مجلات دسترسی‌آزاد: اهمیت، ضرورت، عوامل مؤثر و موانع استفاده از دیدگاه کتابداران کتابخانه‌های دانشگاهی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علم اطلاعات ودانش شناسی دانشگاه فردوسی مشهد

2 علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد

3 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر تعیین اهمیت، ضرورت مجلات دسترسی آزاد و عوامل و موانع مؤثر در استفاده از این منابع از دیدگاه کتابداران کتابخانه‌های دانشگاه‌های برتر ایران بود.
با روش پیمایشی انجام شد. جامعه پژوهش حاضر، کتابداران کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های برتر کشور بودند. حجم نمونه به استفاده از فرمول کوکران مشخص شد. داده‌های لازم برای پاسخگویی به سؤالات پژوهش با پرسشنامه محقق ساخته گردآوری شد. روایی صوری و محتوایی ابزار گردآوری داده‌ها با استفاده از نظر اساتید رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی و پایایی آن با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ سنجیده و میزان آلفای حاصل (87%) که نشانگر داشتن پایایی مناسب بود.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که کتابداران میزان اهمیت به مجلات دسترسی آزاد، تأثیر توجه به مجلات دسترسی آزاد بر جذب کاربران و ضرورت استفاده از مجلات دسترسی آزاد را نیز بیش از حد متوسط بیان کردند. از میان عوامل مؤثر در استفاده از مجلات دسترسی آزاد، صرفه‌جویی در هزینه‌ها با میانگین 70/6 در مرتبه نخست اثرگذاری و دسترسی به اطلاعات روزآمد در استفاده از مجلات دسترسی آزاد با میانگین 43/4 در مرتبه آخر قرار گرفتند. از میان عوامل بازدارنده در استفاده از مجلات دسترسی آزاد، عوامل زیرساختی در رتبه نخست اثر گذاری قرار داشت.
نتایج: نتایج این پژوهش بیانگر شناختی است که کتابداران در خصوص اهمیت و ضرورت استفاده از مجلات دسترسی آزاد به‌دست آورده‌اند. از مهم‌ترین عوامل مؤثر در استفاده از مجلات دسترسی آزاد صرفه‌جویی در هزینه‌ها مهم‌ترین عوامل مؤثر در عدم استفاده از آن‌ها اعتبار محتوای مجلات دسترسی آزاد است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات