بررسی و مقایسه وضعیت وب‌سایت واسپارگاه‌های کشورهای جهان اسلام با کشورهای برتر جهان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

2 استاد، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

3 دانشجوی دکتری، گروه آمار زیستی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران.

چکیده

هدف: هدف از این پژوهش بررسی و مقایسۀ وب‌سایت واسپارگاه‌های برتر کشورهای جهان اسلام از نظر شاخص‌های وب‌سنجی، میزان‌نمایانی و میزان دسترس‌پذیری با کشورهای برتر جهان است.
روش/رویکرد: پژوهش از نوع پیمایشی با رویکرد وب‌سنجی است. برای شناسایی وب‌سایت واسپارگاه‌ها از رتبه‌بندی وبومتریک استفاده شد. میزان نمایانی و میزان دسترس‌پذیری وب‌سایت‌ها با استفاده از ابزار الکسا و ویو بررسی شد.
یافتهها: وب‌سایت واسپارگاه‌های برتر کشورهای جهان اسلام از نظر شاخص‌های اندازه، مشاهده‌پذیری، فایل‌های غنی، اسکالر، رتبه ترافیک و پیوند درونی در مقایسه با واسپارگاه‌های برتر جهان عملکرد بسیار ضعیف‌تری داشته‌اند. تنها در شاخص‌ دسترس‌پذیری و سرعت لودشدن، اختلاف آماری معنا‌داری وجود نداشته است.
نتیجهگیری: کشورهای جهان اسلام برای بهبود رتبۀ جهانی واسپارگاه‌هایشان باید به‌ترتیب به شاخص‌های «اندازه»، «مشاهده‌پذیری»، «فایل‌های غنی»، «اسکالر»، «رتبه ترافیک» و «پیوند درونی» بیشتر توجه کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation and Comparison of the Websites Status of Islamic World Countries and Top World Countries

نویسندگان [English]

  • Kianoosh Rashidi 1
  • Abdolrasoul Jokar 2
  • Kamran Mehrabani Zeinabad 3
1 PhD student, Department of Knowledge and Information Science, Faculty of Education and Psychology, Shiraz University, Shiraz, Iran.
2 Professor, Department of Knowledge and Information Science,Faculty of Education and Psychology, Shiraz University, Shiraz, Iran.
3 PhD student, Department of Biostatistics, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran.
چکیده [English]

Objective: The aim of the present research is to evaluate top Islamic countries’ websites based on webometric indicators, visibility and accessibility in order to compare them with top world countries.
Methodology/Approach: The present study is a Survey with a webometric approach.
Identification of the websites repository was accomplised using a webometric ranking. Alexa and Wave tools were used to determin the visibility and accessibility of the websites.
Findings: Top Islamic world countries’ websites’ repository compared to top world countries showed considerably weaker performance according to size indicators, visibility, rich files, scholar, traffic rank and inlink. There was no meaningful difference in accessibility and time loading indicators.
Conclusion: In order to improve their repository and world rank, Islamic world countries have to improve their size indicators, visibility, rich files, scholar, traffic rank and inlink.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic countries
  • top world countries
  • webometric
  • evaluating web site
  • repository

مقدمه

در سراسر جهان، دانشگاه‌ها و سازمان‌های تحقیقاتی، واسپارگاه‌های[1]‌ دیجیتالی راه‌اندازی کرده‌اند (زوکالا[2]، 2008). رابطۀ واسپارگاه‌ها با جنبش دسترسی آزاد منجر به شکل‌گیری روند جدیدی در ارتباط‌های علمی شده‌است (بل و رویتی[3]، 2007). آنها روش توزیع و دسترس‌پذیری دانش را دگرگون کرده‌اند و فرصت جدیدی را برای پوشش کامل و متعادل از پیشینه‌های تحقیقاتی فراهم آورده‌اند (آگیلو[4] و همکاران، 2010). واسپارگاه‌ها بیش از ذخیره‌سازی منابع (مقاله‌های مجله‌ها، پایان‌نامه‌ها، مقاله‌های کنفرانس‌ها، خبرنامه‌ها، منابع آموزشی و ...) هستند. آنها با ایجاد ابرداده، به کاربران کمک می‌کنند تا به‌راحتی به منابع مورد نیاز خود دست یابند (وانی و راه[5] ، 2009 ).

ایجاد واسپارگاه‌های دیجیتالی مزایایی را دربردارد. از جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: دسترسی آسان به منابع تحقیقاتی در سازمان خود یا دیگر سازمان‌ها در سرتاسر جهان، انتشار سریع و گستردۀ اطلاعات و در نتیجه به‌دست آوردن ضریب تأثیر بالا، افزایش شهرت سازمان، استناددهی بیشتر به مقاله‌های واسپاری (پاپالاردو و فیتزگرالد[6]، 2007) و آرشیوسازی طولانی‌مدت و حفاظت منابع برای نسل آینده (رشیدی و ستوده، 1390). شایان ذکر است، چهار نوع از واسپارگاه‌ها مطرح شده‌اند که عبارتند از: واسپارگاه‌های موضوع‌محور[7]، واسپارگاه‌های تحقیقاتی[8]، واسپارگاه‌های ملی[9] و واسپارگاه‌های سازمانی[10] (آرمبراستر و رومی[11]، 2009).

وب‌سایت واسپارگاه‌ها درگاهی برای دسترسی به منابعی است که سازمان متولی آنها را گردآوری و ذخیره کرده‌ است. با توجه به‌اینکه کاربران از طریق وب‌سایت با سازمان ارتباط برقرار می‌کنند، ارتباط انسانی در وب‌سایت وجود ندارد (زاهدی، 1389) بنابراین، بازبینی و ارزیابی منظم وب‌سایت‌ها از جنبه‌های ساختاری و محتوایی به‌منظور مشخص‌شدن نقاط قوّت و ضعف آنها و به‌دنبال آن ارتقای کیفیت خدمات و محتوای آن‌ها ضروری است (دراگولانسکو، 1383). بدین‌ترتیب می‌توان به راهبردی مناسب برای سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری دست یافت.

از اواسط دهه 1990، حوزۀ پژوهشی جدیدی به نام وب‌سنجی[12] به‌وجود آمد که در ارتباط با ماهیت و ویژگی‌های وب جهان‌گستر پژوهش انجام می‌دهد. وب‌سنجی یکی از روش‌ها برای ارزیابی وب‌سایت‌ها، ارزیابی رتبه‌بندی و به‌دست‌آوردن گزارش جامع رتبۀ ترافیک و... است. (عصاره، حیدری و زارع فراشبندی، 1386؛ ابوبکا و لینی[13]، 2015). در این روش از شاخص‌هایی برای سنجش استفاده می‌شود. به‌طور مثال، یک شاخص ارزشمند حجم ترافیک وب‌سایت است که در آن میزان بازدید سایت و وضعیت آنلاین آن، اندازه‌گیری می‌شود (قانع، 1388). وب‌سایت‌های دارای کیفیت بالاتر لینک‌های بیشتری دریافت می‌کنند و دریافت لینک یک روش بسیار مهم برای تشخیص افزایش میزان بازدید سایت و محبوبیت آن است (آلجوما و کوچی[14]،2015؛ رولت[15]،2006).

از آ‌نجاکه یکی از روش‌های آگاهی از وضعیت وب‌سایت سازمان، مقایسه آن با وب‌سایت‌های سازمان‌های دیگر است (رزنفرد، مرویل و آرانگو[16]، 2015) این پژوهش بر آن است وب‌سایت واسپارگاه‌های برتر جهان اسلام و وب‌سایت واسپارگاه‌های جهان را از نظر شاخص‌های وب‌سنجی مقایسه‌ کند تا بتواند به تفاوت‌های دو گروه از لحاظ میزان دسترس‌پذیری و میزان نمایانی و همچنین شاخص‌های ارزیابی وب‌سنجی دست یابد. بدین ترتیب، نقاط ضعف و قوّت واسپارگاه‌های برتر کشورهای جهان اسلام در مقایسه با واسپارگاه‌های برتر جهان شناسایی می‌شود.

پیشینۀ پژوهش

در ایران پژوهش‌های اندکی دربارۀ واسپارگاه‌ها صورت گرفته است. برای نمونه می‌توان به پژوهش‌های زیر اشاره کرد.

«پریرخ و زاهدی» (1390) به شناسایی ویژگی‌های یک واسپارگاه سازمانی و میزان همخوانی وضعیت کنونی واسپارگاه سازمانی دانشگاه فردوسی مشهد (سیماد) با آن ویژگی‌ها پرداخته‌اند. مشخصات یک واسپارگاه سازمانی مطلوب به شش گروه یا معیار دسته‌بندی شده‌است. یافته‌ها نشان داد دربارۀ خط‌مشی و مستندات واسپارگاه سازمانی و استفاده از سیستم، بازنگری و تغییر ضروری است و سیماد از نظر مدیریت/اداره، در وضعیت متوسط و در رابطه با چشم‌اندازها و سیاست و ویژگی‌های فنّی وضعیت مناسبی دارند.

«شفیعی» (1393) به ارزیابی فراداده‌های به‌کار رفته در سامانه اطلاعات علمی دانشگاه فردوسی مشهد (ساعد) از جنبه قابلیت‌های جستجو، بازیابی و نمایه‌پذیری اطلاعات در راستای کارآمدترکردن سازماندهی اطلاعات در این سامانه و به‌ویژه در موتورهای جستجو پرداخته‌است. یافته‌ها نشان داد نمایه‌پذیری سامانۀ ساعد در دو موتور جستجوی گوگل و گوگل‌اسکلار بر اساس عنوان مقاله‌ها بیش از 60% است و پیشینه‌های به زبان فارسی، نمایه‌پذیری بهتری نسبت به پیشینه‌های به زبان انگلیسی داشتند. این پژوهش به این نتایج دست یافت که سازماندهی اطلاعات در سامانۀ ساعد به‌صورت بهینه صورت نمی‌پذیرد و وضعیت نمایه‌پذیری آن در موتورهای جستجو نیز مطلوب نیست. همچنین سامانه ساعد به‌عنوان یک مخزن سازمانی، نتوانسته از عناصر فراداده‌ای در ارائه انواع قابلیت‌های مختلف نمایش، مرور، محدودسازی نتایج و انتخاب نحوۀ مرتب‌سازی نتایج، استفادۀ بهینه را ببرد.

«پریرخ و زاهدی» (1394) نرم‌افزار واسپارگاه سازمانی دانشگاه فردوسی مشهد (ساعد) را ارزیابی کرده‌اند. آنها وضعیت واسپارگاه را از نظر ویژگی‌های فنّی، مدیریت واسپارگاه و سیستم، مدیریت محتوا، دسترس‌پذیری، آرشیو کردن و پشتیبانی از سیستم بررسی کرده‌اند. یافته‌ها نشان داد وضعیت ساعد از لحاظ ویژگی‌های فنّی در حدّ متوسط است و ضعف در برخی از قسمت‌ها مانند مدیریت محتوا و دسترس‌پذیری بر کارایی سیستم تأثیر دارد. همچنین ویژگی‌های آرشیو و پشتیبانی از سیستم در وضعیت متوسط هستند.

«زاهدی» (1394) معیارهای طراحی و اجرای سیستم‌های مدیریت اطلاعات علمی در دانشگاه‌ها (واسپارگاه‌های سازمانی) را بر پایۀ نظریه‌های سیستم اطلاعاتی شناسایی کرده‌است. عامل‌های ضروری برای یک مخزن سازمانی بر پایه نظریۀ فنی  _  اجتماعی و چارچوب عناصر اثرگذار بر طراحی و توسعه واسپارگاه‌های سازمانی بر پایۀ چارچوب فناوری  _  سازمان  _  محیط شناسایی و معیارها به شش دستۀ چشم‌اندازها، سیاست‌گذاری‌ها، هدف‌ها، خط‌مشی‌ها، مستندات، مدیریت/اداره سیستم، سیستم واسپارگاه سازمانی و استفاده، گروه‌بندی کرده‌است که هر کدام از این معیارها، شاخص‌های متعددی را شامل می‌شوند.

«نوری میسا و حسن‌زاده» (1394) تلاش کرده‌اند عناصر تشکیل‌دهندۀ واسپارگاه سازمانی در دانشگاه‌های کشور را تعیین و یک چارچوب مفهومی ارائه دهند. آنان واسپارگاه سازمانی کالج سلطنتی لندن، دانشگاه علوم و فناوری هنگ‌کنگ، مدرسه بازرگانی آی‌سی‌اف‌ای‌آی و دانشگاه پردو را با استفاده از یک سیاهه وارسی بررسی کرده‌اند. با توجه به اطلاعات به‌دست‌آمده از نمونه‌ها، هر یک از عناصر مربوط به واسپارگاه سازمانی بررسی شد که این عناصر عبارت بودند از: عناصر ساختاری (جایگاه واسپارگاه در سلسله‌مراتب سازمان، ساختار محتوایی واسپارگاه)، عناصر محتوایی و عناصر سیاسی (خط‌مشی‌های محتوایی، سیاسی و ساختاری). در نهایت، ارتباط بین هریک از این عناصر به‌وسیلۀ یک نمودار نشان داده شده‌است. با توجه به این مدل دانشگاه‌های کشور می‌توانند به ایجاد واسپارگاه سازمانی اقدام کنند.

با بررسی پیشینه‌های مربوط به واسپارگاه‌ها در ایران مشاهده شد که هیچ‌کدام از پژوهش‌ها وب‌سایت واسپارگاه‌ها را ارزیابی نکرده‌اند اما پژوهش‌های متعددی در زمینۀ ارزیابی وب‌سایت سازمان‌های دیگر از رویکردهای مختلف، صورت گرفته است که در زیر به برخی مطالعات صورت‌گرفته اشاره می‌شود.

«حقیقی‌نسب و فخرفاطمی» (1389) در پژوهشی به «بررسی و شناخت عوامل تأثیرگذار بر کیفیت وب‌سایت‌های اطلاعات علمی و دانشگاهی از دیدگاه دانشجویان تحصیلات تکمیلی مدیریت فناوری اطلاعات دانشگاه‌های دولتی شهر تهران» پرداختند. نتایج نشان داد وب‌سایت‌های اطلاعات علمی نسبت به وب‌سایت‌های دانشگاهی برتری دارند. مؤلفه «کیفیت اطلاعات» مهم‌ترین عامل برتری وب‌سایت‌های اطلاعات علمی بوده و «کیفیت خدمات» موجب برتری وب‌سایت‌های دانشگاهی شده‌است.

«گلتاجی و دیدگاه» (1390) دانشگاه‌های برتر جهان اسلام را بر اساس تعداد پیوندها، ضریب تأثیر و رتبۀ جهانی رتبه‌بندی کرده‌اند. نتیجه تحقیق آنان نشان داد رابطۀ معنا‌داری بین ضریب‌تأثیر وب‌سایت با شاخص‌هایی از جمله رتبۀ جهانی، اندازه، فایل‌های غنی و اسکالر وجود دارد اما رابطه معناداری بین ضریب تأثیر وب‌سایت و نمایانی آن وجود ندارد. در بیشتر شاخص‌ها، دانشگاه کشورهای عربستان سعودی، مالزی، اندونزی و ترکیه رتبه‌های برتر را از آن خود کردند.

«پاپی و اباذری» (1392) وب‌سایت کتابخانه‌های ملی کشورهای آسیایی را ارزیابی و رتبه‌بندی کرده‌اند. وب‌سایت کتابخانه ملی سنگاپور با امتیاز 80، رتبه نخست و لائوس با امتیاز 36 آخرین رتبه را کسب کرده است. کتابخانه ملی ایران نیز با امتیاز 76، در رتبه ششم قرار گرفت و از نظر درجه‌بندی دارای وب‌سایتی قابل اعتماد است.

«نوکاریزی، خیرخواه و کیانی» (1392) در پژوهشی به «ارزشیابی کاربردپذیری وب‌سایت‌های پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران و مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علوم و تکنولوژی شیراز از منظر دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شیراز» پرداختند. نتایج پژوهش آنان به‌طور کلی نشان داد به‌کارگیری ابعاد کاربردپذیری در وب‌سایت پژوهشگاه‌ها از دیدگاه دانشجویان تحصیلات تکمیلی در وضعیت خوبی قرار دارد.

«یمین فیروز، ریاحی و بابایی» (1394) با استفاده از روش تحلیل پیوندی و با کمک استنادهای صورت‌گرفته در گوگل اسکولار، میزان رؤیت‌پذیری و اندازۀ وب‌گاه دانشگاه‌های علوم پزشکی منطقۀ شمال کشور را تعیین کردند. نتایج پژوهش آنان نشان داد بر اساس شاخص‌های پایگاه وبومتریکس، دانشگاه علوم پزشکی بابل بهترین رتبۀ شاخص «حضور»، دانشگاه علوم پزشکی گیلان بهترین رتبۀ شاخص «تاثیر»، دانشگاه علوم پزشکی گلستان بهترین رتبه «عرضه آزاد اطلاعات» و دانشگاه علوم پزشکی مازندران بهترین رتبه شاخص «برتری علمی» را داشته‌اند.

در خارج از کشور نیز مطالعاتی دربارۀ ارزیابی وب‌سایت‌های واسپارگاه‌ها و دیگر سازمان‌ها انجام شده است که به بررسی آنها نیز می‌پردازیم:

«نوواگو و آگارین»[17] (2008) صفحات 30 دانشگاه کشور نیجریه را برای مطالعه الگو و فراوانی بیرونی و درونی انتخاب و آنها را مطالعه کردند. نتایج مطالعۀ آنها نشان داد این دانشگاه‌ها به دیگر وب‌سایت‌های دانشگاه‌های نیجریه پیوند نداده بلکه بیشتر با وب‌سایت‌های غیردانشگاهی پیوند برقرار کرده‌اند.

«آگیلو[18] و همکاران» (2010) در پژوهشی با بررسی شاخص‌های رتبه‌بندی وب‌سنجی واسپارگاه‌های دسترسی آزاد، نحوۀ رتبه‌بندی واسپارگاه‌ها در وب‌سایت وبومتریک را بیان و واسپارگاه‌ها را بر اساس شاخص‌های وب‌سنجی رتبه‌بندی کرده‌اند. نتیجۀ این پژوهش نشان می‌دهد واسپارگاه کشورهای آمریکا، آلمان و انگلیس به‌ترتیب در صدر قرار دارند.

«چندرا، نوگروهو و صالح»[19] (2014) واسپارگاه‌های آسیای جنوبی را بر اساس شاخص‌های وبومتریک  ارزیابی و آنها را رتبه‌بندی کرده‌اند. همچنین پراستفاده‌ترین نرم‌افزار در واسپارگاه‌ها و بیشترین نوع فایل مورد استفاده در واسپارگاه‌ها را مشخص کرده‌اند.

«ابوبکا و لینی» (2015) دانشگاه‌های برتر جهان را با دانشگاه‌های رتبه‌پایین جهان مقایسه و تفاوت‌های آنها را از لحاظ نمایانی و دسترس‌پذیری بررسی کردند. آنها از نرم‌افزار الکسا و نرم افزار ارزیابی اوال اکسس برای جمع‌آوری داده‌های خود استفاده کردند و به این نتیجه رسیدند که دانشگاه‌های برتر جهان از نظر میزان دسترس‌پذیری و نمایانی، تفاوت چشمگیری با دانشگاه‌های رتبه‌پایین دارند.

بررسی آثار و مطالعات انجام‌شده نشان می‌دهد پژوهشگران عملکرد سازمان‌ها و نهادهای مختلف را از جنبه‌های مختلف اعم از میزان نمایانی، میزان تأثیر، میزان پیوندها و... در محیط وب بررسی و تحلیل کرده‌اند. شمار آثار در این حوزه زیاد است، اما کمتر اثری به ارزیابی وب‌سایت واسپارگاه‌ها پرداخته است. این درحالی است که وب‌سایت واسپارگاه‌ها مهم‌ترین نقطۀ دسترسی کاربران به منابع تحقیقاتی سازمان‌هاست. بررسی ویژگی‌ها، عملکرد، رتبه و جایگاه وب‌سایت‌ واسپارگاه‌های کشورهای جهان اسلام در مقایسه با واسپارگاه‌های برتر جهان می‌تواند به مسئولان در برطرف‌ساختن نواقص موجود و بهبود وضعیت وب‌سایت‌ واسپارگاه‌ها یاری برساند.

پرسشهای پژوهش

1. رتبه‌بندی واسپارگاه‌های برتر کشورهای جهان اسلام از نظر شاخص‌های اندازه، مشاهده‌پذیری، فایل‌های غنی‌شده و اسکالر در مقایسه با واسپارگاه‌های برتر کشورهای جهان چگونه است؟

2. میزان نمایانی واسپارگاه‌های برتر کشورهای جهان اسلام در مقایسه با واسپارگاه‌های برتر کشورهای جهان چگونه است؟

3. میزان دسترس‌پذیری واسپارگاه‌های برتر کشورهای جهان اسلام در مقایسه با واسپارگاه‌های برتر کشورهای جهان چگونه است؟

روششناسی پژوهش

پژوهش حاضر، پیمایشی با رویکرد وب‌سنجی است. جامعه پژوهش را واسپارگاه‌های برتر جهان اسلام و واسپارگاه‌های برتر جهان تشکیل می‌دهند. از طریق وب‌سایت وبومتریک، واسپارگاه‌های برتر شناسایی شدند. در این رتبه‌بندی، برای برخی از کشورهای جهان اسلام واسپارگاه‌ برتری بیان نگردیده ‌است، زیرا وب‌سایت این واسپارگاه‌ها از نظر شاخص‌های مطرح در وب‌سایت وب‌سنجی به آستانۀ قابل‌قبول برای ورود به این رتبه‌بندی دست نیافته‌اند. بنابراین، تعداد واسپارگاه‌های برتر جهان اسلام از 57 واسپارگاه‌ به 21 واسپارگاه‌ کاهش یافت. برای مقایسه نیز 21 واسپارگاه‌ برتر جهان انتخاب شد. اسامی واسپارگاه‌های رتبه اول جهان اسلام و برتر جهان، در جدول1 قابل مشاهده است.

رتبه‌بندی وبومتریک شاخصی است برای رتبه‌بندی وب‌سایت‌های دانشگاه‌ها، واسپارگاه‌ها و مراکز علمی، آموزشی و تحقیقاتی دنیا که توسط گروه پژوهشی سایبرمتریک[20]، واحدی از انجمن ملی تحقیقات اسپانیا[21] تهیه شده‌است. گروه پژوهشی سایبرمتریک از چهار شاخص برای رتبه‌بندی وب‌سایت واسپارگاه‌ها استفاده کرده است. این چهار شاخص عبارتند از: اندازه[22]، مشاهده‌پذیری[23]، فایل‌های غنی[24] و اسکالر[25]. شاخص «اندازه» (S) تعداد صفحاتی را شامل می‌شود که موتور جستجوی گوگل آن را پوشش می‌دهد. شاخص «مشاهده‌پذیری» (V) تعداد کلّ پیوندهای خارجی سایت‌های دیگر به سایت مورد نظر از پایگاه اطلاعاتی ahrefs و Majestics را تشکیل می‌دهد. فایل‌های غنی(R) از طریق سایت گوگل قابل استخراج است. فایل‌های مورد نظر شامل فایل‌های آداب آکروبات[26]، آداب پست اسکریپت[27]، مایکروسافت ورد[28] و مایکروسافت پاورپوینت[29] است. شاخص آخر، اسکالر (Sc) است و تعداد مقاله‌هایی را شامل می‌شود که در پنچ سال گذشته در گوگل اسکالر نمایه شده‌اند. در نهایت، رتبۀ نهایی هر وب‌سایت با وزن‌دهی به هرکدام از این شاخص‌ها به‌دست می‌آید. فرمول آن در زیر ارائه شده ‌است (اعتمادی‌فرد، 1386):

رتبه وب‌سنجی= 4×V+2×S+1×R+1×Sc

به‌منظور مقایسۀ میزان نمایانی وب‌سایت واسپارگاه‌های کشورهای برتر جهان اسلام و جهان، رتبه ترافیک، پیوند درونی و میزان زمان لودکردن[30] مقایسه شد. داده‌های مورد نیاز از نوار ابزار الکسا[31] به‌دست آمد. رتبه ترافیک الکسا از اندازه‌گیری مرکب از میزان بازدید از صغحات وب[32] و تعداد استفاده‌کنندگان[33] است (قانع، 1388). این نوار ابزار به‌عنوان یکی از ابزارهای قوی برای رتبه‌بندی وب‌سایت در نظرگرفته می‌شود (آلجوما و کوچی، 2015).

ابزار دستر‌س‌پذیری ویو[34] به‌عنوان یکی از ابزارهای مفید در تعیین مشکلات دسترس‌پذیری معرفی شده‌است (بارتی، پرم و کومار[35]، 2016). در پژوهش حاضر از این ابزار برای ارزیابی دسترس‌پذیری وب‌سایت‌ها استفاده‌ شد. برای مقایسۀ دو میانگین کشورهای جهان اسلام و کشورهای برتر جهان، از آزمون ناپارامتری من‌ویتنی استفاده شده است.

لازم به‌ذکر است، داده‌های مورد نیاز اواخر مردادماه 1395 گردآوری شد و برای تجزیه‌وتحلیل یافته‌ها از بستۀ نرم‌افزار آماری علوم اجتماعی[36] نسخه 23 استفاده‌گردید.

جدول1. اسامی واسپارگاههای رتبه اول جهان اسلام و واسپارگاههای برتر جهان

سازمان

کشورهای برتر جهان

رتبه جهانی

سازمان

کشورهای جهان اسلام

رتبه جهانی

Arxiv.org e-Print Archive

ایالات متحده امریکا

1

Diponegoro University Institutional Repository

اندونزی

102

 Smithsonian/NASA Astrophysics Data System

ایالات متحده امریکا

2

Universiti Sains Malaysia Institutional Repository

مالزی

220

CiteSeerX

ایالات متحده امریکا

3

King Saud University Repository

عربستان سعودی

532

Europe PubMed Central

انگلیس

4

Covenant University Repository

نیجریه

540

Research Papers in Economics

_

5

University of Babylon Repository

عراق

552

NASA Technical Reports Server

ایالات متحده امریکا

6

American University in Cairo Digital Archive and Research Repository

مصر

580

PhilPapers

انگلیس

7

BRAC University Institutional Repository

بنگلادش

594

University of California eScholarship Repository

ایالات متحده امریکا

8

Sabanci University Research Database

ترکیه

597

CERN Document Server

سوئیس

9

Dépôt Institutionnel de l'Université Abou Bekr Belkaid Tlemcen

الجزایر

703

MIT Institutional Repository

ایالات متحده امریکا

10

University of Khartoum Digital Repository

سودان

818

University of Nebraska Lincoln DigitalCommons

ایالات متحده امریکا

11

Qatar University Institutional Repository

قطر

822

HAL Sciences de l'Homme et de la Société

فرانسه

12

Gumilyov National University Repository

قزاقستان

936

Universidade de São Paulo Biblioteca Digital de Teses e Dissertações

برزیل

13

Makerere University Research Repository

اوگاندا

1043

University of Michigan Deep Blue

ایالات متحده امریکا

14

Ardabil University of Medical Sciences Digital Repository

ایران

1121

Universiteit van Amsterdam Digital Academic Repository

هلند

15

E-doc Université Virtuelle de Tunis

تونس

1139

HAL Institut National de Recherche en Informatique et en Automatique Archive Ouverte

فرانسه

16

Khazar University Institutional Repository

آذربایجان

1307

University of Queensland UQ eSpace

استرالیا

17

Yarmouk University Repository

اردن

1556

Agecon Search Research in Agricultural and Applied Economics

ایالات متحده امریکا

18

Epoka University Repository

آلبانی

1581

Munich Personal Repec Archive

آلمان

19

Mohammed V University in Rabat Institutional Repository

مراکش

1883

Universitat Autònoma de Barcelona Dipòsit Digital de Documents

اسپانیا

20

University of Palestine Repository

فلسطین

1954

Queensland University of Technology Institutional Repository

استرالیا

21

Lebanese American University eCommons

لبنان

2158

یافتههای پژوهش

کشورهای برتر جهان از سه قارۀ اروپا، امریکا و اقیانوسیه هستند که در این میان 85/42% واسپارگاه‌های کشورهای برتر جهان تنها از کشور آمریکاست. بهترین رتبه جهانی نیز مربوط به سازمان «آرشیو آرکسیو» از کشور آمریکاست. کشورهای جهان اسلام در میان چهار قارۀ آسیا، اروپا، آفریقا و آمریکا پراکنده هستند و رتبۀ وبومتریک واسپارگاه این کشورها از 102 آغاز شده است. بهترین رتبه واسپارگاه کشورهای جهان اسلام به کشور اندونزی اختصاص دارد و بدترین رتبه به واسپارگاه کشور لبنان با رتبۀ 2158 مربوط است. در این میان، بهترین رتبه واسپارگاه برای کشور ایران، 1121 است.

1. رتبه‌بندی واسپارگاه‌های برتر کشورهای جهان اسلام از نظر شاخص‌های اندازه، مشاهده‌پذیری، فایل‌های غنی‌شده و اسکالر در مقایسه با واسپارگاه‌های برتر کشورهای جهان چگونه است؟

وب‌سایت واسپارگاه‌های جهان اسلام در هر چهار شاخص وب‌سنجی با سطح معناداری کوچکتر از 100/0 اختلاف معنا‌داری با وب‌سایت واسپارگاه‌های برتر جهان دارند. کشور انگلیس در شاخص‌های «اندازه» و «اسکالر» و کشور امریکا در شاخص‌های «مشاهده‌پذیری» و «فایل‌های غنی» بهترین عملکرد را داشته‌اند. بدترین عملکرد در شاخص‌های «اندازه»، «مشاهده‌پذیری»، «فایل‌های غنی‌شده» و «اسکالر» به‌ترتیب مربوط به واسپارگاه کشور لبنان، مراکش، آلبانی و لبنان است. اسامی این واسپارگاه‌ها در جدول2 قابل مشاهده‌است.

جدول 2. اسامی قویترین و ضعیفترین سازمانها در شاخصهای وبسنجی، رتبه ترافیک

 

شاخص

قویترین سازمان

رتبه

کشور

ضعیفترین سازمان

رتبه

کشور

اندازه

Europe PubMed Central

1

انگلیس

Lebanese American University eCommons

2262

لبنان

مشاهده‌پذیری

Arxiv.org e-Print Archive

1

امریکا

Mohammed V University in Rabat Institutional Repository

1938

مراکش

فایل‌های غنی

Arxiv.org e-Print Archive

1

امریکا

Epoka University Repository

2016

آلبانی

اسکالر

Europe PubMed Central

1

انگلیس

Lebanese American University eCommons

2014

لبنان

رتبه ترافیک

MIT Institutional Repository

742

آمریکا

Khazar University Institutional Repository

811126

آذربایجان

 

برای این‌که متوجه شویم در کدام یک از شاخص‌ها باید بیشتر تلاش کرد تا به سطح برتر جهانی نزدیک شویم، در جدول3 اختلاف میانگین رتبه‌های هر شاخص آورده شده است. از آنجاکه شاخص‌های «مشاهده‌پذیری» و «فایل‌های غنی» نسبت به شاخص‌های «اندازه» و «اسکالر» ضعیف‌تر هستند، به توجه بیشتری نیاز دارند تا در جدول رتبه‌بندی پیشرفت کنیم.

جدول3. مقایسه شاخصهای وبسنجی، میزان نمایانی و میزان دسترسپذیری وبسایت واسپارگاههای جهان اسلام و برتر جهان

اختلاف میانگین

رتبه‌ها

میانگین رتبه ها

sig

شاخص

کشورهای برتر جهان

کشورهای جهان اسلام

19/805

33/115

52/920

001/0>

اندازه

43/1088

24/16

67/1104

001/0>

مشاهده‌پذیری

76/1077

14/17

90/1094

001/0>

فایل‌های غنی

14/732

05/25

19/757

001/0>

اسکالر

95/161066

71/13029

67/174096

001/0>

رتبه ترافیک

62/46077-

00/47546

38/1968

001/0>

پیوند درونی

29/0-

4286/3

1429/3

628/0

زمان لودکردن

56/0-

9500/6

3889/6

895/0

مشکلات دسترس‌پذیری

 

2. میزان نمایانی واسپارگاه‌های برتر کشورهای جهان اسلام در مقایسه با واسپارگاه‌های برتر کشورهای جهان چگونه است؟

در این قسمت برای مقایسۀ میزان نمایانی سایت واسپارگاه‌های کشورهای جهان اسلام و کشورهای جهان، «رتبه ترافیک»، «پیوند درونی»[37] و «میزان زمان لودکردن سایت» بررسی شد.

یکی از ابزارهای مطرح برای اندازه‌گیری میزان نمایانی، نرم‌افزار الکساست. در اینجا با استفاده از این نرم‌افزار، میزان نمایانی وب‌سایت‌ها مقایسه شد. چنان‌که در جدول3 قابل مشاهده‌است، اختلاف چشمگیری بین رتبه ترافیک و پیوند درونی وب‌سایت واسپارگاه‌های جهان اسلام و کشورهای برتر جهان وجود دارد که این اختلاف معنادار است (با سطح معناداری کمتر از 001/0). اما جالب است که در شاخص «زمان لودکردن» با سطح معناداری 628/0 معنا‌دار نیست؛ بدین‌معنا که بین کشورهای جهان و برتر جهان از نظر زمان لودکردن اختلاف معناداری وجود ندارد.

واسپارگاه‌های کشورهای آمریکا در دو شاخص «رتبه ترافیک» و «پیوند درونی» بهترین عملکرد و واسپارگاه‌های کشورهای آذربایجان و فلسطین به ترتیب بدترین عملکرد را در دو شاخص ذکرشده داشته‌اند(جدول 2، 4).

جدول4. اسامی قویترین و ضعیفترین سازمانها در شاخص پیوند درونی

شاخص

قویترین سازمان

تعداد

کشور

ضعیفترین سازمان

تعداد

کشور

پیوند درونی

Europe PubMed Central

127448

آمریکا

University of Palestine Repository

99

فلسطین

 

3. میزان دسترس‌پذیری واسپارگاه‌های برتر کشورهای جهان اسلام در مقایسه با واسپارگاه‌های برتر کشورهای جهان چگونه است؟

ابزارهایی برای ارزیابی دسترس‌پذیری وب‌سایت بر طبق استاندارد راهنمای دسترسی به محتوای وب[38] وجود دارد که در اینجا از ابزار ویو استفاده شد. مشکلات دسترس‌پذیری به وب‌سایت واسپارگاه‌های کشورهای جهان اسلام با کشورهای برتر جهان اختلاف معنا‌داری نداشته‌اند (در سطح معناداری 895/0). بیشترین مشکلات دسترس‌پذیری مربوط به دو سازمان از کشور فرانسه با 22 و 21 خطای دسترس‌پذیری است. (جدول 5)

جدول5. اسامی قویترین و ضعیفترین سازمانها در شاخص میزان دسترسپذیری

شاخص

قویترین سازمان

تعداد مشکلات

کشور

ضعیفترین سازمان

تعداد مشکلات

کشور

دسترس‌پذیری

University of California eScholarship Repository

0

آمریکا

HAL Sciences de l'Homme et de la Société

21

فرانسه

University of Michigan Deep Blue

0

آمریکا

Europe PubMed Central

0

انگلیس

HAL Institut National de Recherche en Informatique et en Automatique Archive Ouverte

 

22

فرانسه

بحث و نتیجهگیری

ارزیابی واسپارگاه‌ها با استفاده از شاخص‌های وب‌سنجی مزایایی را به‌دنبال دارد؛ از جمله این‌که سازمان‌ها و دانشگاه‌ها از وضعیت موجود و عملکرد واسپارگاه‌ها آگاهی می‌یابند. همچنین سازمان‌ها می‌توانند با بازنگری سیاست‌های خود و توجه‌کردن به معیارهای استاندارد جهانی، شرایط لازم برای حضور فعال در محیط وب را فراهم آورند. بنابراین، پژوهش حاضر وب‌سایت واسپارگاه‌های جهان اسلام را از نظر شاخص‌های «وب‌سنجی»، «میزان نمایانی» و «میزان دسترس‌پذیری» با وب‌سایت واسپارگاه‌های برتر جهان مقایسه کرده ‌است.

رتبه‌بندی وبومتریکس با ترکیب داده‌های وبی، فهرستی از واسپارگاه‌ها را که نمرۀ لازم را در شاخص‌های «اندازه»، «مشاهده‌پذیری»، «فایل‌های غنی» و «اسکالر» کسب کرده‌اند، معرفی می‌کنند.36 کشور از جهان اسلام در رتبه‌بندی وبومتریک وارد نشده‌اند و این نشان‌دهندۀ عملکرد ضعیف وب‌سایت‌هاست. «نوروزی»[39] (2006) نیز در پژوهش خود به عملکرد ضعیف وب‌سایت‌ دانشگاه خاورمیانه اشاره کرده است و علت آن را عامل‌های زبان‌شناختی می‌داند زیرا وب‌سایت‌های کشورهای خاورمیانه به زبان‌های فارسی، کردی، ترکی، عربی و عبری هستند و در نتیجه مخاطبان کمتری دارند و پیوندهای کمتری دریافت می‌کنند.

وب‌سایت واسپارگاه‌های جهان اسلام از نظر شاخص‌های وب‌سنجی، میزان نمایانی و میزان دسترس‌پذیری با وب‌سایت واسپارگاه‌های برتر جهان مقایسه شد. واسپارگاه‌های کشور آمریکا در شاخص‌های «مشاهده‌پذیری»، «فایل‌های غنی»، «رتبه ترافیک»، «پیوند درونی» و «دسترس‌پذیری» بهترین عملکرد را داشته‌اند. واسپارگاه‌های کشور انگلیس در شاخص‌های «اسکالر» و «اندازه»، بهترین بوده‌اند. واسپارگاه‌های کشورهای جهان اسلام در تمام شاخص‌ها به‌جز شاخص «دسترس‌پذیری» و «سرعت لود شدن» ضعیف‌ترین عملکرد را داشته‌اند اما جالب توجه است که کشور فرانسه بیشترین مشکلات دسترس‌پذیری را داشته است. واسپارگاه کشور لبنان در شاخص‌های «اندازه» و «اسکالر»، واسپارگاه کشور مراکش در شاخص «مشاهده‌پذیری» و واسپارگاه کشور آلبانی در شاخص «فایل‌های غنی» بدترین عملکرد را داشته‌اند. ضعیف‌ترین «رتبۀ ترافیک» مربوط به  واسپارگاه‌ دانشگاه خزر از کشور آذربایجان است. کمترین «پیوند درونی» را واسپارگاه دانشگاه فلسطین دریافت کرده‌است. «آگیلو و همکاران» (2010) نیز در پژوهش خود به حضور پررنگ واسپارگاه‌های آمریکا و انگلیس اشاره کرده‌بودند.

 همچنین یافته‌های این پژوهش بیانگر آن است که بین وب‌سایت واسپارگاه کشورهای جهان اسلام و کشورهای برتر جهان از نظر شاخص‌های وب‌سنجی اختلاف معنا‌داری وجود دارد. شاخص‌های «مشاهده‌پذیری» و «فایل‌های غنی» در کشورهای جهان اسلام ضعیف‌تر از شاخص‌های «اندازه» و «اسکالر» هستند. بنابراین، سیاست‌های واسپارگاه‌ها باید بازنگری شود و برنامه‌ریزی برای ارتقای رتبۀ این شاخص‌ها ضروری به‌نظر می‌رسد.

میزان نمایانی از نظر شاخص‌های «رتبۀ ترافیک» و «دریافت پیوند درونی» در میان وب‌سایت واسپارگاه‌ کشورهای جهان اسلام و کشورهای برتر جهان اختلاف معنا‌داری داشته ‌است. این بدین معناست که میزان بازدید کاربران از سایت و همچنین تعداد پیوندهای زده‌شده به وب‌سایت واسپارگاه‌های جهان اسلام نسبت به کشورهای برتر جهان کم بوده‌است. تعداد این پیوندها نشان‌دهندۀ تأثیر وب‌سایت در محیط وب و تأثیر تولیدکنندۀ آن است (امین‌پور و اطرج، 1389). نتایج پژوهش «ابوبکا و لینی» (2015) نیز نشان داد رتبه ترافیک و دریافت پیوند درونی در بین وب‌سایت دانشگاه‌های برتر با وب‌سایت دانشگاه‌های رتبه‌پایین تفاوت وجود دارد. خوشبختانه اختلاف معنا‌داری بین سرعت بارگذاری در بین وب‌سایت کشورهای جهان اسلام و جهان وجود نداشت و این شاخص نقطۀ قوّت وب‌سایت کشورهای جهان اسلام به‌شمار می‌آید. قابل ذکر است، سرعت بارگذاری در جذب مخاطب اهمیت بسیاری دارد. بنابراین، یکی از شاخص‌های مهم است (پاپی و اباذری، 1392)

توسعۀ هر وب‌سایت باید با راهنمای دسترس‌پذیری موجود مطابق باشد، وگرنه وجود وب‌سایتی که دسترسی آن برای کاربران مشکل باشد و با استانداردهای موجود دسترس‌پذیری مطابقت نداشته باشد، بیهوده است (آلجوما و کوچی،2015؛ ابوبکا و لینی، 2015). این پژوهش مشکلات دسترس‌پذیری وب‌سایت واسپارگاه‌ها را با استفاده از ابزار ویو بررسی کرده و به این نتیجه رسیده است که رابطۀ معناداری بین واسپارگاه‌ها وجود ندارد و این نشان‌دهندۀ توجه دقیق طراحان و مسئولان سایت به این امر بوده است. «محمداسماعیل و کاظمی کوهبنانی» (1388) در پژوهش خود نشان دادند که وب‌سایت کتابخانه‌های ملی کشورهای اسلامی به لحاظ رعایت معیار دسترس‌پذیری در وضعیت مطلوب قرار دارند.

این پژوهش با مقایسۀ واسپارگاه‌های کشورهای جهان اسلام و جهان به این نتیجه رسیده‌است که کشورهای جهان اسلام برای بهبود رتبه جهانی واسپارگاه‌هایشان باید به ترتیب به شاخص‌های «اندازه»، «مشاهده‌پذیری»،«فایل‌های غنی»، «اسکالر»، «رتبه ترافیک» و «پیوند درونی» توجه بیشتری کنند. امید است مسئولان با شناسایی روش‌هایی که سبب بهترشدن رتبۀ وب‌سایت می‌شود و ارزیابی مداوم عملکرد واسپارگاه‌ها، وضعیت آنها را بهبود دهند. با توجه به این‌که تنها چهار واسپارگاه‌ از کشور ایران امتیاز لازم برای حضور در رتبه‌بندی وبومتریک را به‌دست آورده‌ است، پیشنهاد می‌شود در پژوهشی دیگر، وب‌سایت واسپارگاه‌های ایران ارزیابی شود تا مسئولان بتوانند برای پیشرفت واسپارگاه‌ها گام‌های مؤثری بردارند.



[1]. Repository.

[2]. Zuccala.

[3]. Bell & Rothery.

[4]. Aguillo.

[5]. wani,Rah.

[6]. Pappalardo , & Fitzgerald.

[7]. Subject-based repositories .

[8]. Research repositories.

[9]. National repository.

[10]. Institutional repositories.

[11]. Armbruster & Romary.

[12]. Webometric.

[13]. Baka, Leyni.

[14]. Aljumah, kouchay.

[15]. Rowlett.

[16]. Rosenfeld, Morville & Arango.

[17]. Nwagwu, Agarin.

[18]. Aguillo.

[19]. Chandra, Nugroho, Saleh.

[20]. Cybermetric.

[21]. CSIC.

[22]. Size.

[23]. Visibility.

[24]. Rich files.

[25]. Scholar.

[26]. Adobe Acrobat (.pdf) .

[27]. Adobe PostScript (.ps).

[28]. Microsoft Word (.doc).

[29]. Microsoft Powerpoint (.ppt).

[30]. Time load.

[31]. Alexa toolbar.

[32]. Page views.

[33]. Reach.

[34]. Wave.

[35]. Bharti, Prem, Kumar.

[36]. SPSS.

[37]. inlink.

[38]. Web Content Accessibility Guidelines (WCAG).

[39]. Noruzi.

-      اعتمادی‌فرد، علی (1386). «شاخص‌های وب‌سنجی و رتبه‌بندی دانشگاه‌های ایران و جهان در سال 2007»، رهیافت،40: 81-76.

-      امین‌پور، فرزانه و زهرا اطرج (1389). «رتبه‌بندی وب‌سایت‌های دانشگاه‌های علوم پزشکی تیپ یک ایران»، مدیریت اطلاعات سلامت،7(1): 102-94.

-      پاپی زینب و زهرا اباذری (1392). «ارزیابی وب‌سایت کتابخانه‌های ملی کشورهای آسیایی با استفاده از WQET»،‎ مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات،25(3):23-7.

-    پریرخ، مهری و مهدی زاهدی (1390). «بررسی مخزن سازمانی دانشگاه فردوسی مشهد و سنجش میزان همخوانی آن با معیارهای تخصصی»، پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات، ۲۶ (۳) : 519-545.

-      پریرخ، مهری و مهدی زاهدی نوقابی (1394). «چگونگی ارزیابی نرم‌افزارهای مخزن سازمانی: تجربه‌ای از یک مورد»، پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات،30(3): 785-822.

-    حقیقی‌نسب، منیژه و نازنین فخرفاطمی(1389). «بررسی و شناخت عوامل تأثیرگذار بر کیفیت وب‌سایت‌های اطلاعات علمی و دانشگاهی از دیدگاه دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشته مدیریت فناوری اطلاعات دانشگاه‌های دولتی شهر تهران»، مجله آموزش عالی ایران، 2 (4): 54 -29.

-    دراگولانسکو، نیکولا جورج (1383): ارزیابی کیفی وب‌سایت‌ها؛ معیارها و ابزارها، ترجمۀ افشین حمدی‌پور، ابراهیم صادقی، مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، 15 (2)، 193 – 188.

-    رستمی جمیل، فرهاد (1395). «ویژگی‌های ساختاری و محتوایی صفحه خانگی وب‌سایت نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در قیاس با فرانکفورت»، مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات. 27(2): 70-59.

-      رشیدی، کیانوش (1390). بررسی برنامه‌های حفاظت دیجیتال مواد وبی و راهکارهای آنها در مواجهه با چالش‌های مربوط، پایان‌ نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شیراز.

-    زاهدی، مهدی (1394). تحلیل عامل‌های اثرگذار بر پیاده‌سازی مخازن سازمانی دردانشگاه‌ها و مراکز علمی بر پایه نظریه‌های سیستم‌های اطلاعاتی، پژوهشنامه کتابداری و اطلاعرسانی، 50(1): 300-280.

-      زاهدی، شمس‌السادات (1389). «ارزیابی کیفیت وب‌سایت‌ها ،ابزارها و معیارها»، مجله مدیریت توسعه و تحول، 4: 16-5 .

-    شفیعی، مسعود (1393). ارزیابی فراداده‌های سامانه اطلاعات علمی دانشگاه فردوسی مشهد از جنبه قابلیت جستجو، بازیابی و نمایه‌پذیری اطلاعات، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه فردوسی مشهد.

-      عصاره، فریده؛ غلام حیدری و فیروزه زارع‌ فراشبندی (1386). «تحلیل پیوندهای وب‌سایت‌های انجمن‌ها و موسسات ملی و بین‌المللی»، کتابداری و اطلاعرسانی،10(2):156-125.

-    قانع، محمدرضا (1388). نظام ارزیابی وبسایت دانشگاههای وزارت علوم، تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی. بازیابی 15تیر از سایت: ricest.ac.ir

-     گل‌تاجی، مرضیه و فرشته دیده‌گاه (1390). «مطالعه وضعیت وب‌سایت‌های دانشگاه‌های برتر کشورهای جهان اسلام: یک مطالعه وب‌سنجی»، فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران،26(4):959-941.

-     محمداسماعیل، صدیقه و سمیه کاظمی‌کوهبنانی (1388). «دسترس‌پذیری وب‌سایت کتابخانه‌های ملی در کشورهای خاورمیانه»، مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات،28. 68-56.

-       مسگرپور و همکاران (1388). «مقایسه رتبه‌های کشوری، منطقه‌ای و جهانی وب‌سایت دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی ایران»، حکیم، 12(3):18-9.

-     نوری میسا، ریحانه و محمد حسن‌زاده (2016). «تعیین عناصر تشکیل‌دهندۀ مخزن دانش سازمانی در دانشگاه‌‌های کشور و ارائه یک چارچوب مفهومی»، پژوهشنامه کتابداری و اطلاعرسانی. 5(1): 171-191.‎

-     نوکاریزی، محسن؛حوا خیرخواه و محمدرضا کیانی (1392). «ارزشیابی کاربردپذیری وب سایت‌های پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران و مرکز منطقه ای اطلاع‌رسانی علوم و تکنولوژی شیراز از منظر دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شیرا»کتابداری و اطلاع‌رسانی.16(4):122-103.

-      یمین‌فیروز، موسی؛ عارف ریاحی و محمود بابایی (1394). «مقایسه شاخص‌های وبومتریک دانشگاه‌های علوم پزشکی منطقه شمال کشور»، مجله علمسنجی کاسپین،2(2): 7-15.

-      Aguillo, Isidro F. at et al.(2010). Indicators for a Webometric Ranking of Open Access Repositories.Scientometrics, 82(3: 477-486.

-      Aljumah, A., & Kouchay, S. A. (2015). Global ranking, web visibility and accessibility of quranic websites-an evaluation study-2015. Indian Journal of Science and Technology, 8(30):1-7.

-      Armbruster, C., & Romary, L. (2009). Comparing repository types: challenges and barriers for subject-based repositories, research repositories, national repository systems and institutional repositories in serving scholarly communication.

-      Baka, A. B. A., & Leyni, N. (2015). Webometric Study of World Class Universities Websites. Qualitative & Quantitative Methods in Libraries.105-115. Retrieved January18, 2016, from:

http://www.qqml.net/papers/Special_Issue_January_2015_Bibliometrics/4S11QQML_Journal_2015_SpecialIssueBibliometrics_AbuBakarBakeri_105-115.pdf

-      Bharti, Kh, Prem, Sh , Kumar, L. G.(2016) . A webometric analysis of web pages of ICMR institutes websites. Frontiers of Library, Information and Computer Sciences.2 (2), 163-174.

-      Chandra, Reza, Nugroho, Arif PurwoNugroho, Saleh, Fikri.(2014). Evaluating open access paper repository in higher education for asean region .International conference on internet studies August 16-17, Singapore.

-      Noruzi A. (2006) Web Presence and Impact Factor for Middle-Eastern Countries. Online . 30(2): 8-22.

-      Nwagwu, W. E., and O. Agarin. 2008. Nigerian university websites: a webometricanalysis.Webology .5(4):1-20.

-      Osaunade O, Ogundele CO.(2012) Valuation of the university of Ibadan website using Webometrics ranking parameters. Transitional Journal of Science and Technology . 2(3): 66-78.

-      Pappalardo, K. M., Fitzgerald, A. M., Fitzgerald, B. F., Kiel-Chisholm, S. D., O'Brien, D., & Austin, A. (2007). A guide to developing open access through your digital repository.

-      Rosenfeld, L., & Morville, P. (2015). Information architecture for the world wide web. O'Reilly Media, Inc.

-      Rothery, A., & Bell, V. (2007). E-Learning in Europe: Moving Forward.

-      Rowlett, D. (2006). Increase your website visibility. January18, 2016, from:http://www.articlealley.com/article_36431_62.html

-      Wani, Z. A., Gul, S., & Rah, J. A. (2009). Open access repositories: A global perspective with an emphasis on Asia. Chinese Librarianship: an International Electronic Journal, 27.

-      Zuccala, A., Oppenheim, C., & Dhiensa, R. (2008). Managing and evaluating digital repositories. Information Research: An International Electronic Journal, 13(1).