findings obtained from univariate analysis of covariance (ANCOVA) revealed that the use of selected foreign stories in the experimental group significantly increased students' overall scores in reflective thinking. However, multivariate analysis indicated that these stories led to significant improvements in only two components - "value-oriented thinking" and "active thinking" - while not demonstrating statistically significant effects on all components of reflective thinking. <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Conclusion: <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">It can be concluded that the use of foreign literary stories in the context of a community of inquiry may help to improve some aspects of caring thinking in children. However, influencing all components requires more extensive interventions and further research. It is therefore recommended that before using these stories, they are revised and adapted to bring them into line with cultural and local standards in order to strengthen their ability to address the components of caring thinking. هدف: هدف این پژوهش بررسی تأثیر داستان‌های خارجی گروه سنی «ج» بر رشد تفکر مراقبتی دانش‌آموزان پایه ششم ابتدایی بود. روش: روش این پژوهش بر اساس گردآوری داده‌ها از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل و بر اساس هدف کاربردی است. جامعه آماری پژوهش را دانش‌آموزان پسر پایه ششم ابتدایی شهر اصفهان در سال 1404-1403 تشکیل دادند که از میان آن‌ها 60 دانش‌آموز به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای دو‌مرحله‌ای انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 30 نفر) قرار داده شدند. برای اجرای مداخلات در گروه آزمایش از داستان‌های خارجی کندوکاومحور و پرفروش انتشارات کودکان (1403-1395) طی 10 جلسه در حلقه کندوکاو استفاده شد. همچنین برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه تفکر مراقبتی هدایتی (1397) استفاده شد. بررسی معنی‌داری مداخله با روش تحلیل کواریانسبا نرم‌افزار <span dir="LTR" style="font-size: 9.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-bidi-language: FA;">SPSS-26 انجام شد. یافته‌ها: یافته‌های حاصل از تحلیل آماری کوواریانس تک‌متغیره نشان می‌دهد که استفاده از داستان‌های خارجی منتخب در گروه آزمایش به ‌طور معنی‌داری نمره کل تفکر مراقبتی دانش‌آموزان را افزایش داده است. با این حال، نتایج تحلیل چندمتغیره نشان داد این داستان‌ها موجب بهبود معنی‌دار دو مؤلفه «تفکر ارزش‌گذار» و «تفکر فعال» شده و بر تمام مؤلفه‌های تفکر مراقبتی تأثیر معنی‌دار نداشته‌اند. نتیجه‌گیری: به‌ طور کلی می‌توان نتیجه گرفت که بهره‌گیری از داستان‌های ادبی خارجی در چارچوب حلقه‌ کندوکاو می‌تواند بر ارتقای برخی از مؤلفه‌های تفکر مراقبتی در کودکان مؤثر باشد و تأثیرگذاری بر تمام مؤلفه‌ها نیازمند مداخلات گسترده‌تر و بررسی‌های بیشتر است.

https://lis.aqr-libjournal.ir/article_224369_d6e2d225a570f01986989fc85b95b08d.pdf

سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی کتابداری و اطلاع‌رسانی 1680-9637 28 2 2025 08 23 A Legal Analysis of the Barriers to Reproduction and Representation of Book Resources in Iranian Digital Libraries with an Emphasis on Legal Solutions تحلیل حقوقی موانع تکثیر و عرضه منابع کتابی در کتابخانه‌های دیجیتالی ایران با تأکید بر راهکارهای حقوقی 143 180 228226 10.30481/lis.2025.519394.2255 FA زینب پاپی استادیار گروه پژوهشی مدیریت اطلاعات و سازماندهی دانش، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، تهران، ایران. 0000-0002-1495-0723 Journal Article 2025 05 04 Objective: Despite the considerable potential of digital libraries to broaden access to knowledge, libraries in Iran encounter significant legal obstacles in reproducing and representing book resources. These challenges arise from legal restrictions and the lack of clear frameworks for obtaining permissions from publishers, thereby limiting access for researchers and users. The aim of the current research is to analyze the legal obstacles to the reproduction and representation of book resources in digital libraries in Iran in order to provide legal solutions to overcome these obstacles. Methodology: In the present research, a qualitative approach and methods of document analysis and thematic analysis were used for the collected data. In this context, relevant literature, previous studies, and 15 international laws and legal instruments were examined and analyzed. Furthermore, interviews were conducted with specialists and professionals to identify potential legal barriers and propose practical solutions. Considering the discussions in the digital domain in libraries and its relation to libraries, initially, 8 specialists and professors in copyright were identified, of which 5 experts in this field agreed to participate in the interviews. In the thematic analysis, all data sources, including interviews and resource analysis, were extracted, analyzed, and interpreted in three formats: basic themes, organizing themes, and global themes. Findings: Data analysis showed that three global theme of legal protections for technical measures, legal barriers, and legal solutions that shape the themes of reproduction and distribution of book resources. Additionally, 26 <span style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">basic themes related to the organizing themes of technological protection measures (TPM) and legal supports were derived under the global theme of legal protections for technical measures in the analysis of laws. The findings indicated that the determination of copyright policy is one of the issues that was repeatedly mentioned both in the resources and from the perspective of the interviewees. Barriers such as the lack of infrastructure and legal frameworks, along with the absence of legal contracts, were identified as the most significant and frequently mentioned obstacles. Exceptions and exemptions for libraries, legal contracts, legal protections for technical measures, information related to the management of intellectual property rights, collective management organizations for copyright, lending, and public leasing, among others, were suggested as strategies that should be considered by lawmakers. Conclusion: <span lang="X-NONE" style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Arial; mso-ansi-language: X-NONE; mso-fareast-language: X-NONE; mso-bidi-language: FA; mso-bidi-font-weight: bold; mso-bidi-font-style: italic;">The use of legal metadata for documenting the status of copyright, incorporating collective management organizations for copyright and outlining their responsibilities in the law, allowing libraries by collective management organizations for copyright to reproduce and distribute book resources after more than six months of registration; by searching in the National Library of Iran's <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Arial; mso-fareast-language: X-NONE; mso-bidi-language: FA; mso-bidi-font-weight: bold; mso-bidi-font-style: italic;">opac<span lang="X-NONE" style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Arial; mso-ansi-language: X-NONE; mso-fareast-language: X-NONE; mso-bidi-language: FA; mso-bidi-font-weight: bold; mso-bidi-font-style: italic;">, and including "information related to the intellectual property rights of the work" in the draft bill instead of the electronic identification of the work are part of the proposals of this research. The use of the results of this research can significantly help overcome the obstacles faced by digital libraries in Iran and reform the laws.<span lang="X-NONE" style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Arial; mso-fareast-language: X-NONE; mso-bidi-language: FA; mso-bidi-font-weight: bold; mso-bidi-font-style: italic;"> <span lang="X-NONE" style="font-size: 11.0pt; line-height: 120%; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Arial; mso-ansi-language: X-NONE; mso-fareast-language: X-NONE; mso-bidi-language: FA; mso-bidi-font-weight: bold; mso-bidi-font-style: italic;">The use of copyright in libraries for restoration, lost and damaged copies; the inclusion of temporary reproduction as an integral part of the technical process in the digital environment; allowing libraries, museums and archival centers to reproduce, representation anonymous works for the purposes of digitization, accessibility, cataloguing, preservation and restoration; reproduction for library activities and tasks such as access, indexing, cataloguing, preservation and restoration for a limited period are other recommendations of this research. هدف: با وجود ظرفیت گسترده کتابخانه‌های دیجیتال برای افزایش دسترسی به دانش، در ایران کتابخانه‌ها با موانع حقوقی جدی در تکثیر و عرضه منابع کتابی مواجه هستند. این مشکلات ناشی از محدودیت‌های قانونی و نبود چارچوب‌های روشن برای اخذ مجوز از ناشران، دسترسی پژوهشگران و کاربران را محدود می‌کند. هدف پژوهش کنونی، تحلیل موانع حقوقی تکثیر و عرضه منابع کتابی در کتابخانه‌های دیجیتالی ایران به منظور ارائه راهکارهای حقوقی برای رفع موانع است. روش پژوهش: پژوهش حاضر رویکرد کیفی دارد. در این پژوهش از روش تحلیل اسنادی و تحلیل مضمون برای گردآوری دادهها استفاده شد. در همین راستا، منابع، پژوهش‌های مرتبط و 15 قانون و اسناد بین‌المللی مورد مطالعه و تحلیل قرار گرفت. همچنین، مصاحبه با متخصصان و حرفه‌مندان برای استخراج موانع و راهکارهای احتمالی استفاده شد. با توجه به مباحث حوزه دیجیتال در کتابخانه‌ها و ارتباط آن با کتابخانه‌ها در گام نخست، 8 نفر از متخصصان و اساتید حق مؤلف شناسایی شدند که در نهایت، 5 نفر از خبرگان این حوزه برای مصاحبه اعلام موافقت کردند. یافته‌ها: بیست و شش مضمون پایه مربوط به مضامین سازمان‌دهنده اقدامات حفاظت فناورانه و حمایت‌های قانونی ذیل مضمون فراگیر حمایت‌های حقوقی از تدابیر فنی در تحلیل قوانین به دست آمد. یافته‌ها نشان داد که تعیین سیاست حق مؤلف به عنوان یکی از مواردی است که بارها هم در منابع و هم از دیدگاه مصاحبه‌شوندگان به آن‌ها اشاره شد. مانعی همچون فقدان زیرساخت‌ها و چارچوب‌های حقوقی در کنار فقدان قراردادهای حقوقی به عنوان مهمترین و پربسامدترین موانع مطرح شدند. استثنائات و معافیت‌های کتابخانه‌ای، قرارداد حقوقی، حمایت‌های حقوقی از تدابیر فنی، اطلاعات مرتبط با مدیریت حقوق مالکیت فکری، سازمانهای مدیریت جمعی حق مؤلف، امانت و اجاره عمومی و مانند آن از جمله راهکارهایی بود که بهتر است توسط قانونگذار مورد توجه قرار گیرد. نتیجه‌گیری: استفاده از فراداده حقوقی به منظور مستندسازی وضعیت حق مؤلف، گنجاندن سازمان‌های مدیریت جمعی حق مؤلف و شرح وظایف آن‌ها در قانون، اجازه به کتابخانه‌ها توسط سازمان‌های مدیریت جمعی حق مؤلف برای تکثیر و عرضه منابع کتابی در صورت ثبت بیش از شش‌ماه؛ با جستجو در اپک کتابخانه ملی ایران و قراردادن «اطلاعات مرتبط با حقوق مالکیت فکری اثر» در پیش‌نویس لایحه به جای شناسنامه الکترونیکی، اثر بخشی از پیشنهادهای پژوهش حاضر است. استفاده از نتایج این پژوهش می‌تواند تا حدود زیادی به رفع موانع پیش رو در کتابخانه‌های دیجیتالی ایران و اصلاح قوانین کمک نماید.

https://lis.aqr-libjournal.ir/article_228226_2099ce8223053d18c4de95dd58b0078c.pdf

سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی کتابداری و اطلاع‌رسانی 1680-9637 28 2 2025 08 23 The Advent and Consolidation of Movable-Type Printing in Mashhad (1902-1925 CE) ظهور و استقرار چاپ سربی در مشهد (1320-1344ق) 181 212 230829 10.30481/lis.2025.536487.2271 FA مصطفی لعل شاطری استادیار، گروه باستان‌شناسی و تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران. 0000-0003-0236-8274 Journal Article 2025 07 22 Objective: This article seeks to provide a comprehensive conceptualization of the role of Movable-Type printing houses in shaping the cultural, political, and media landscape of the city by examining the process of the introduction and consolidation of Movable-Type printing technology in Mashhad during the late Qajar period. Furthermore, it addresses the challenges of indigenization, the role of key actors, and the interactions between the Toos and Khorasan printing houses with local traditional institutions. Methodology: The research employs a descriptive-analytical methodology, grounded in the collection and analysis of original archival documents and specialized library resources. Initially, financial records, contracts, correspondence, publications, and books pertaining to the Tus and Khorasan printing houses were purposefully collected and categorized. Subsequently, the amassed data was evaluated using a qualitative content analysis approach and comparative analysis. This process aimed to elucidate the trajectory of the technology's localization, the role of human networks, and the socio-cultural impact of typographic printing in Mashhad. This methodology has enabled a precise reconstruction of the introduction and consolidation of Movable-Type printing, clarifying the roles of technical and social factors in the formation and evolution of Mashhad's typographic industry during its first two decades. Findings: The belated introduction of Movable-Type printing to Mashhad in 1902 CE saw the Tus and Khorasan printing houses act as primary agents in restructuring the city's print culture and information landscape. Through technical innovation and engagement with traditional institutions, these establishments successfully overcame the initial challenges. Typographic printing paved the way for significant developments, including the expansion of newspapers, a greater diversity of published content, and the proliferation of texts with predominantly political and social orientations. This printing paradigm, often reliant on local human capital and community networks rather than state support, played a fundamental role in creating a dynamic, modern communicative sphere for disseminating post-Constitutionalist ideas in Mashhad. The thematic diversity of the published works reflects this, demonstrating the proliferation of varied perspectives and the emergence of new intellectual discourses. Conclusion: The transition from lithographic to Movable-Type printing in Mashhad was emblematic of the broader shift from tradition to modernity. The growing preference for Movable-Type printing, driven by the need to meet administrative and press requirements, accelerated transformations within the media landscape. With printing houses such as Toos and Khorasan at its forefront, Movable-Type printing emerged as a key element in the city's cultural, civic, and political developments, significantly influencing Mashhad's public discourse. These establishments played a pivotal role in shaping the public sphere and generating social criticism. This advent and consolidation formed an integral part of the larger process of cultural reconstruction, representing a confluence of technology, power, and identity on the path to modernization. هدف پژوهش: این مقاله با هدف واکاوی فرآیند ورود و تثبیت فناوری چاپ سربی در مشهد اواخر دوره قاجار، تلاش دارد تا مفهوم‌سازی همه‌جانبه‌ای از نقش چاپخانه‌های سربی در شکل‌دهی فضای فرهنگی، سیاسی و رسانه‌ای شهر ارائه دهد. همچنین، چالش‌های بومی‌سازی و نقش فعالان و تعامل چاپخانه‌های طوس و خراسان با نهادهای سنتی محلی، مورد توجه قرار گرفته‌اند. روش پژوهش: این پژوهش بر مبنای روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع آرشیوی سامان یافته است. علاوه بر داده‌های کمّی مرتبط با دوره فعالیت چاپخانه‌ها، زمینه‌یابی تاریخی جهت فهم نقش فرهنگی-اجتماعی مطبوعات و کتاب‌های منتشرشده در مشهد مورد توجه است. هدف از این رویکرد، ارائه تصویری جامع و مستند از ورود، استقرار و تأثیر چاپ سربی در مشهد دوره قاجار است؛ تصویری که می‌تواند الگویی برای مطالعات مشابه ارائه دهد. یافته‌های پژوهش: با ورود دیرهنگام چاپ سربی به مشهد (1320ق)، دو چاپخانه طوس و خراسان، به‌ عنوان عاملی اصلی تجدید ساختار فرهنگ چاپ و اطلاع‌رسانی مشهد عمل نموده و توانستند با نوآوری فنی و تعامل با نهادهای سنتی، چالش‌های ابتدایی را رفع کنند. چاپ سربی زمینه‌ساز تحولاتی همچون: توسعه روزنامه‌ها، افزایش تنوع مطالب و انتشار متون با رویکردهای عمدتاً سیاسی و اجتماعی شد. این‌گونه از چاپ غالباً با اتکا بر سرمایه انسانی بومی و شبکه‌های محلی به‌ جای حمایت‌های دولتی، نقش بنیادی در ایجاد فضای ارتباطی مدرن و پویا برای نشر اندیشه‌های پسامشروطه در مشهد داشت، چنان که تنوع درون‌مایه‌های آثار نمایانگر گسترش نگرش‌های گوناگون و شکل‌گیری گفتمان‌های جدید است. نتیجه‌گیری: عبور از چاپ سنگی به سربی در مشهد نماد گذار از سنت به مدرنیته بود. اقبال به چاپ سربی در راستای پاسخ به نیازهای اداری و مطبوعاتی، موجب تسریع تحولات رسانه‌ای شد. چاپ سربی با محوریت چاپخانه‌های طوس و خراسان به ‌مثابۀ یکی از عناصر اصلی تحولات فرهنگی، مدنی و سیاسی، بر گفتمان جمعی مشهد تأثیر نهاد، چنان که این چاپخانه‌ها در شکل‌گیری فضای عمومی و تولید انتقادات اجتماعی نقش کلیدی ایفا کردند. این ظهور و استقرار، بخشی از فرآیند بازسازی فرهنگی و تلفیق فناوری، قدرت و هویت در مسیر مدرنیزاسیون بود.

https://lis.aqr-libjournal.ir/article_230829_7742b90379ee6ebeea5772ff6ee13289.pdf