کتابداری و اطلاع‌رسانی

کتابداری و اطلاع‌رسانی

همگرایی کتابخانه‌ها، موزه‌ها و آرشیوهای ایران: وضعیت موجود و چالش‏‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
زویا آبام 1
مرضیه قویدل قریچه 2
سعید رضایی شریف آبادی 3
1 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‏شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران
2 کارشناس ارشد مطالعات آرشیوی، کتابدار دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
3 استاد گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران.
10.30481/lis.2025.500310.2231
چکیده
هدف: همکاری، همگرایی و تلفیق بین سازمان­‌ها، نهادها و ارگان­‌هایی که اهداف و کارکردهای اجتماعی مشترکی دارند، می‏‌تواند در کنار کاهش هزینه‌­ها و افزایش رضایت کاربران، مزایای دیگری نیز برای سازمان­‌ها داشته باشد. کتابخانه‌­ها، موزه‌­ها و آرشیوها به ­عنوان سه نهاد حفاظت و اشاعه میراث فرهنگی و تاریخی از این قاعده مستثنی نیستند؛ از این رو، هدف پژوهش حاضر تحلیل وضعیت همکاری بین کتابخانه‌­ها، آرشیوها و موزه­‌ها در ایران است.
روش: پژوهش حاضر به لحاظ هدف از نوع کاربردی است که با رویکرد کیفی و استفاده از روش داده‌بنیاد (گراندد تئوری) انجام شده است. ابزار پژوهش مصاحبه نیمه­‌ساختار یافته بوده است. جامعه پژوهش را مدیران و صاحبنظران حوزه کتابداری، موزه‏‌داری و آرشیو تشکیل می‌‏دهند که از میان آن‌ها، 24 نفر به روش نمونه‌­گیری گلوله‌­برفی تا حد اشباع انتخاب شده است. تحلیل داده‌­ها در سه مرحله کدگذاری باز، انتخابی و محوری در قالب روش ساختاریافته داده‌بنیاد انجام شده است.
یافته‌‏ها: در پژوهش حاضر 399 کد اولیه از تحلیل محتوای مصاحبه‌­ها استخراج شد که در قالب 53 کد ثانویه و 5 مقوله اصلی شامل «وضعیت کنونی»، «زمینه­‌های موجود برای همکاری»، «عوامل مؤثر بر همکاری»، «مزایای همکاری» و «چالش‏‌های همکاری» تلفیق شده و در 6 طبقه اصلی شامل شرایط علی، پدیده مرکزی، شرایط زمینه‌­ای، شرایط مداخله‌­گر، راهبردها و پیامدها بر اساس روش نظریه‌­پردازی داده‌بنیاد دسته­‌بندی شدند. الگوی نظری پژوهش نیز بر این اساس ترسیم شد. یافته‌­های حاصل نشان­‌دهنده همکاری‌‏های محدود، موردی و منقطع بین کتابخانه‌­ها، موزه‌­ها و آرشیوها بوده و این امر متأثر از زیرساخت­‌های فناوری نامناسب، نبود استانداردهای توصیف منابع مشترک و جامع، نبود انجمن­‌ها و نهاد‏های متولی همکاری مستقل، نبود خط­‌مشی­های مشخص و مدون، نبودن قوانین بالادستی پشتیبانی‌کننده از مسئله همکاری، نبود نیروی انسانی متخصص و کارآمد، عدم شفافیت در مباحث مالی و اختصاص بودجه است. از سوی دیگر، بر اساس نتایج به دست آمده مشخص شد پیاده‌­سازی یک طرح همکاری جامع و پایدار موجب صرفه‏‌جویی در منابع مالی، کاهش هزینه‌­های تأمین و سازماندهی منابع، افزایش کارآمدی خدمات و رضایت کاربر، کاهش استفاده از منابع اولیه، افزایش میزان دسترسی به منابع اطلاعاتی و تعمیق فعالیت­‌های پژوهشی خواهد شد. سیاستگذاری‌­های کلان، زیرساخت‌های فناوری ضعیف، ساختار و فرهنگ سازمانی، تأمین منابع مالی و تأمین نیروی انسانی از جمله چالش­‌های موجود در زمینه همکاری بین کتابخانه‌­ها، موزه­‌ها و آرشیوها شناسایی شد.
نتیجه­­‌گیری: با در نظر گرفتن یافته‌­های پژوهش، می­توان گفت همکاری و همگرایی کتابخانه‌­ها، موزه‌­ها و آرشیوها به ­عنوان سه نهاد حفظ میراث فرهنگی و تاریخی یک جامعه یک ضرورت بوده و نهادها از این مزایای سازمانی، مالی، نیروی انسانی و رقابتی بسیاری به دست خواهند آورد. در این راستا، لازم است زیرساخت­‌های فناوری، اقتصادی و نیروی انسانی تأمین و استانداردها، آئین­‌نامه‌­ها و خط­‌مشی­‌ها، قوانین و سیاست‌­های لازم طراحی و اجرایی شود. 
کلیدواژه‌ها
کتابخانه
موزه
آرشیو
همکاری
همگرایی

عنوان مقاله English

Convergence of Iranian Libraries, Museums, and Archives: Current Status and Challenges

نویسندگان English

Zoya Abam 1
Marziah Ghavidel 2
Saeed Rezaei Sharifabadi 3
1 Associate Professor, Department of Information Science, Faculty of Education and Psychology, Alzahra University, Tehran, Iran.
2 M.A. in Archival Studies, Librarian in Faculty of Communication Sciences, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.
3 Professor, Department of Information Science, Faculty of Education and Psychology, Alzahra University, Tehran, Iran.
چکیده English

Objective: This study seeks to explore the potential for enhanced collaboration, convergence, and integration among libraries, archives, and museums as institutions with shared societal objectives. Therefore, the research aims to identify the state of cooperation between libraries, Archives and museums in Iran
Methodology: This study adopted an applied research design with a qualitative approach, utilizing grounded theory methodology. Semi-structured interview was employed as the primary data collection tool. The research population comprised managers and experts in the fields of librarianship, museology, and archival science, with a sample of 24 participants selected through snowball sampling until theoretical saturation was achieved. Data analysis was conducted in three phases: open coding, axial coding and selective coding, adhering to a structured grounded theory approach.
Findings: In this study, 399 initial codes were extracted from content analysis of the interviews, which were categorized into 53 secondary codes and 5 main categories including "current situation", "existing grounds for cooperation", "factors affecting cooperation", "benefits of cooperation" and "challenges of cooperation". These were further classified into 6 main categories based on the grounded theory approach: causal conditions, central phenomenon, contextual conditions, intervening conditions, strategies and consequences. A theoretical model was developed based on these categories. The findings indicated limited, occasional and fragmented cooperation among libraries, museums and archives. This was attributed to inadequate technological infrastructure, lack of common and comprehensive resource description standards, absence of independent associations and organizations responsible for cooperation, lack of clear and systematic policies, absence of overarching laws supporting cooperation, lack of skilled and competent human resources, and lack of transparency in financial matters and budget allocation. On the other hand, the results showed that implementing a comprehensive and sustainable cooperation plan would lead to savings in financial resources, reduced costs of providing and organizing resources, increased service efficiency and user satisfaction, reduced use of primary sources, increased access to information resources, and deepening research activities. Macro policies, weak technological infrastructure, organizational structure and culture, financial resource provision, and human resource provision were identified as the main challenges in cooperation among libraries, museums, and archives.
Conclusion: Considering the research findings, it can be said that cooperation and convergence between libraries, museums, and archives as three organizations preserving society's cultural and historical heritage is a necessity. Organizations will gain many organizational, financial, human resource and competitive advantages from this. In this regard, it is necessary to provide technological, economic and human resources infrastructures and design and implement the necessary standards, regulations, policies, laws and policies.

کلیدواژه‌ها English

libraries
museums
archives
cooperation
convergence
ازکیا، مصطفی؛ ایمانی جاجرمی، حسین (1382). روش‌­های کاربردی تحقیق. تهران: کیهان.
اصغری، لیلا؛ آبام، زویا؛ رضایی شریف‌­آبادی، سعید (1401). شناسایی و اولویت‌بندی ابعاد جمع‌سپاری در کتابخانه‌ها، آرشیوها، موزه‌ها و گالری‌ها با استفاده از دیدگاه خبرگان. فصلنامه کتابداری و اطلاع‌­رسانی، 25(4)، 5-30.
پاشایی‌‏‏زاد، حسین (1388). تأثیر فناوری­‌های نوین بر همگرایی بین نهادهای میراث فرهنگی (کتابخانه‌‏ها، موزه‌‏ها و آرشیوها). گنجینه اسناد، 75(3)، 87-96.
خلیلی ازنی، مریم (1398). بررسی وضعیت همکاری بین آرشیوها، موزه‌ها و کتابخانه‌ها بر اساس موآک. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا (س)، تهران.
دانایی­فرد، حسن؛ اسلامی، آذر(1389). ساخت نظریه بی­‌تفاوتی سازمانی: کاربرد استراتژی نظریه داده‌بنیاد در عمل. تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
رنجبر، محبوبه؛ کریمی منصورآباد، الهام (1388). سازماندهی اطلاعات در کتابخانه‌‏ها، آرشیوها و موزه‌‏ها. ارائه شده در هشتمین همایش سراسری انجمن علمی دانشجویی کتابداری و اطلاع‌‏رسانی دانشگاه الزهرا، با عنوان آرشیو، کتابخانه و موزه: وجود اشتراک و افتراق. به کوشش سعید رضایی شریف‌‏آبادی. تهران، نشر کتابدار، 139-146.
طهرانی پور، وحید (1386). بررسی وجوه اشتراک و افتراق کتابداری آرشیوداری موزه‌­‏داری و آرشیوداری دیداری شنیداری. گنجینه اسناد، 17(3)، 79-96.
ه‍دری‍ک‌، ت‍ری‌ االیزابت؛ ب‍ی‍ک‌م‍ن‌، ل‍ئ‍ون‍ارد؛ راگ‌، دب‍را ج‍ی ‌(1381). ‏‫تحقیق کاربردی: راهنمای عمل. ترجمه م‍ح‍م‍د اع‍راب‍ی‌ و داود ای‍زدی. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی. ‌
References
Asghari Heine Abad, L., Abam, Z., & Rezaei Sharifabadi, S. (2023). Identifying and Prioritizing the Dimensions of Crowdsourcing in libraries, Archives, Museums, and Galleries using the Perspective of Experts. Library and Information Science, 25(4), 5-30. https://doi.org/ 10.30481/lis.2022.355301.1995. (in Persian)
Azkia, M., & Imani Jajarmi, H. (2003). Applied Research Methods. Tehran: Kayhan. (in Persian)
Bearman, D. (2011). Geo-Aware Digital Cultural Heritage: Museum Opportunities and Experiences. In Handbook of Research on Culturally-Aware Information Technology: Perspectives and Models. IGI Global.
Berthiaume, G. (2020). If You Want to Go Far, Go Together: The Collaboration among the GLAM Community in Canada (2016–2019). Research Library Issues, 300(3), 6–17. https://doi.org/10.29242/rli.300.2.
Botticelli, P., Mahard, R. M., & Cloonan, M. V. (2019). Libraries, Archives, and Museums Today: Insights from the Field. Rowman & Littlefield Publishers.
Bury, S. J. (2019). Museum Libraries and Archives in the Digital 21st Century. Museums and    Digital Culture: New Perspectives and Research. T. Giannini and J. P. Bowen. Cham, Springer International Publishing: 483-490.
Creswell, J. W. (2012). Educational research. Pearson.
Danaeifard, H., & Islami, A. (2011). Constructing Organizational Indifference Theory: Applying Grounded Theory Strategy in Practice. Imam Sadegh University. (in Persian)
Dea, T., & Kennedy, A. (1983). Culture: A new look through old lens. The Journal of Applied Behavioural Science, 19(4), 498-505.
Duff, W. M., Carter, J., Cherry, J. M., MacNeil, H., & Howarth, L. C. (2013). From Coexistence to Convergence: Studying Partnerships and Collaboration among Libraries, Archives and Museums. Information Research: An International Electronic Journal, 18(3), n3.
Eriksen, D., & Watstein, S. B. (2022). Collaborating to Remove Barriers to Success. Portal: Libraries and the Academy, 22(1), 241-257.
Gibson, H., Morris, A., & Cleeve, M. (2007). Links between Libraries and Museums: Investigating Museum-Library Collaboration in England and the USA. 57(2), 53-64. https://doi.org/doi:10.1515/LIBR.2007.53.
Hedric, T. E., Bickman, L., & Rog, D. J. (1993). Applied Research Design: A Practical Guide. translated by Mohammad Erabi & Davood Izadi. Sage Publications.
Hooper-Greenhill, E. (2007). Museums and Education: Purpose, Pedagogy, Performance (1st ed.). Routledge. https://doi.org/https://doi.org/10.4324/9780203937525
Huvila, I. (2014). Archives, libraries and museums in the contemporary society: perspectives of the professionals. Iconference 2014 Proceedings.
Khalili Azni, M. (2019). Reviewing the state of cooperation between archives, museums, and libraries based on MOAC. Alzahra University. Tehran. (in Persian)
Mabe, K., & Potgieter, A. (2021). Collaboration between libraries, archives and museums in South Africa. South African Journal of Information Management, 23(1), 1-8.
Narlock, M. R. (2020). GLAM Friends: The one where a museum, library, and archive collaborate. In Upper Midwest Digital Collections Conference 2020. https://doi.org/10.7274/r0-se91-3420
Novia, J. (2012). Library, archival and museum (LAM) collaboration: Driving forces and recent trends. Endnotes: The Journal of the New Members Round Table, 3(1), 1-10.
Pashaeizad, H. (2009). The impact of new technologies on the convergence between cultural heritage institutions (libraries, museums, and archives). Ganjine- ye Asnad, 75(3), 87-96. (in Persian)
Perrin, J. M., & Weaver, R. G. (2020). Context is key: Library and archive collaboration for digital projects. Collaborative Librarianship, 12(1), 7.
Ranjbar, M., & Elham, K. M. Organizing Information in Libraries, Archives, and Museums. Presented at the 8th National Conference of the Library and Information Science Student Scientific Association of Alzahra University, titled "Archive, Library, and Museum: Commonalities and Differences, Tehran. (in Persian)
Rasmussen, C. H. (2019). Is digitalization the only driver of convergence? Theorizing relations between libraries, archives, and museums. Journal of Documentation, 75(6), 1258-1273.
Rasmussen, C. H., & Hjørland, B. (2023). Libraries, Archives and Museums (LAMs): Conceptual Issues with Focus on Their Convergence. Knowledge Organization, 49(8), 577-621.
Rasmussen, C. H., Rydbeck, K., & Larsen, H. (Eds.). (2023). Libraries, Archives, and Museums in Transition: Changes, Challenges, and Convergence in a Scandinavian Perspective. Taylor & Francis.
Ray, J., & Botticelli, P. (2021). Educating Library, Archives, and Museum Professionals in the US: Promoting Collaboration, Recognizing the Power of Information and Object in Professional Identity. Johns Hopkins University.
Solhjoo, N., & Beigi, M. (2014). Early Learning and Lifelong Learning in Museums and Libraries. Science and Technology Museum Forth Seminar, Iran.
Tehranipoor, V. (2007). The Differences and Similarities between Managing Libraries, Archives, Museums, and Audiovisual Archives. Ganjine-ye Asnad, 17(3), 79-96. (in Persian)
Tóth, M., Hvenegaard Rasmussen, C., Vårheim, A., Johnston, J., & Khosrowjerdi, M. (2024). Librarians, archivists, and museum professionals’ role perceptions and cross sectoral collaboration – Signs of convergence? Journal of Librarianship and Information Science, 0(0), 09610006241245101. https://doi.org/10.1177/09610006241245101
Zorich, D., Waibel, G., & Erway, R. (2008). Beyond the Silos of the LAMs. Collaboration Among Libraries. Academia.edu