طراحی الگوی آماری کتابخانه‌های ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم ‌انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، همدان، ایران.

2 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم ‌انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، همدان، ایران.

3 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش;شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، همدان، ایران.

4 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش;شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، همدان، ایران

چکیده

هدف: ارائه الگوی آماری کتابخانه‌های ایران
روش پژوهش: رویکرد پژوهش آمیخته است. پیشینه آمار کتابخانه‌ها در ایران و جهان با نمونه‌گیری هدفمند شناسایی، مرور نظام‌‌مند، و تحلیل اسنادی شد. جستجوی پایگاه‌های اطلاعاتی فارسی و لاتین با کلیدواژه‌ «آمار کتابخانه‌ها» منابع مرتبط شناسایی، و تکراری‌ها با غربالگری حذف شد. با ارزیابی 138 منبع در ایران و 223 منبع در جهان انتخاب، و بررسی شد. اقلام اطلاعاتی آمار کتابخانه‌ها از آن‌ها استخراج شدند. با روش کمی دلفی اقلام الگوی آماری کتابخانه‌های ایران با اجماع نظر متخصصان با نمونه‌گیری غیراحتمالی اعتباریابی و تکمیل شد. با روش کیفی گراندد تئوری توصیف و طبقه‌بندی الگوی آماری کتابخانه‌های ایران در واحد گزارش‌گیری، کاربرد، واحد اندازه‌گیری با مصاحبه از مصاحبه‌شونده‌ها با نمونه‌گیری مبتنی بر هدف و ابزار پرسشنامه باز انجام شد. کدگذاری‌ باز طبقه‌های‌ اصلی اقلام و مقوله‌های واحد گزارش‌گیری، کاربرد، واحد اندازه‌گیری شناسایی؛ با محوری، رابطه طبقه و مقوله‌ها استخراج؛ با انتخابی، توسعه نظام‌مند طبقه و مقوله‌های الگوی آماری کتابخانه‌های ایران ارائه شدند.
یافته‌ها: الگوی آماری کتابخانه‌های ایران 59 قلم؛ پنج طبقه مجموعه‌ها، خدمات، منابع انسانی، منابع مالی، و زیرساخت؛ مقوله‌‌ واحد گزارش‌گیری عهده‌دار گردآوری آمار کتابخانه‌های ایران در کتابخانه‌های دانشگاهی، تعاونی، عمومی، مدارس، تخصصی، و استانی؛ مقوله کاربرد الگوی آماری کتابخانه‌های ایران در پنج سطح بین‌المللی، منطقه‌ای، ملی، استانی، و محلی؛ و مقوله واحد اندازه‌گیری جلد، عنوان، افزوده، موجودی، وجین، نفر، ساعت، ریال، مترخطی، و مترمربع شناسایی شد. درنهایت، الگوی آماری کتابخانه‌های ایران ارائه شد.
نتیجه‌گیری: الگوی آماری کتابخانه‌های ایران در راستای ایجاد نظام گردآوری آمار کتابخانه‌ها؛ و زیربنای تدوین استاندارد آمار کتابخانه‌های ایران است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Designing Statistical Model of Iranian Libraries

نویسندگان [English]

  • Hamideh Beyrami Tarouni 1
  • Alireza Isfandyari Moghaddam 2
  • Atefeh Zarei 3
  • Behrooz Bayat 4
1 Ph.D. Student in Knowledge and Information Sciences, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Hamadan Branch, Hamedan, Iran.
2 Associate Professor, Department of Knowledge and Information Science, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Hamadan Branch, Hamedan, Iran.
3 Assistant Professor in Department of Knowledge and Information Science, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Hamedan Branch, Hamedan, Iran
4 Assistant Professor in Department of Knowledge and Information Science, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Hamedan Branch, Hamedan, Iran.
چکیده [English]

Objective: To provide a statistical model of Iranian libraries.
Methods: The research approach is mixed.The background of library statistics in Iran and the world was identified, systematic review, and documentary analysis by purposeful sampling. By searching Persian and Latin databases with the keyword "Library Statistics" relevant sources were identified, and duplicates were removed by screening. 138 sources in Iran and 223 sources in the world were selected and evaluated. Library statistics data items were extracted from them. With the Delphi quantitative method, the statistical model items of Iranian libraries were validated and completed by unanimous sampling with the consensus of experts. Using Ground theory qualitative method, the theory of description and classification of the statistical model of Iranian libraries in the reporting unit, application, and measurement unit was done by interviewing the interviewees by sampling based on purpose and open questionnaire. By open-coding the main categories of items and categories of the reporting unit, application, and measurement unit; with the axis, the relation of class and categories is extracted; and by selective, systematic development of the class and categories of the statistical model of Iranian libraries were presented.
Results: Information items of the statistical model of Iranian libraries were obtained by Delphi method. Information items of the statistical model of Iranian libraries were including 59 items. Based on Granded Theory, the five main classes of collections, services, human resources, financial resources, and infrastructure; The main class includes 22 itemes in collections, 14 items in services, 4 items in human resources, 11 items in financial resources, and 8 items in infrastructure; And the category of reporting unit responsible for collecting statistics of Iranian libraries in university, cooperative and network, public, schools, specialized, and provincial libraries; The application of statistical model of Iranian libraries in five levels: international, regional, national, provincial, and local; And the category of measurement unit including volume, title, added, holding, withdrawal, person, hours, Rials, linear feet, and square footage was identified and presented. Finally, the statistical model of Iranian libraries was presented.
Conclusion: Statistical model of Iranian libraries in order to create a system for collecting library statistics; and it is the basis for compiling the standard statistics of Iranian libraries. Based on the statistical model of Iranian libraries, library data is upgraded from the quantitative level of the library directory to the level of library statistics.The statistical model of Iranian libraries is a tool for making decisions and attracting resources to the library. The statistical model of Iranian libraries provides a set of basic data for library reporting at various levels, and uses descriptive elements to provide a framework for comparing data using descriptions of common elements.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Library Statistics
  • statistical model
  • Iranian Libraries
احمدی، بتول (1351). بررسی کتابخانه‌های کودکان و نوجوانان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تهران. دانشکده علوم‌تربیتی.
امانی، غفور (1378). بررسی وضعیت موجود کتابخانه‌های مدارس استان اردبیل و میزان گرایش دانش‌آموزان به مطالعه کتب غیردرسی. پیام کتابخانه، 9(4)،30-38.
انجمن کتابداران ایران (اکتا). (1353). بررسی اجمالی سازمان و خدمات کتابخانه‌های ایران. تهران: انجمن کتابداران ایران.
بررسی و ارزیابی کتابخانه‌های دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی کشور سال تحصیلی 50-1349. (1350). بی‌جا: بی‌نا.
بیرامی‌طارونی، حمیده؛ علیدوستی، سیروس (1383). آمار طرح غدیر سال تحصیلی 1382-1381. تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.
دبیرخانه هیئت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور (1370). شناسنامه کتابخانه‌های عمومی کشور: وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران: دبیرخانه هیئت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور.
راد، عبدالحسین (1374). بررسی وضعیت بخش‌های دیداری- شنیداری کتابخانه‌های مرکزی و دانشکده‌ای دانشگاه‌های علوم‌پزشکی کشور، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه علوم‌پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران.
راستین، فروردین (1351). بررسی کتابخانه‌های دبستان‌های تهران، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تهران. دانشکده علوم‌تربیتی.
سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران (]1383[). درباره شناساگر استاندارد بین‌المللی کتابخانه‌های ایران، تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
فاطمی، علی‌محمد (1353). نظری اجمالی به: آمار کتابخانه‌های کشور، تهران: وزارت فرهنگ و هنر، اداره کل کتابخانه‌ها.
مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث (1383). تاریخچه پایگاه اطلاع‌رسانی کتابخانه‌های ایران، تهران: مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث.
نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور (1392). سامانه اطلس کتابخانه‌های عمومی کشور، تهران: نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور.
عراقیان‌مجرد، فرشته؛ جویباری، لیلا؛ ثناگو، اکرم (1396). ارزیابی و نقد کیفیت مطالعات گراندد تئوری، توسعه پرستاری در سلامت، 8(1)، 19-13.
محمودزاده، ابراهیم؛ رحمتی، نفیسه؛ رفیعی‌راد، سیدمرتضی (1391). مدلی برای تصمیم‌گیری خرید مشتریان محصولات فناوری برتر پژوهشی در نمایشگر قلب شرکت صاایران. مدیریت نوآوری، 1(1)، 75-61.
 References
Ahmadi, B.‌ (1972). A survey of children's and adolescents' libraries of the Center for the Intellectual Development of Children and Adolescents. Master Thesis, University of Tehran. Faculty of Educational Sciences. (in Persian)
Amani, G. (1999). Investigating the current situation of school libraries in Ardabil province and the tendency of students to read non-textbooks. Library Message, 9(4), 30-38. (in Persian)
American Library Association (2014). Research & Statistics on Libraries & Librarianship in 2013. Retrieved December 31, 2018. http://www.ala.org/tools/sites/ala.org.tools/files/content/librarystats/LBTA-research2014.pdf.
American National Standards Institute. (2013). American National Standards Institute/ National Information Standards Organization Z39.7, United States: American National Standards Institute.
Appleton, L. (2017). Libraries and Key Performance Indicators, United States: Elsevier.
Association of Research Libraries (2018). The Gerould Statistics 1907/08-1961/62. Retrieved February 25, 2019. https://www.arl.org/component/content/article/6/1888
Bairam, K. (2018). Library Performance Measurement. Bangladesh: Library abd Information Science Network.
Berndtson, M., & Mats, Ö (2019). Library Ranking Europe: A New Tool, Journal Public Library Quarterly 1: 10. DOI: 10.1080/01616846.2019.1641353.
Beyrami Tarouni, H., & Alidousti, S. (2004). Ghadir project statistics for the academic year 2002-03. Tehran: Iran Institute of Information Science and Technology.
Canadian Association of Research Libraries (2019). Statistics, Retrieved March 6, 2019. http://www.carl-abrc.ca/measuring-impact/statistics/
Chief Officers of State Library Agencies (2019). “About COSLA” Retrieved January 23, 2019. https://www.cosla.org/About
Council of Australian University Librarians (2019). “CAUL Statistics”. Retrieved February 26, 2019. https://www.caul.edu.au/programs-projects/statistics
Coyle, Karen (2005). Libraries and Standards. Journal of Academic Librarianship, 31(4), 373-376.
Creaser, Claire, Sally Maynard, and Sonya White (2006). LISU Annual Library Statistics 2006 Featuring trend analysis of UK public and academic libraries 1995-2005. Loughborough: Museums, Libraries and Archives Council. Retrieved March 6, 2019. https://www.lboro.ac.uk/microsites/infosci/lisu/downloads/als06.pdf
Dar al-Hadith Scientific and Cultural Institute (2004). History of Iranian Library Information Database. Tehran: Dar al-Hadith Scientific and Cultural Institute.
Documents and National Library of the Islamic Republic of Iran ([2004]). About the International Standard Identifier of Iranian Libraries. Tehran: National Documents and Library Organization of the Islamic Republic of Iran.
Eraqiyan Mojarad, F., Joybari, L., & Sanago, A. (2017). Evaluate and critique the quality of grounded theory studies. Health Nursing Development, 8(1), 19-13. (in Persian)
Fatemi, A. M. (1974). Overview of: Statistics of the country's libraries, Tehran: Ministry of Culture and Arts, General Directorate of Libraries. (in Persian)
Green, D., & Kyrillidou, M. (2012). Procedures Manual. Washington, D.C., Association of Research Libraries.
Heaney, M. (2009). Global Library statistics – What next for IFLA?, Montréal. Library Statistics for the Twenty-First Century World Proceedings of the conference held in Montréal on 18-19 August 2008 reporting on the Global Library Statistics Project.
Huang, R., & Song, L. (2010). Application of Balanced Scorecard in Library Management and Evaluation. Retrieved February 22, 2020. https://www.researchgate.net/publication/251955029_Application_of_Balanced_Scorecard_in_Library_Management_and_Evaluation/citation/download.
Information Todays Inc (2019). About ALD on the Web. Retrieved February 22, 2020. http://www.americanlibrarydirectory.com/.
Institute of Museum and Library Services (IMLS). (2019b). State Library Administrative Agency Survey, Retrieved January 16, 2019. https://www.imls.gov/research-evaluation/data-collection/state-library-administrative-agency-survey
Institute of Public Finance (IPF). (2002). Survey notes of guidance: Libecon project. N. p., Institute of public finance. Retrieved May 3, 2003. http://www.libecon.org/survey/default.asp
Institution of public libraries of the country. (2013). Atlas system of the country's public libraries, Tehran: Public Libraries Foundation. (in Persian)
International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA). (2005). Global Library Statistics 1990-2000, Retrieved March 6, 2019. https://archive.ifla.org/III/wsis/wsis-stats4pub_v.pdf
Iranian Library Association (1974). Overview of the organization and services of Iranian libraries, Tehran: Iranian Library Association.
Jackson, M. D. (2005). EPA LIBRARY USAGE STATISTICS PROCEDURES, Retrieved November 26, 2018. https://19january2017snapshot.epa.gov/sites/production/files/2013-11/documents/library_usage_statistics_procedures.pdf
Jain, A., Duin, R., & Mao, J. (2000). Statistical Pattern Recognition: A Review. IEEE Transactins on Pattern Analysis and Machine Inteligence 22, 1, 4-37.
Jilovsky, C. ([2005]). Library Statistics: reflecting yesterday, today and tomorrow, Retrieved November 26, 2018. https://caval.edu.au/assets/files/Research_and_Advocacy/Library_Statistics-reflecting_yesterday_today_and_tomorrow-Northumbria_2005.pdf
Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (1992). Application of Balanced Scorecard in Library Manangement and Evaluation. Harvard Business Review 1-2: 32-62.
Ladhari, R. A. (2009). Review of Twenty Years of SERVQUAL Research. International Journal Quality Service Sciences 1(2), 98-172.
Lewanski, R. C., comp. (1968). European library directory: A geographical and bibliographical guide. edited by Leo S. Olschki. Italy: Leo S. Olschki.
Magrill, R. M. (1985). Evaluation by Type of Library. Library Trends 33, 267-295.
Mahmoudzadeh, E., Rahmati, N., & Rafieirad, S. M. (2012). A model for deciding to buy customers of high-tech research products in the heart display of SAIRAN Company, Innovation Management, 1(1), 75-61. (in Persian)
Maynard, S. (2002). A survey of NHS libraries, 2000-01. n.p.: Library & Information Statistics Unit, Loughborough University. Retrieved July 16, 2003. http://www.wish-uk.org/library/linkfiles/stats%202000-2001.pdf
Mokhtar, W. N. H. W., Shaifuddin, N., Yu, H., Saman, W. S. W. M., & Baba, N. (2018). The Importance of Measurement and Evaluation Works in Academic Libraries. International Journal of Academic Research in Progressive Education and Development, 7(3), 363–377.
Morris, S., & Gary, R. (2019). ARL Statistics 2017–2018, Washington, DC: Association of Research Libraries.
National Center for Educational Statistics (NCES). (2003). Academic library survey (ALS), Chap. 11 of NCES handbook of survey methods. [Washington, D.C.]: National Center for Education Statistics. Retrieved July 13, 2003. http://www.nces.ed.gov/pubs2003/2003603-c.pdf
National Center for Educational Statistics (NCES). (2019). Academic Libraries, Retrieved January 6, 2019. https://nces.ed.gov/surveys/libraries/academic.asp
National Information Standards Organization (NIZO). (2013). Information Services and Use: Metrics and Statistics for Libraries and Information Providers- Data Dictionary. Baltimore, Maryland, U. S. A.: National Information Standards Organization.
Nuut, A. (2005). Evaluation of library performance: Current developments in Estonia, 6th Northumbria International Conference on Performance Measurement in LIS. Durham, UK, 22-25 August 2005.
Pearce, J. (2000). Directories of Libraries and Related Organizations. D-Lib Magazine (6), 12-18.
Pelczar, M., Frehill, L. M., Williams, K., Wan, C., & Nielsen, E. (2018). Data File Documentation: Public Libraries in the United States Fiscal Year 2016. Institute of Museum and Library Services: Washington, D.C. Retrieved January 16, 2019. https://www.imls.gov/sites/default/files/fy2016_pls_data_file_documentation.pdf
Rad, A. H. (1995). Investigating the situation of audio-visual departments of central libraries and faculties of medical sciences universities in the country. Master Thesis, Iran University of Medical Sciences and Health Services. (in Persian)
Rastin, F. (1972). A study of Tehran primary school libraries. Master Thesis, University of Tehran. Faculty of Educational Sciences. (in Persian)
Rzheuskyi, A. (2016). Analysis of Library Information Services with Assistance Benchmarking Tool. Library Science Documentation Informology 2, 97-104.
Sahu, A. (2007). Measuring service quality in an academic library: An Indian case study. Library Review 56: 234-243. Retrieved February 22, 2020. https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/131619/9/09_chapter%202.pdf.
Saw, G., & Clark, N. (2004). Reading Rodski: User Surveys Revisited. Retrieved February 22, 2020, https://www.researchgate.net/publication/43458544_Reading_Rodski_User_Surveys_Revisited.
Scholastic. (2016). School libraries work: A compendium of research supporting the effectiveness of school libraries. Retrieved November 26, 2018. http://www.scholastic.com/slw2016/.
Secretariat of the Board of Trustees of Public Libraries of the country. (1991). Identity card of the country's public libraries: Affiliated to the Ministry of Culture and Islamic Guidance, Tehran: Secretariat of the Board of Trustees of Public Libraries.
Siddaway, A. P., Alex M. W., & Larry, V. H. (2019). How to Do a Systematic Review: A Best Practice Guide for Conducting and Reporting Narrative Reviews, Meta-Analyses, and Meta-Syntheses. Annual Review of Psychology,70(1), 747–770.
Stevens, K. (2010). ANZTLA Ejournal (No. 5). Introduction to Library Metrics: Statistics, Evaluation and Assessment. http://ejournal.anztla.org/anztla/article/viewFile/53/46
Strauss, A., & Juliet C. (1998). Basics of Qualitative Research Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. London: Sage.
Survey and Evaluation of Libraries of Universities and Higher Education Institutions in the Academic Year 1970-71. (1971). n.d.: n.p.
Tarr, S. M. (2004). Performance Measurement in Federal Libraries: A Research Study, United Stated America: Federal Library and Information Network.
The University of Newcastle Australia. (2006). Rodski Client Satisfaction Survey Repoert, Australia: The University of Newcastle Australia
Wallace, D. P., & Connie V. F. (2001). Library Evaluation: a Casebook Can-do Guide, Englewood, Colorado: Libraries Unlimited Inc.
Wegner, M. (2002). Iowa public library statistics, July 2000- June 2001, FY 2001. Iowa: State library of Iowa, office of library development. Retrieved February 17, 2003. http://www.silo.lib.ia.us/for-ia-libraries/statistics
Whitehead, D. (2003). Cheap, useful, fairly valid next generation statistics. [Swinburne]: Swinburne University of technology.
Wilson, F., & Town, J. S. (2006). Benchmarking and library quality maturity. Performance Measurement and Metrics, 7, 16-25.