رابطۀ عوامل جمعیت‎شناختی و میزان به‎کارگیری مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا ،گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان، همدان، ایران.

3 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

4 استاد، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

چکیده

هدف: پژوهش حاضر بر آن است تا به ‎بررسی ارتباط میان عوامل جمعیت‎شناختی و میزان استفادۀ اعضای هیئت‎علمی پژوهشگاه‎های وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری ایران از مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی بپردازد.
روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی است و با استفاده از روش پیمایشی انجام شده است. جامعۀ پژوهش را 302 نفر از اعضای هیئت‎علمی پژوهشگاه‎های وابسته به وزارت علوم تشکیل می‎دهد که بر مبنای روش نمونه‎گیری طبقه‎ایِ تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسش‎نامه محقق‎ساخته‎ای بود که بر اساس چارچوب نظری «جونز» (2012) و نظرهای سایر صاحب‎نظران حوزۀ مدیریت اطلاعات شخصی طراحی شد. داده‎ها با استفاده از نرم‎افزار آماری اس‎پی‎اس‎اس تجزیه‎وتحلیل گردید.
یافتهها: یافته‎های پژوهش نشان داد اعضای هیئت‎علمی از نظر میزان به‎کارگیری مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی در وضعیت مطلوب و بالاتر از میانگین مورد انتظار بودند. از نظر میانگین، استفاده از شش‎مؤلفۀ مدیریت اطلاعات شخصی بین اعضای هیئت‎علمی زن و مرد، گروه‎های تحصیلی، درجۀ علمی، مرتبۀ علمی و سابقۀ کاری افراد تفاوت معناداری وجود داشت. سنّ افراد با میزان استفادۀ آنان از مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی ارتباطی نداشت.
نتایج: با توجه به یافته‎های پژوهش، به‎منظور ارتقای مهارت‎های مدیریت اطلاعات شخصی اعضای هیئت‎علمی، برگزاری دوره‌های آموزشی و نیز توزیع جزوه‎های آموزشی، بروشور، اسلایدهای آموزشی پیشنهاد گردید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Relationships between demographic factors and application of personal information management components

نویسندگان [English]

  • Maryam Sedehi 1
  • Alireza Isfandiari Moghaddam 2
  • Fahimeh Babalhavaeji 3
  • Najla Hariri 4
  • Fatemeh Nooshinfard 3
1 MA., Department of Knowledge and Information Science, Faculty of Literature, Humanities and Social Sciences, Islamic Azad University Science and Research Branch Tehran, Tehran, Iran.
2 Prof., Department of Knowledge and Information Science, Faculty of Humanities, Islamic Azad University of Hamedan, Hamedan, Iran.
3 Prof., Department of Knowledge and Information Science, Faculty of Literature, Humanities and Social Sciences, Islamic Azad University Science and Research Branch Tehran, Tehran, Iran.
4 Professor, Department of Knowledge and Information Science, Faculty of Literature, Humanities and Social Sciences, Islamic Azad University Science and Research Branch Tehran, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Purpose: The purpose of this study was to investigate the relationship between demographic characteristics of faculty members of the research institutes affiliated to the Iranian Ministry of Science, Research and Technology (MSRT) with their use of personal information management components.
Methodology: This applied research was conducted using a survey method. The research population was composed of all faculty members of the affiliated research institutes of the MSRT, whom 302 of them were selected by stratified random sampling method. The data gathering tool was a researcher-made questionnaire designed based on the Jones 2012 theoretical framework and the opinions of other experts in the field of personal information management. Data were analyzed using SPSS software.
Findings: The findings showed that the faculty members were at desirable and higher than expected mean level for using personal information management components. There was a significant difference between the use of six components of personal information management among the faculty members based on the all demographic variables including gender, academic group, academic degree, academic position, and work experience but except for age
Conclusion: According to the findings of the research, to enhance the personal information management skills of faculty members, training courses as well as distribution of educational pamphlets, brochures, and slides were proposed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Personal information management
  • Demographic factors
  • Faculty Members
  • Ministry of Science
  • research and technology
  • Iran

مقدمه

بروز پدیده‎هایی مانند انفجار اطلاعات و سرریز اطلاعاتی، افراد را در شرایطی قرار داده است که با حجم فراوانی از اطلاعات در قالب‎ها و اشکال مختلف روبه‎رو هستند (کوکبی و مجاور،1393: 160) و زمان زیادی را صرف مدیریت منابع و مجموعه‎های گردآوری‎شده می‎کنند. افراد به‎منظور شناسایی دقیق نیازهای اطلاعاتی و بهره‌مندی مؤثر و کارآمد از مجموعه اطلاعات شخصی گردآوری شده‌شان نیازمند داشتن مهارت‌های مدیریت اطلاعات شخصی هستند. مدیریت اطلاعات شخصی مطالعه و پیاده‌سازی فعالیت‌هایی است که یک فرد به منظور کسب[1] یا خلق[2]، ذخیره[3]، سازماندهی[4]، حفاظت[5]، بازیابی[6]، استفاده[7] و توزیع[8] اطلاعات موردنیاز برای تکمیل وظایف (کاری و غیرکاری) و اجرای نقش‎ها و مسئولیت‎های گوناگون انجام می‎دهد (جونز،2007،ص453). اندیشمندان مختلف تعریف‎های‎ گوناگونی  از مدیریت اطلاعات شخصی ارائه داده‎اند. این تعریف‎ها عموماً تحت تأثیر تعریف سنتی مدیریت اطلاعات یعنی فراهم آوری، سازماندهی، ذخیره سازی، بازیابی، دسترسی و انتشار بوده است. «لنسدیل»[9](1988) مدیریت اطلاعات شخصی را اصطلاحی عام توصیف می‎کند که به منظور فراهم‎آوری، ذخیره‎سازی، سازماندهی و بازیابی اقلام اطلاعاتی دیجیتالی نظیر ایمیل، فایل ها، یادآورها، فهرست مخاطبان و بوک‎مارک‎ها توسط فرد در فضای اطلاعاتی شخصی‎اش به کار می‎رود. «باریو»[10] (1995) مدیریت اطلاعات شخصی را سامانه‎ای توسعه‎یافته یا ایجاد شده برای یک فرد جهت استفاده شخصی در یک محیط کاری عنوان می کند. چنین سامانه ای شامل روش‎ها  و قواعد نگهداری سامانه، سازوکارهای بازیابی و روش‌های تولید بروندادهای مختلف است. «بلوتی، دیوچنیت، هاوارد، نیوویرث و اسمیت»[11] (2002) مدیریت اطلاعات شخصی را منظم‎ساختن اطلاعات از طریق طبقه بندی و جایگذاری تعریف می‌کنند که بازیابی اطلاعات را به هنگام نیاز، تسهیل می کند. «بوردمن»[12](2004) نیز بر اساس تقسیم بندی‌های باریو به تعریف مدیریت اطلاعات شخصی پرداخته است. به عقیده وی تمامی تعاریف مدیریت اطلاعات شخصی، برگرفته از تعریف سنتی مدیریت اطلاعات است. به عقیدۀ «تیوان، جونز و بدسان»[13]( 2006) به فعالیت‌های مرتبط با بدست آوردن، سازماندهی، بازیابی و پردازش اطلاعات در فضای اطلاعاتی شخصی افراد اطلاق می شود. «جونز» (2008) با الهام از چارچوب باریو، مدیریت اطلاعات شخصی را مطالعه و اجرای فعالیت‌هایی می‎داند که یک فرد به منظور فراهم آوردن، ذخیره کردن، سازماندهی، نگهداری، بازیابی، استفاده و توزیع اقلام اطلاعاتی مورد نیاز برای انجام نقش‌های مختلف خود (به عنوان والدین، کارمند، عضوی از جامعه و...) به کار می برد. مدیریت اطلاعات شخصی تاکید ویژه ای بر سازماندهی و نگهداری مجموعه اطلاعات شخصی ای دارد که در آن اقلام اطلاعاتی نظیر اسناد کاغذی، اسناد دیجیتال، پیام‌های پست الکترونیکی، مراجع وب، دست نوشته ها و... برای استفاده‌های بعدی و استفاده مجدد ذخیره شده اند (جونز، 2007). جدیدترین دیدگاه در حوزه مدیریت اطلاعات شخصی توسط جونز در سال 2012 ارائه شد. وی شش فعالیت یافتن و دوباره یافتن[14]، نگهداری[15]، حفاظت و سازماندهی[16]، امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات[17]، ارزیابی و اندازه گیری[18]، تدبیر و مفهوم سازی[19] را برای رسیدن به مدیریت اطلاعات شخصی مؤثر در نظر گرفت.

با توجه به اهمیت موضوع مدیریت اطلاعات شخصی به‎عنوان یکی از جدیدترین و چالش برانگیزترین مباحث روز دنیا و نیز با درنظر گرفتن این نکته که اعضای هیئت علمی پژوهشگاه ها از جمله افرادی هستند که به واسطه ماهیت فعالیت‌های کاری خود، همواره با حجم زیادی از اطلاعات مواجه و به منظور شناسایی دقیق نیازهای اطلاعاتی و دستیابی به اطلاعات موردنظر در سریع ترین زمان ممکن نیازمند استفاده از مهارت‌های مدیریت اطلاعات شخصی هستند، انجام پژوهش‎های مرتبط با مدیریت اطلاعات شخصی ضروری است. در همین راستا به نظر می رسد ویژگی‌های جمعیت‌شناختی شامل جنسیت، سن، مقطع تحصیلی، رشته تحصیلی، مرتبه سازمانی و سابقه خدمت می تواند بر میزان استفاده از مولفه‌های مدیریت اطلاعات شخصی تاثیرگذار باشد. با وجود این، جستجوهای محققان نشان داد هیچ پژوهشی در این زمینه انجام نشده است. با توجه به مطالب ذکر شده و وجود محدودیت‌های انسانی، گسترش روزافزون دامنه فضای اطلاعاتی، اهمیت مدیریت اطلاعات در زندگی افراد و تاثیر بسزایی که می تواند بر مدیریت زمان، صرفه جویی در انرژی و هزینه ها و افزایش کارایی و توانمندی افراد در برقراری تعاملات علمی داشته باشد، ضروری به نظر می رسد که مدیریت اطلاعات شخصی در محیط‌های آموزشی و پژوهشی (نظیر پژوهشگاه ها) بررسی شود تا ضمن بررسی وضعیت مدیریت اطلاعات شخصی با شناسایی چالش‌های این حوزه راهکارهای مؤثر ارائه  شود. هدف پژوهش حاضر بررسی ارتباط میان عوامل جمعیت‎شناختی و میزان استفاده اعضای هیئت‎علمی پژوهشگاه‎های وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران از مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی است.

چارچوب نظری پژوهش

پژوهشگر با مرور چرخه‎های مدیریت دانش صاحب‎نظرانی نظیر «ویگ»[20](1993)، «مک الروی»[21](1999)، «بوکوویتز و ویلیامز»[22]( 2000)، «میر و زاک»[23](1996)، «کارلیل و ربنتیش»[24](2003)، «ایوانز، دالکیر و بیدیان»[25](2015) که در جدیدترین کتاب «کیمیز دالکیر»[26] با عنوان مدیریت دانش در نظریه و عمل[27] در سال 2017 چاپ شده و تمامی مدل‎های یادشده به‎طور مشترک به فرایندهای شناسایی و خلق، ذخیره‎سازی، دسترس‎پذیرکردن (ارائه)، بازیابی، استفاده، انتقال و اشتراک‎گذاری اشاره داشته‎اند، به این نتیجه رسید که  چارچوب نظری جونز (2012) بر اساس مؤلفه‎های موجود در چرخه‎های مدیریت دانش بوده و از این لحاظ چارچوبی با پشتوانۀ علمی محسوب می‎گردد. بنابراین، مبنای پژوهش حاضر، مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی جونز (2012) است.

جونز با درنظرگرفتن نگاشت به‎عنوان مبنا، دو فعالیت اصلیِ مدیریت اطلاعات شخصی را که منجر به تحقق نگاشت می‎گردید، معرفی نمود. فعالیت اول «نگهداری» است که تلاش می‎کند افراد را از مسیر اطلاعاتی که با آن مواجه هستند، به‎سوی نیازهای پیش‎بینی‎شده هدایت کند. فعالیت دوم «یافتن» است که تلاش می‎کند در مسیری دیگر از نیاز به‎سوی اطلاعات حرکت کند. در ادامه، هریک از شش مؤلفۀ مدیریت اطلاعات شخصی با تکیه بر چهارچوب نظری «جونز» (2012) معرفی می‎شود:

یافتن و دوباره‎یافتن

«ویلسون»[28](2000) جستجوی اطلاعات را مترادف با یافتن اطلاعات می‎داند. «جونز» (2012) بر این باور است که افراد در مواجهه با یک نیازِ به جستجو، مرتب‎سازی و مرور اطلاعات می‎کنند. همچنین از طریق فهرست‎کردن نتایج جستجو یا محتوای پوشه‎ها تلاش می‎کنند تا اقلام اطلاعاتی مرتبط با یک نیاز را شناسایی کنند. این فعالیت‎ها نمونه‎هایی از فعالیت‎های «یافتن» هستند. «یافتن» دامنۀ گسترده‎ای دارد که هر دو عملِ یافتن و فعالیت‎های مرتبط با دوباره‎یافتن را در برمی‎گیرد. به‎طورکلی، یافتن شامل تلاش‎هایی در جهت فراهم‎آوری اطلاعات مورد نیاز به‎گونه‎ای صحیح و دقیق است. مطالعات متعددی دربارۀ رفتارهای یافتن انجام شده است (باریو و ناردی 1995؛ راوازیو، اسکار و کراکر[29] 2004؛ تیوان ، آلواردو، آکرمن و کارگر[30] 2004). آنان اعلام کردند که کاربران ترجیح می دهند به‎جای استفاده از ابزارهای جستجوی کلیدواژه‎ای و ارتباط مستقیم، اطلاعات شخصی‎شان را با استفاده از اطلاعات زمینه‎ای به‎عنوان یک راهنما به‎دست آورند (تیوان، کاپرا و کوینونز، 2007 ، 26).

دوبارهیافتن: «کاپرا و کوینونز» (2005) بر این باورند که که دوباره‎یافتن فرایندی متمرکز و هدفمند است چون کاربران قبلا اطلاعات را دیده‎اند. «جونز» (2008 و 2012) معتقد است دوباره‎یافتن اقدامی مکمّل برای نگهداری است. هنگامی که افراد با اطلاعاتی ارزشمند مواجه می شوند، تصمیم می‎گیرند که چگونه آن اطلاعات را بر اساس نیازهای اطلاعاتی آتیِ مدّنظر خود، نگهداری کنند.

نگهداری: از اطلاعات به‎سوی نیاز

«کواسنیک»[31]( 1989)  معتقد است نگهداری را می‎توان بخشی ضروری از انتقال اطلاعات برای اقدام‎های آتی دربارۀ دوباره‎یافتن اطلاعات (بازشناسایی اطلاعات) و استفاده از آن (اطلاعات) دانست. «جونز» (2012) بر این باور است که بسیاری از رخدادهای زندگیِ روزمره به‎دنبال کشف حوادث شکل می‎گیرند. به‎جای نیاز به جستجوی اطلاعات، تأکید بر اطلاعات موجود است و باید مشخص شود، متناسب با نیازهای اطلاعاتیِ شخص، چه اقدام‎هایی باید انجام شود؟ افراد در سازمان‎ها با حجم زیادی از اطلاعات تولیدشده مواجه هستند. برای نگهداری اطلاعات پرسش‎هایی از این قبیل مطرح است: «آیا اطلاعات مرتبط هستند یا به‎طور بالقوه سودمندند؟»؛  «نیاز پیش‎بینی‎شده‎ای به این اطلاعات وجود دارد؟»؛ «هزینه‎های نداشتن این اطلاعات چیست؟». برای مثال، برخی اطلاعات مرتبط با مالیات سال‎های گذشته باید نگهداری و حفظ شود؛ هرچند احتمال اینکه  به این اطلاعات نیاز باشد بسیار کم است زیرا هزینه‎های در اختیار نداشتن این اطلاعات، در صورت نیاز به آنها بسیار زیاد است.

از نگاه «جونز» (2012) سومین مجموعه از فعالیت‎های مدیریت اطلاعات شخصی متمرکز بر نگاشت است که نیاز را به اطلاعات مرتبط می‎سازد. از این مجموعه به‎عنوان «فعالیت‎های فراسطحی» یاد می‎شود.

حفاظت و سازماندهی

«جونز» (2008 و 2012) معتقد است حفاظت از اطلاعات شامل تصمیم‎ها و اقدام‎های مرتبط با ترکیب و نگهداری مجموعه اطلاعات شخصی است. تصمیم‎گیری‎ها شامل این موارد است: تعیین مجموعه‎هایی برای اقلام جدید، تعیین چگونگی ذخیرۀ اطلاعات در یک مجموعه (محل، قالب، نحوۀ ذخیره‎سازی و پشتیبان‎گیری از اطلاعات).

سازماندهی اطلاعات بر چگونگی ارتباط اقلام با یکدیگر در یک مجموعه و تفکیک اقلام از هم از طریق نامگذاری و جایگذاری در پوشه‎ها متمرکز است (جونز،2008 : 158). نحوۀ سازماندهی اطلاعات برای استفاده‎های مکرر، چگونگی حفاظت از اطلاعات در برابر خسارت‎ها و آسیب‎های احتمالی، تشخیص صحیح‎بودن اطلاعات، تعیین فرمت‎های به‎روز رسانی برای همگام‎شدن با تغییرات، نحوۀ حذف، بایگانی و انتقال اطلاعات به مجموعه‎های دیگر، از مباحث مرتبط با حفاظت و سازماندهی است (جونز 2012).

امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات

«جونز» (2012) دربارۀ حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات بر این باور است که مسیرهای مختلفی ایجاد شده است تا اطلاعات مناسب در زمان مناسب فراهم شود. برای جلوگیری از ورود افراد خرابکار یا پروکسی‎های نرم‎افزاریِ غیرمجاز و جلوگیری از آسیب‎دیدن اطلاعات، موانعی ایجاد می‎شود. برای مواجهه با ایمیل‎های ناخواسته (هرزنامه‎ها) تمهیداتی اندیشیده می‎شود. در برابر هجوم ویروس‎ها، از اطلاعات نگهداری و محافظت می‎شود. همچنین، برای گروه‎بندی اطلاعات تمهیداتی به‎کار گرفته می‎شود تا از نابودشدن اطلاعات جلوگیری شود.

ارزیابی و اندازه‎گیری

در ارزیابی و اندازه‎گیری، شِمایی از سازماندهی موارد انتخاب‎شده، راهکارها، سیاست‎ها و رویّه‎های مورد قبول بررسی می‎شود. آیا ابزارهای پشتیبان در موقعیت‎های تعیین‎شده جایگذاری شده‎اند؟ آیا انجام جستجوهای دوره‎ای یا پیوسته، منجر به نگاشت میان اطلاعات و نیاز و افزایش کارایی می‎شود؟ این پرسش‎ها امکان ارزیابی را به افراد می‎دهد. همچنین در زمان ارزیابی می‎توان موقعیت اندازه‎گیری را در مقایسه با موقعیت‎های مشابه ارزیابی کرد (جونز، 2008 و 2012).

استفاده از اطلاعات و مفهوم‎سازی

بحث مفهوم‎سازی توسط «برندا دروین» و همکارانش در دهۀ 1970 میلادی توسعه یافت. «دروین» بر این باور است که برخی از افراد مفهوم‎سازی را یک نظریه، بعضی دیگر مجموعه‎ای از روش‎ها و برخی دیگر یک روش‎شناسی و عده‎ای دیگر نتیجه‎گیری می‎دانند و به‎طورکلی همۀ این موارد صادق است (دروین، 1992: 61). «راسل و دیگران»[32](1993) مفهوم‎سازی را «انجام فرایند جستجو برای نمایش و رمزگذاری داده‎ها به‎منظور پاسخگویی به پرسش‎های مرتبط با وظایف» تعریف می‎کنند.

«کلاین، مون و هافمن»[33](2006) اذعان داشتند که «مفهوم‎سازی تلاشی مستمر و هدفمند برای درک ارتباط‎هایی است که می‎تواند در میان افراد، موقعیت‎ها و رخدادها به‎منظور پیش‎بینی مسیرها و کارایی مؤثر آنها شکل بگیرد.»

«جونز» (2008 و 2012) تلاش برای مفهوم‎سازی را از جمله فعالیت‎های فراسطحی می‎داند و به‎منظور ارزیابی آن پرسش‎هایی از این قبیل را مطرح می‎کند: اطلاعات مورد نظر حاوی چه پیامی است؟ آیا منجر به مفهوم‎سازی می‎شود؟ این پرسش می‎تواند در انتخاب هر یک از فعالیت‎های فراسطحی دیگر نیز استفاده شود. همچنین، ممکن است به درک عمیق‎تر سطوح مرتبط با هدف‎های نهایی و ارزیابی منجر شود. انتخاب‎هایی که منطبق با یک نیاز ذهنی قابل درک و معنادار هستند، ممکن است با دیگر نیازهای مورد نظر، معنا و مفهومی نداشته باشد.

 مروری بر پیشینۀ پژوهش

در سال‎های اخیر پژوهش‎های متعددی به بررسی ابعاد و جنبه‎های مختلف مدیریت اطلاعات شخصی پرداخته‎اند. جستجوهای پژوهشگران با کلیدواژه‎هایی نظیر

Demographic factors, Individual factors, Individual differences in personal information management

در پایگاه‎های اطلاعاتی نظیر مرالد[34]، اشپرینگر[35]، جی‎استور[36]، ساینس دایرکت[37]، سیج[38] ، وایلی[39]، تیلور[40]نشان داد پژوهش‎های حوزۀ مدیریت اطلاعات شخصی در خارج از ایران بیشتر بر موضوع مهارت‎ها، ابزارها و سیستم‎ها متمرکز است و هر کدام یک یا چند مؤلفۀ مدیریت اطلاعات شخصی را  بررسی کرده‎اند. پژوهش «سانگ و لینگ»[41] (2007) تنها پژوهش مرتبط با پژوهش حاضر بود. برخی پژوهش‎های انجام‎شده در زمینۀ مدیریت اطلاعات شخصی در داخل کشور سؤال یا فرضیه‎ای را به بررسی نقش عوامل جمعیت‎شناختی بر روی متغیرهای مورد نظرشان اختصاص داده‎اند اما نقش عوامل زمینه‎ای را به‎عنوان موضوع پژوهشی مستقل بررسی نکرده‎اند. در ادامه، پژوهش‎های مرتبط با پژوهش حاضر، به اجمال مرور می‎شود:

«دلقندی و ریاحی‎نیا» (1393) در پژوهش خود میزان آشنایی اعضای هیئت‎علمی دانشگاه پیام نور با فعالیت‎های مدیریت اطلاعات شخصی شامل گردآوری، نگهداری، سازماندهی و بازیابی را بررسی کردند. یافته‎های پژوهش نشان داد اعضای هیئت‎علمی با کلّیت موضوع مدیریت اطلاعات و مباحث گردآوری، نگهداری، سازماندهی و بازیابی آشنایی دارند و به‎طور نسبی موفق عمل کرده‎اند. همچنین تحلیل فرضیۀ پژوهش نشان داد بین جنسیت و رتبۀ اعضای هیئت‎علمی و نوع جستجوی اطلاعات رابطۀ معناداری وجود ندارد. «جدیدی» (1394) میزان به‎کارگیری مدیریت اطلاعات شخصی توسط اعضای هیئت‎علمی دانشکده‎های پیراپزشکی دانشگاه‎های علوم پزشکی تهران، شهید بهشتی و ایران را بررسی کرد. در این پژوهش مشخص شد میزان به‎کارگیری مدیریت اطلاعات شخصی در فعالیت‎های ذخیره‎سازی و سازماندهی در سطح «خوب» و در فعالیت‎های نگهداشت و بازیابی در سطح «متوسط» و در مجموع، میزان به‎کارگیری مدیریت اطلاعات شخصی در سطح  «خوب» گزارش شده است. بر اساس آزمون فرضیه‎ها، به‎لحاظ جنسیت، دانشکده و رتبۀ علمی نیز تفاوت معناداری مشاهده نشده است. «شکاری، فهیم‎نیا و حیدری» (1394) در پژوهش خود وضعیت مدیریت اطلاعات الکترونیکی شخصی اعضای هیئت‎علمی گروه‌های آموزشی علم اطلاعات و دانش‎شناسی و کتابداری و اطلاع‎رسانی پزشکی ایران را با استفاده از مدل جونز بررسی کردند. یافته‎های پژوهش آنان نشان داد فعالیت‎هایی که بیشترین میانگین را در این پژوهش کسب کرده‎اند، به‎ترتیب «ذخیره‎سازی» و «یافتن و دوباره‎یابی»؛ و پایین‎ترین آن «نگهداری» است. همچنین به این نتیجه رسیدند که از نظر جنسیت و وابستگی سازمانی تفاوت معناداری در وضعیت مدیریت اطلاعات الکترونیکی شخصی مشاهده نمی‎شود اما به‎لحاظ درجۀ علمی و سن، میان اعضای هیئت‎علمی تفاوت معناداری وجود دارد. «هدایتی خوش‎مهر و قهرمانیان» (1394) در پژوهش خود مدیریت اطلاعات در بین اعضای هیئت‎علمی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان در محیط دیجیتالی را بررسی کردند. یافته‎ها نشان داد به‎طور کلی مدیریت اطلاعات فردی و تمامی مؤلفه‌های آن در بین اعضای هیئت‎علمی دانشگاه مورد بررسی در حد متوسط و کمتر از حدّ مطلوب است و بین مدیریت اطلاعات فردی در حوزه‎های مختلف تحصیلی تفاوت معناداری وجود دارد. همچنین یافته‎های پژوهش یادشده نشان داد بین مدیریت اطلاعات فردی و جنسیت تفاوت معناداری وجود ندارد. «کوکبی، حیدری و مجاور» (1396) در پژوهش خود به این نتیجه رسیدند که وضعیت مدیریت اطلاعات شخصی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شهید چمران اهواز، در سطح متوسط (با میانگین 02/3) قرار داشت. همچنین  نقش چهار متغیر (جنسیت، سن، دانشکدۀ محل تحصیل و مقطع تحصیلی) در مدیریت اطلاعات شخصی دانشجویان بررسی و مشخص شد مدیریت اطلاعات شخصی در میان دانشکده‎های مختلف دارای تفاوت معنادار بود. میان زنان و مردان و دانشجویان با مقاطع تحصیلی و گروه‎های سنّی مختلف تفاوت معناداری وجود نداشت. «آزاده، جدیدی و حقانی» (1396) در پژوهش خود به این نتیجه رسیدند که مؤلفه ذخیره‎سازی و سازماندهی در سطح «خوب»، نگهداشت و بازیابی در سطح «متوسط» و به‎طور کلی مدیریت اطلاعات شخصی با میانگین 51/62 % در سطح «خوب» قرار داشتند. بر اساس آزمون فرضیه‎ها، میزان به‎کارگیری مدیریت اطلاعات شخصی و هر یک از عناصر آن توسط اعضای هیئت‎علمی دانشکده‎های پیراپزشکی دانشگاه‎های علوم پزشکی تهران، شهید بهشتی و ایران بر حسب دانشکده، مرتبۀ علمی، جنسیت به‎لحاظ آماری تفاوت معناداری نداشتند.

«بوردمن» (2004)در رسالۀ دکترای خود انواع مختلف ابزارهای مدیریت اطلاعات شخصی و چگونگی مدیریت انواع گوناگون اطلاعات شخصی کاربران در فایل‎های اسناد، پیام‎های پست الکترونیکی، نشانی‎های اینترنتی ذخیره‎شده را در چهار سطح فعالیت‌های مدیریت اطلاعات شخصی شامل فراهم‎آوری، سازماندهی، نگهداری و بازیابی بررسی کرد. «سانگ و لینگ»[42](2007)  نقش جنسیت، سن، زمینه قومی[43]، سطح تحصیلات، تخصص[44] و دفعات استفاده از کامپیوتر در مدیریت اطلاعات شخصی شامل استفاده از ابزارهای کامپیوتری، مدیریت و بازیابی اطلاعات را بررسی کردند. در این پژوهش مشخص شد جنسیت می‎تواند متغیری معنادار در عوامل جمعیت‎شناختی باشد و به‎طور نسبی مردان بیش از زنان از رایانه استفاده می‎کنند. زنان دانشجو کمتر از مردان دانشجو از رایانه استفاده می‎کنند. دانشجویان مرد بیش از دانشجویان زن از مدیریت اطلاعات شخصی خود رضایت داشتند. به‎طور کلی، تفاوت متغیرهای مدیریت اطلاعات شخصی در میان گروه‎های شرکت‎کنندگان بر اساس تخصص و جنسیت متمرکز است. «کریستال» (2008) نیازها، رفتار و عملکرد مدیریت اطلاعات شخصی 15 دانشجو را در یک ترم تحصیلی بررسی کرد. چارچوب این پژوهش متمرکز بر چهار وظیفۀ اصلی مدیریت اطلاعات شخصی مشتمل بر دوباره‎یابی، یادآوری و مدیریت وظایف، ثبت سفارش‎ها و انعکاس و فراشناخت بود. یافته‎های پژوهش نشان داد دانشجویان اطلاعات خود را با استفاده از ابزارهای مختلف در فرمت‎های گوناگون بر اساس منابع اصلی اطلاعاتی‎ای که با آن مواجه بودند، گردآوری و مدیریت می‎کنند. «مجید و دیگران» (2010) میزان آگاهی 212 نفر از دانشجویان رشتۀ آی‎تی و رشته‎های مرتبط با آن را در دو دانشگاه سنگاپور درخصوص مدیریت اطلاعات شخصی بررسی کردند. یافته‎های پژوهش نشان داد ایمیل، بوک‎مارک‎ها، اسناد متنی شخصی و عکس‎ها بیشترین اطلاعات ذخیره‎شده بود. بیشتر دانشجویان از اسامی پوشه‎ها (فایل‎ها) و برچسب‎ها  (لیبل‎ها) برای نشان‎دادن محتوای اقلام اطلاعاتی خود استفاده کرده‎اند. نیمی از دانشجویان گاهی اوقات در زمان بازیابی اقلام ذخیره‎شده‎شان با مشکل مواجه شدند و تنها تعداد کمی از آنها برای ذخیره‎سازی اطلاعات شخصی از ابزارهای آنلاین ذخیره‎سازی داده‎ها استفاده کرده‎اند.[45] «لینگ فنگ» (2011) در پژوهش خود با عنوان  «بررسی شیوه‎های دوباره‎یافتن اطلاعات» به مرور جامع موضوع دوباره‎یافتن اطلاعات و معرفی روش‎های اساسی و سازوکار مورد استفاده در دوباره‎یافتن اطلاعات پرداخت. پس از تجزیه و تحلیل رفتار دوباره‎یابی اطلاعات توسط کاربران و ملزومات آن، به بررسی روش‎های طبیعیِ دوباره‎یافتن اطلاعات در حافظه انسان و مرور شیوه‎ها و ابزارهای توسعه‎یافته در حوزه‎های مدیریت اطلاعات شخصی و وبی در جهت دوباره‎یافتن اطلاعات پرداخته است. «برگمن» (2013) در مقاله خود به شناسایی و نگاشت متغیرهای مؤثر بر انواع رفتارهای مدیریت اطلاعات شخصی پرداخت. در یک مطالعۀ اکتشافی، با انجام20 مصاحبۀ نیمه‎ساختاریافته با شرکت‎کنندگان، 15 متغیر را شناسایی و در 5 مقوله دسته‎بندی نمود. متغیرهای مرتبط با مقولۀ سازماندهی عبارت است از: نظم، افزونگی و اهمیت نام‎گذاری. متغیرهای مرتبط با مقولۀ ساختار عبارت است از: اندازه مجموعه، عمق و وسعت و اندازه پوشه‎ها. متغیرهای مرتبط با مقوله فرایند کاری متشکل از: میزان توجه و ساختارهای شبکه‎ای. متغیرهای مرتبط با مقولۀ حافظه شامل وابستگی به حافظه و نوع حافظۀ برتر و متغیرهای مرتبط با مقوله بازیابی شامل: نوع بازیابی، موفقیت بازیابی، مدت‎زمان بازیابی و فراگیربودن است.

«چودری، رحمان و الصوغیر» (2015) در پژوهش خود با عنوان «استفاده از مدیریت اطلاعات شخصی برای تقویت سواد اطلاعاتی کاری» نحوه یافتن، سازماندهی، مدیریت و دوباره‎یابی اطلاعات را در میان 83 دانشورز  از 11 شرکت در کویت بررسی کردند. نتایج نشان داد بیش از 50% اطلاعات جمع‎آوری‎شده توسط دانشورزان برای استفاده‎های آتی، نگهداری شده است. آنها این اطلاعات را بر روی دسکتاپ و دیسک سخت ذخیره و به‎منظور تسهیل دوباره‎یابی اطلاعات از Favorite و Bookmark استفاده می‎کردند. شرکت‎کنندگان در پژوهش از طبقه‎بندی‎های مرتبط با کارهای مختلف‎شان برای سازماندهی اطلاعات در پوشه‎ها استفاده می‎کردند. آنها به‎طور منظم فایل‎ها و پوشه‎هایشان را روزآمد و از ابزارهای حمایتی فعالیت‎های مدیریت اطلاعات شخصی استفاده کردند. در این پژوهش منابع، روش‎ها، تکنیک‎ها، ابزارها و راهبردهای فراهم‎آوری، سازماندهی، یافتن و دوباره‎یابی اطلاعات مورد نیاز دانشورزان بررسی شد. «هوانگ»[46] (2016) در پژوهش خود انگیزه‎های مدیریت اطلاعات شخصی و ابعاد زیرمجموعۀ آن نظیر نرم‎افزارهای فعال، روش‎های اشتراک‎گذاری، شفاف‎سازی و ساختاربندی بر اساس ادبیات موجود در زمینۀ سیستم‌های اطلاعاتی (IS)، روان‎شناسی اجتماعی، زمینه‎های مدیریت دانش و روابط آنها با اهداف رفتاری سازگار با سیستم‎های مدیریت محتوا در یک محیط الزامی پرداخت. مدل تجربیِ پیشنهادی با استفاده از داده‎های جمع‎آوری‎شده از 148 کاربر نهایی با استفاده از PLS  آزمایش شد.

روش پژوهش

این پژوهش از نظر هدف، کاربردی است و با استفاده از روش پیمایشی انجام شده است. جامعه پژوهش را 302 نفر از اعضای هیئت‎علمی تمام‎وقت و شاغل در پژوهشگاه‎های وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تشکیل می دهد که بر مبنای روش نمونه‎گیری طبقه ای تصادفی[47] انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسش‎نامه محقق‎ساخته‎ای بود که برای طراحی آن، محقق مؤلفه‎های استخراج‎شده از نظریات صاحب‎نظران پیشین، رساله‎های دکتری و مقاله‎های مرتبط با این حوزه را با مؤلفه‎های «جونز» (2012) که مبنای انجام پژوهش حاضر بود، تطبیق داد و مواردی را که در مؤلفه‎های جونز لحاظ نشده بود، به صورت مستند به آنها اضافه کرد (جدول1).

پرسش‎نامۀ طراحی‎شده دارای20 سؤال اصلی و 67 سؤال فرعی (در مجموع 87 شاخص) است. اطلاعات جمعیت‎شناختی با 6 سؤال، مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی به ترتیب: مؤلفه «یافتن و دوباره‎یافتن» با 4 سؤال اصلی و 11 سؤال فرعی (15شاخص)،  مؤلفه «نگهداری» با 2 سؤال اصلی و 15 سؤال فرعی(17شاخص)، مؤلفه «حفاظت و سازماندهی» با 4 سؤال اصلی و 26 سؤال فرعی(30شاخص)، مؤلفه «امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات» با 1 سؤال اصلی و 7 سؤال فرعی(8 شاخص)، مؤلفه «ارزیابی و اندازه‎گیری» با 1 سؤال اصلی و 5 سؤال فرعی (6 شاخص) و مؤلفه «مفهوم‎سازی» با 1 سؤال اصلی و 3 سؤال فرعی (4 شاخص) بود. در پایان نیز یک سؤال باز مطرح گردید.

برای تحلیل داده‎ها از نرم‎افزار اس‎پی‎اس‎اس 22 استفاده شد. در تجزیه‎وتحلیل داده‎ها از آمار توصیفی (فراوانی و درصد فراوانی) و برای تعیین معناداری تفاوت‎ها و آزمون فرضیه‎ها از آمار استنباطی (آزمون‎های تی تک‎نمونه‎ای و مستقل، آنالیز واریانس و ضریب همبستگی پیرسون) استفاده شد.

روایی پرسش‎نامه توسط 15 نفر از خبرگان علم اطلاعات و دانش‎شناسی و پایایی ابزار پژوهش با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ مورد سنجش قرار گرفت و مقدار 0.87 حاصل شد.

جدول1. تلفیق مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی جونز(2012) و دیگر صاحب‎نظران این حوزه

منبع

مؤلفههای فرعی/ زیرمجموعهها (با استناد به نظرهای صاحبنظران)

مؤلفههای جونز(2012)

ردیف

بوردمن 2004، جونز2008 و 2012

لینگ فنگ2011

الف) جستجو(search)، مرور(browse)، فهرست کردن نتایج(sort)

یافتن و دوباره یافتن[48]

1

جونز2012 و برگمن 2013، چودری، رحمن و الصوغیر2015

ب) حافظه

الزویلر2007، جونز 2008 و 2012، هندرسون2009، برگمن2013

الف. روش‌های نگهداری اطلاعات

نگهداری[49]

2

الزویلر2007، کاپرا2009، هندرسون2009، هلوورت2012، ژانگ2011

ب. ذخیره سازی

جونز2008 و 2012

الف) حفاظت شامل : نحوه تهیه نسخه پشتیبان/ پاک‎سازی دوره ای/ همگام سازی، روزآمدسازی و اصلاح اطلاعات/ نحوه انتقال اطلاعات/ رمزگذاری

حفاظت و سازماندهی[50]

3

جونز2008و 2012، برگمن2013، برگمن2013

ب) سازماندهی شامل:

1. ساختار و نظم پوشه‎ها (فولدرها)، نحوه مرتب‎سازی پیام‎ها

2.بازیابی اطلاعات و روش‎های انتقال و به اشتراک‎گذاری اطلاعات

جونز2008 و 2012

تعیین مسیر(های) دسترسی به اطلاعات درست، تعریف سطح دسترسی دیگران به اطلاعات، تنظیمات حریم خصوصی برای شبکه‎های اجتماعی، تأمین امنیت اطلاعات در برابر دسترسی‎های غیرمجاز و ویروس‎های مخرب

امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات

4

جونز2008 و 2012

تعیین راهکارها، سیاست‎ها و رویّه‎های مورد قبول برای ارزیابی، تعیین میزان رضایتمندی افراد از روش‎های مورد استفاده‎شان در سازماندهی و نگهداری و مرتب‎سازی و کارایی و اثربخشی روش‎ها در دستیابی به اطلاعات مورد نیاز

اندازه گیری و ارزیابی

5

جونز2008 و 2012

مفهوم‎سازی منجر به درک عمیق‎تر سطوح مرتبط با اهداف نهایی و ارزیابی می شود. اطلاعات چگونگی نمایش نیازهای یک نگاشت (شامل اهداف و محدودیت‎ها) است. اطلاعات چگونه نشان‎دادن شباهت‎ها و تفاوت‎های میان نیازهاست. اطلاعات چگونگی نمایش دادن خودنگاشت است.

استفاده از اطلاعات و مفهوم سازی

6

فرضیه‎های پژوهش

1. میزان به‎کارگیری هریک از مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی توسط اعضای هیئت‎علمی در حدّ مطلوب است.

2. تفاوت معناداری در ابعاد گوناگون مدیریت اطلاعات شخصی میان اعضای هیئت‎علمی مرد و زن وجود دارد.

3. تفاوت معناداری در ابعاد گوناگون مدیریت اطلاعات شخصی میان اعضای هیئت‎علمی با رشته‎های مختلف تحصیلی وجود دارد.

4. تفاوت معناداری در ابعاد گوناگون مدیریت اطلاعات شخصی میان اعضای هیئت‎علمی با درجۀ علمی کارشناسی ارشد و دکتری وجود دارد.

5. رابطه معناداری میان ابعاد گوناگون مدیریت اطلاعات شخصی و سنّ اعضای هیئت‎علمی وجود دارد.

6. رابطه معناداری میان ابعاد گوناگون مدیریت اطلاعات شخصی و مرتبۀ علمی اعضای هیئت‎علمی وجود دارد.

7. تفاوت معناداری در ابعاد گوناگون مدیریت اطلاعات شخصی میان اعضای هیئت‎علمی برحسب سابقۀ خدمتی آنها وجود دارد.

یافته‎ها

آمار توصیفی

توزیع و جمع‎آوری پرسش‎نامه‎های پژوهش در اسفند [51]1396 انجام شد. جدول2 نشان می‎دهد 2/65% از نمونه‎های پژوهش (302 نفر) را مردان و  8/34 % را زنان تشکیل داده‎اند. بیشترین فراوانی سن با 5/31 % مربوط به افرادی با محدودۀ سنّی36 تا 40 سال است. 7/92% از جامعۀ پژوهش دارای تحصیلات دکتری و 3/7% دارای مدرک کارشناسی ارشد بودند. بیشترین فراوانی رشتۀ تحصیلی با 4/38% مربوط به اعضای هیئت‎علمی رشته‎های فنّی و مهندسی و کمترین فراوانی با 6/6 % متعلق به گروه کشاورزی است. بیشترین فراوانی رتبۀ علمی با 2/64 % مربوط به استادیارها بوده است. بیشتر پاسخ‎دهندگان (4/24%) بین 11 تا 15 سال سابقۀ کار داشته‎اند. کمترین فراوانی نیز مربوط به سابقۀ کاری بیش از20 سال با 0/12%بوده است.

جدول2. توزیع فراوانی متغیرهای جمعیت‎شناختی نمونۀ پژوهش

ردیف

متغیر

طبقات

فراوانی

درصد

1

جنسیت

مرد

197

2/65

زن

105

8/34

2

سن

25-30 سال

9

0/3

31-35 سال

53

5/17

36-40 سال

95

5/31

41-45 سال

76

2/25

بالای 45 سال

69

8/22

3

تحصیلات

کارشناسی ارشد

22

3/7

دکتری

278

7/92

4

رشتۀ تحصیلی

علوم اجتماعی

45

14.9

علوم انسانی

34

11.3

فنی و مهندسی

108

35.8

علوم پایه

94

31.1

کشاورزی

21

7

5

مرتبه

مربی

38

8/12

استادیار

190

2/64

دانشیار

51

3/17

استاد

17

7/5

6

سابقه

کمتر از 5 سال

72

1/24

6-10 سال

71

7/23

11-15 سال

73

4/24

16-20 سال

47

8/15

بیش از 20 سال

36

0/12

آمار تحلیلی

برای پاسخ به فرضیۀ اول از آزمون تی تکنمونهای استفاده شد. در این آزمون میانگین واقعی شش مؤلفۀ مدیریت اطلاعات شخصی با میانگین مورد انتظار یا مطلوب، مقایسه میشود. میانگین مورد انتظار یا مطلوب برای هر مؤلفه از حاصلضرب حدّ وسط طیف _ که برای همه 3.5 است _ در تعداد گویههای هر مؤلفه بهدست میآید. نتایج جدول3 نشان میدهد آزمون‌های تی تکنمونهای برای هر شش مؤلفۀ مدیریت اطلاعات شخصی معنادار است؛ بهطوری که با مقایسۀ میانگین واقعی و میانگین مورد انتظار (مطلوب) میتوان گفت میانگین واقعی در هر شش مؤلفه از میانگین مورد انتظار بالاتر است و این نتیجه نشان میدهد که اعضای هیئتعلمی از نظر میزان بهکارگیری مؤلفههای مدیریت اطلاعات شخصی در وضعیت مطلوب هستند. افزون بر این، با توجه به اختلاف میانگین باید گفت بیشترین اختلاف بین میانگین واقعی و میانگین مورد انتظار در مؤلفه «یافتن و دوبارهیافتن» و کمترین اختلاف در مؤلفه «امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات» وجود دارد.

جدول 3. بررسی وضعیت مؤلفههای تحقیق با استفاده از آزمون تی تکنمونه‌ای

متغیرهای تحقیق

میانگینواقعی

میانگینمورد انتظار

اختلاف

میانگین

آماره آزمون

سطح

معناداری

وضعیت مؤلفه

یافتن و دوباره‎یافتن

29/52

42

10.29

450/292

001/0

تفاوت معنادار

نگهداری

21/59

49

10.21

298/211

001/0

تفاوت معنادار

حفاظت و سازماندهی

92/95

91

4.92

145/11

001/0

تفاوت معنادار

امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات

63/22

21

1.63

69/6

001/0

تفاوت معنادار

ارزیابی و اندازه‎گیری

84/16

14

2.84

82/10

001/0

تفاوت معنادار

مفهوم‎سازی

63/9

7

2.63

39/3

001/0

تفاوت معنادار

 

در پاسخ به فرضیۀ دوم جدول4، نتیجۀ آزمون تی مستقل برای مقایسۀ میانگین مؤلفه‌های شش‎گانۀ مدیریت اطلاعات شخصی در دو گروه زن و مرد را نشان می‌دهد. نتایج حاکی از آن است که تنها در مؤلفه‎های «نگهداری» و «امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات» میان گروه مردان و زنان تفاوت معناداری وجود دارد و در چهار مؤلفه دیگر تفاوت معناداری وجود ندارد. مقایسۀ دو گروه در مؤلفۀ «نگهداری» نشان می‎دهد زنان (با میانگین 59.35) نسبت به مردان (با میانگین 59.13) امتیاز بیشتری را به خود اختصاص داده‎اند. افزون بر این، در مؤلفه «امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات» مردان (با میانگین 22.99) در مقایسه با زنان (با میانگین 21.96) امتیاز بیشتری کسب کرده‎اند. در مجموع، زنان در بحث «نگهداری» و مردان در بحث «امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات» امتیاز بیشتری را به‎دست آوردند.

جدول 4. مقایسه میانگین مؤلفه‌های شش‎گانه بر حسب جنسیت

آماره

متغیر

مرد

زن

خلاصه نتیجه آزمون تی مستقل

یافتن و دوباره‎یافتن

52.29

52.29

334/0=t      73/0=sig

نگهداری

59.13

59.35

106/2=t      03/0=sig

حفاظت و سازماندهی

96.13

95.52

659/0=t      51/0=sig

 امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات

22.99

21.96

009/2=t      04/0=sig

ارزیابی و اندازه‎گیری 

17

16.54

831/0=t      40/0=sig

مفهوم‎سازی

9.64

9.63

003/0=t      99/0=sig

 

 در پاسخ به فرضیۀ سوم، جدول4 خلاصۀ نتیجۀ آزمون آنالیز واریانس برای مقایسۀ میانگین مؤلفه‎های شش‎گانۀ مدیریت اطلاعات شخصی در پنچ گروه مرتبط با رشته تحصیلی را نشان می‌دهد. نتایج حاکی از آن است‌ که آزمون برای دو مؤلفۀ «یافتن ودوباره‎یافتن» و «ارزیابی و اندازه‎گیری» معنا‌دار است (05/0>sig)؛ بدین‎معنا که تفاوت معنا‌داری بین افراد با رشته‌های مختلف تحصیلی از نظر میانگین نمرۀ این دو مؤلفه وجود دارد. همچنین آزمون‌های تعقیبی شفه نشان دادند که در مورد مؤلفۀ «یافتن و دوباره یافتن» بیشترین نمره مربوط به گروه کشاورزی (با میانگین 52.3347) و کمترین نمره مربوط به گروه علوم انسانی (با میانگین 52.2753) است. افزون بر این، در مؤلفه «ارزیابی و اندازه‎گیری» بیشترین نمره مربوط به رشته فنی و مهندسی (با میانگین 17.5151) و کمترین نمره مربوط به گروه کشاورزی (با میانگین 14.6147) است. برای چهار مؤلفۀ دیگر یعنی «حفاظت و سازماندهی»، «نگهداری»، «امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات» و «مفهوم‎سازی» معنا‌دار نیست (05/0<sig)؛ بدین معنا که تفاوت معنا‌داری بین افراد در رشته‌های مختلف از نظر میانگین استفاده از این چهار مؤلفۀ مدیریت اطلاعات شخصی، وجود ندارد.

جدول4. مقایسۀ میانگین مؤلفه‌های شش‎گانه بر حسب رشتۀ تحصیلی

رشته

 

متغیر

علوم اجتماعی

علوم انسانی

فنی و مهندسی

علوم پایه

کشاورزی

خلاصه نتیجه آزمون آنالیز واریانس

یافتن و دوباره یافتن

52.2893

52.2753

52.2893

52.2862

52.3347

742/3=f     005/0=sig

نگهداری

59.3984

59.1401

59.0577

59.2918

59.3643

936/1=f     104/0=sig

حفاظت و سازماندهی

95.7598

95.1830

95.8031

96.9323

93.5340

007/1=f     404/0=sig

امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات

22.1191

21.2489

22.9124

22.7664

23.9810

757/1=f               38/1=sig

ارزیابی و اندازه‎گیری

17.2076

15.0776

17.5151

17.0370

14.6147

319/3=f   

011/0=sig

مفهوم‎سازی

14.6504

9.9939

8.2133

9.5789

5.9281

283/2=f     061/0=sig

 

در تحلیل فرضیۀ چهارم، جدول5 خلاصۀ نتیجۀ آزمون تی مستقل برای مقایسۀ میانگین مؤلفه‌های شش‎گانۀ مدیریت اطلاعات شخصی در دو گروه مرتبط با کارشناسی‎ارشد و دکتری را نشان می‌دهد. نتایج بیانگر آن است که آزمون تنها برای مؤلفه «مفهوم‎سازی» معنا‌دار است (05/0>sig)؛ بدین‎معنا که تفاوت معنا‌داری بین افراد با تحصیلات کارشناسی‎ارشد و دکتری از نظر میانگین نمرۀ این مؤلفه وجود دارد. با توجه به میانگین نمره‌ها، افراد با سطح تحصیلات کارشناسی‎ارشد نمره‎های بالاتر (با میانگین 18.04) در مقایسه با افرادی با تحصیلات دکتری (با میانگین 8.87 ) کسب کردند. آزمون برای پنج مؤلفۀ دیگر یعنی «یافتن و دوباره‎یافتن»، «نگهداری»، «حفاظت و سازماندهی»، «ارزیابی و اندازه‎گیری» و «امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات» معنا‌دار نیست (05/0<sig)؛ بدین‎معنا که تفاوت معنا‌داری بین اعضای هیئت‎علمی با درجۀ علمیِ کارشناسی‎ارشد و دکتری از نظر میانگین استفاده از این پنج مؤلفۀ مدیریت اطلاعات شخصی، وجود ندارد.

جدول5. مقایسۀ میانگین مؤلفه‌های شش‎گانه بر حسب سطح تحصیلات

آماره

متغیر

ارشد

دکتری

خلاصه نتیجه آزمون تی مستقل

یافتن و دوباره یافتن

52.2978

52.2905

542/0=t      588/0=sig

نگهداری

59.0821

59.2235

757/0=t      450/0=sig

حفاظت و سازماندهی

94.0192

96.1096

233/1=t      218/0=sig

امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات

21.0688

22.7574

797/1=t      073/0=sig

ارزیابی و اندازه‎گیری

18.3542

16.7164

621/1=t      106/0=sig

مفهوم‎سازی

18.0458

8.8793

109/3=t      002/0=sig

 

در پاسخ به فرضیۀ پنجم جدول6، خلاصۀ نتیجۀ آزمون ضریب همبستگی پیرسون برای بررسی رابطه بین مؤلفه‌های شش‎گانۀ مدیریت اطلاعات شخصی با سنّ افراد را نشان می‌دهد. نتایج گویای آن است که آزمون ضریب همبستگی برای بررسی رابطه بین سنّ افراد با شش‎ مؤلفه‌ معنا‌دار نیست (05/0<sig)؛  بدین‎معنا که سنّ افراد رابطه‎ای با مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی ندارد.

جدول6. بررسی رابطه مؤلفه‌های شش‎گانه با سن

آماره آزمون

متغیر

مقدار همبستگی

سطح معناداری

نتیجه رابطه

یافتن و دوباره یافتن

004/0

948/0

مستقیم و غیر معنادار

نگهداری

032/0-

584/0

معکوس و غیر معنادار

حفاظت و سازماندهی

035/0-

543/0

معکوس و غیر معنادار

امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات

045/0-

433/0

معکوس و غیر معنادار

ارزیابی و اندازه‎گیری

029/0

616/0

مستقیم و غیر معنادار

مفهوم‎سازی

072/0

212/0

مستقیم و غیر معنادار

در تحلیل فرضیه ششم، جدول 7 خلاصۀ نتیجۀ آزمون آنالیز واریانس یک‎طرفه برای مقایسۀ میانگین مؤلفه‌های شش‎گانۀ مدیریت اطلاعات شخصی را در چهار گروه مرتبط با مرتبۀ علمی نشان می‌دهد. نتایج حاکی از آن است که آزمون برای دو مؤلفۀ «یافتن و دوباره یافتن» و «ارزیابی و اندازه‎گیری» معنا‌دار است (05/0>sig)؛ بدین‎معنا که تفاوت معنا‌داری بین افراد با مرتبۀ علمی مختلف از نظر میانگین نمرۀ این دو مؤلفه وجود دارد. همچنین آزمون‌های تعقیبی شفه نشان داد در مورد مؤلفۀ «یافتن و دوباره یافتن» استادان با مرتبۀ علمی مربی بیشترین نمره (با میانگین 52.31) و استادان دارای مرتبۀ استادی کمترین نمره (با میانگین 52.27) را به‎دست آوردند. افزون بر این، در مورد مؤلفۀ «ارزیابی و اندازه‎گیری»  بیشترین نمره مربوط به استادان دارای مرتبۀ مربی (با میانگین 17.46) وکمترین میانگین مربوط به استادان با مرتبۀ دانشیاری (با میانگین 15.25) است. در مجموع، استادان با مرتبه مربی در هر دو مؤلفه «یافتن و دوباره یافتن» و «ارزیابی و اندازه‎گیری» در مقایسه با استادان دیگر امتیاز بالاتری را به‎دست آوردند. آزمون برای چهار مؤلفۀ دیگر یعنی «نگهداری»، «حفاظت و سازماندهی»، «امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات» و «مفهوم‎سازی» معنا‌دار نیست (05/0<sig)؛ بدین‎معنا که میان افراد با مرتبۀ علمی مختلف از نظر میانگین استفاده از این چهار مؤلفه در مدیریت اطلاعات شخصی تفاوت معناداری وجود ندارد.

جدول 7. مقایسه میانگین مولفه‌های 6 گانه بر حسب مرتبه علمی

رشته

متغیر

مربی

استادیار

دانشیار

استاد

خلاصه نتیجه آزمون آنالیز واریانس

یافتن و دوباره یافتن

52.31

52.29

52.28

52.27

761/2=f     028/0=sig

نگهداری

59.30

59.20

59.24

59.19

201/1=f     311/0=sig

حفاظت و سازماندهی

96.05

96.23

94.66

97.81

487/1=f     206/0=sig

امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات

21.99

23.12

21.91

21.56

964/1=f     100/0=sig

ارزیابی و اندازه‎گیری

17.46

16.89

15.25

16.89

118/4=f     003/0=sig

مفهوم‎سازی

8.87

10.28

7.23

13.44

149/1=f      333/0=sig

در تحلیل فرضیۀ هفتم، جدول8 خلاصۀ نتیجۀ آزمون آنالیز واریانس یک‎طرفه برای مقایسۀ میانگین مؤلفه‌های شش‎گانۀ مدیریت اطلاعات شخصی را در چهار گروه مرتبط با سابقۀ کاری نشان می‌دهد. نتایج حاکی از آن است که آزمون برای سه مؤلفۀ «حفاظت و سازماندهی»، «امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات» و «مفهوم‎سازی» معنا‌دار است (05/0>sig)؛ بدین‎معنا که بین افراد با سابقۀ کاری مختلف از نظر میانگین نمرۀ این سه مؤولفه  تفاوت معنا‌داری وجود دارد. همچنین، آزمون‌های تعقیبی شفه نشان داد در مورد مؤلفۀ «حفاظت و سازماندهی» استادان دارای سابقه کاری بین 11 تا 15 سال بیشترین نمره (با میانگین 98.5526) و استادان با سابقۀ کاری 21 سال و بیشتر، کمترین نمره (با میانگین 93.1053) را به خود اختصاص داده‎اند. افزون بر این، در مورد مؤلفۀ «امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات» بیشترین نمره مربوط به استادان با سابقۀ کاری بین 16 تا 20 سال (با میانگین 22.2526) و کمترین نمره مربوط به استادان با سابقۀ کاری 21 سال و بیشتر (با میانگین 20.5366) است. همچنین، در مورد مؤلفه «مفهوم‎سازی» بیشترین امتیاز مربوط به استادان با سابقۀ کاری21 سال و بیشتر (با میانگین 17.2151) و کمترین نمره مربوط به استادان دارای سابقۀ کاری بین 16 تا 20 سال (با میانگین 5.66) است. آزمون برای سه مؤلفۀ دیگر یعنی «نگهداری»، «یافتن و دوباره یافتن»، «ارزیابی و اندازه‎گیری» معنا‌دار نیست (05/0<sig)؛ بدین معنا که بین افراد با مرتبۀ علمی مختلف از نظر میانگین استفاده از این سه مؤلفۀ مرتبط با مدیریت اطلاعات شخصی، تفاوت معنا‌داری وجود ندارد.

جدول 8. مقایسۀ میانگین مؤلفه‌های شش‎گانه بر حسب سابقۀ کاری

رشته

متغیر

پنج سال و کمتر

بین 6 تا 10 سال

بین 11 تا 15 سال

بین 16 تا 20 سال

21 سال و بیشتر

خلاصه نتیجه آزمون آنالیز واریانس

یافتن و دوباره یافتن

52.3200

52.2909

52.2906

52.2724

52.2984

457/1=f     204/0=sig

نگهداری

59.2523

59.30

59.2267

58.9527

59.2618

149/1=f     335/0=sig

حفاظت و سازماندهی

96.1769

95.4000

98.5526

94.5440

93.1053

255/3=f     007/0=sig

امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات

23.0060

22.3363

23.7891

22.2526

20.5366

275/3=f     007/0=sig

ارزیابی و اندازه گیری

16.6916

16.2677

16.4988

18.7031

16.5480

945/1=f     087/0=sig

مفهوم سازی

9.7477

8.0735

9.9146

5.6632

17.2151

399/3=f      005/0=sig

بحث

یافته‌های پژوهش نشان داد اعضای هیئت‎علمی از نظر میزان به‎کارگیری مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی در وضعیت مطلوب هستند. با توجه به اختلاف میانگین‎های به‎دست‎آمده، بیشترین اختلاف بین میانگین واقعی و میانگین مورد انتظار در مؤلفۀ «یافتن و دوباره‎یافتن» ( 10.29) و کمترین اختلاف در مؤلفه «امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات» (1.63) وجود دارد. در خصوص مطلوب‎بودن میزان به‎کارگیری مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی، یافته‎های پژوهش «دلقندی و ریاحی‎نیا» (1393)، «جدیدی» (1394)، «آزاده، جدیدی و حقانی» (1396) مطابق با پژوهش حاضر بود. نتایج پژوهش «هدایتی خوش‎مهر و قهرمانیان» (1394) و «کوکبی، حیدری و مجاور» (1396) با نتایج پژوهش حاضر مطابقت نداشت. در مورد مؤلفۀ «یافتن و دوباره‎یافتن» یافته‎های پژوهش «شکاری، فهیم‎نیا و حیدری» (1394) بر خلاف پژوهش حاضر بود.

نتایج پژوهش حاضر حاکی از آن است که از نظر میانگین استفاده از شش مؤلفۀ مدیریت اطلاعات شخصی بین اعضای هیئت‎علمی زن و مرد در مورد مؤلفه‎های «نگهداری» و «امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات» میان دو گروه تفاوت معناداری وجود دارد. در مجموع زنان در مؤلفۀ «نگهداری» و مردان در مؤلفه «امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات» امتیاز بیشتری را به‎دست آوردند. نتایج این پژوهش با یافته‌های پژوهش «دلقندی و ریاحی‎نیا» (1393)، «جدیدی» (1394)، «شکاری، فهیم‎نیا و حیدری» (1394)، «کوکبی، حیدری و مجاور» (1396)، «آزاده، جدیدی و حقانی» (1396)، «هدایتی خوش‎مهر و قهرمانیان» (1394) مطابقت ندارد. یافته‎های پژوهش حاضر با پژوهش «سانگ و لینگ» (2007) که جنسیت را متغیری معنادار می‎دانستند، همخوانی دارد.

مقایسۀ میانگین مؤلفه‎های شش‎گانۀ مدیریت اطلاعات شخصی در پنچ گروه رشته تحصیلی(علوم اجتماعی، علوم انسانی، فنی و مهندسی، علوم پایه، کشاورزی) نشان داد تفاوت معناداری بین افراد با رشته‎های مختلف تحصیلی در میزان استفاده از دو مؤلفه (یافتن و دوبارهیافتن، ارزیابی و اندازهگیری) وجود دارد. در مورد مؤلفۀ‎ «یافتن و دوباره‎یافتن» بیشترین امتیاز مربوط به استادان گروه کشاورزی و کمترین امتیاز متعلق به استادان گروه علوم انسانی است. در مورد مؤلفه «ارزیابی و اندازه‎گیری» بیشترین امتیاز مربوط به استادان گروه فنی و مهندسی و کمترین امتیاز متعلق به گروه کشاورزی است. یافته‎های پژوهش با نتایج پژوهش «سانگ و لینگ» (2007) مطابقت و با نتایج «هدایتی خوش‎مهر و قهرمانیان» همخوانی نداشت.

یافته‎های پژوهش نشان می‎دهد آزمون تی مستقل تنها برای مؤلفه «مفهوم‎سازی» معنادار است؛ بدین‎معنا که بین افراد با سطح تحصیلات کارشناسی‎ارشد و دکتری از نظر میانگین نمرۀ این مؤلفه تفاوت معناداری وجود دارد. با توجه به میانگین نمره‎ها، افراد با مدرک تحصیلی کارشناسی‎ارشد در مقایسه با افراد دارای مدرک دکتری نمره‎های بالاتری را کسب کردند که این امر استفادۀ بیشتر آنان از مؤلفۀ «مفهوم‎سازی» را نشان می‎دهد. یافته‎های پژوهش حاضر با پژوهش «کوکبی، حیدری و مجاور» (1396) مطابقت نداشت زیرا یافته‎های آن پژوهش نشان داد مدیریت اطلاعات شخصی در میان دانشجویان با مقاطع تحصیلی مختلف تفاوت معناداری ندارد.

نتایج آزمون ضریب همبستگی پیرسون نشان داد سنّ افراد رابطه‎ای با میزان استفادۀ آنان از مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی ندارد. یافته‌های پژوهش حاضر با پژوهش «کوکبی، حیدری و مجاور» (1396) مطابقت داشت و با یافته‎های پژوهش «شکاری، فهیم‎نیا و حیدری» (1394) همخوانی نداشت زیرا نتایج آن پژوهش نشان داد از نظر سنّی میان اعضای هیئت‎علمی در استفاده از مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی تفاوت معناداری وجود دارد.

نتایج آزمون آنالیز واریانس یک‎طرفه برای مقایسۀ میانگین مؤلفه‎های شش‎گانه مدیریت اطلاعات شخصی در چهار گروه مرتبط با مرتبۀ علمی، برای مؤلفه‎های «یافتن و دوباره‎یافتن»، «ارزیابی و اندازه‎گیری» معنادار است؛ بدین‎معنا که تفاوت معناداری بین افراد با مرتبۀ علمی مختلف از نظر میانگین نمرۀ این دو مؤلفه وجود دارد. در مورد مؤلفه‎های «یافتن و دوباره‎یافتن» و «ارزیابی و اندازه‎گیری» استادان با مرتبۀ علمی مربی بیشترین امتیاز را به‎دست آوردند. یافته‎های پژوهش حاضر با یافته‎های پژوهش «شکاری، فهیم‎نیا و حیدری» (1394) مطابقت داشت و با نتایج پژوهش‎های «دلقندی و ریاحی‎نیا» (1393)، «جدیدی» (1394)، «آزاده، جدیدی و حقانی» (1396) همخوانی نداشت.

نتایج آزمون آنالیز واریانس یک‎طرفه برای مقایسۀ میانگین مؤلفه‎های شش‎گانۀ مدیریت اطلاعات شخصی در چهار گروه مرتبط با سابقۀ کاری نشان داد آزمون برای سه مؤلفۀ «حفاظت و سازماندهی»، «امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات» و «مفهوم‎سازی» معنادار است؛ بدین‎معنا که تفاوت معناداری بین افراد با سابقۀ کاری مختلف از نظر میانگین نمرۀ این سه مؤلفه وجود دارد. در مورد مؤلفه «حفاظت و سازماندهی» بیشترین امتیاز مربوط به استادان با سابقۀ کاری11-15 سال؛ در مورد مؤلفۀ «امنیت حریم خصوصی» بیشترین امتیاز متعلق به استادان با سابقۀ کاری16-20 سال و در مورد مؤلفۀ «مفهوم‎سازی» بیشترین امتیاز مربوط به استادان با سابقۀ کاری21 سال و بیشتر است. در هیچ‎ یک از پژوهش‎های انجام‎شده متغیر «سابقه کاری» بررسی نشده بود.

نتیجه‎گیری

به‎طور کلی نتایج نشان داد میزان استفاده اعضای هیئت‎علمیِ پژوهشگاه‎های وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران از مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی در سطح مطلوب قرار دارد. ‎‌میانگین واقعی میزان استفاده در تمامی مؤلفه‎های مورد بررسی، بالاتر از میانگین مورد انتظار بود. بیشترین میزان استفاده از مؤلفه «حفاظت و سازماندهی» (با 92/95) بود که این امر حکایت از آشناییِ زیاد اعضای هیئت‎علمی با تکنیک‎ها و روش‎های حفاظت و سازماندهی دارد. با توجه به نتایج پژوهش حاضر و پژوهش‎های پیشین، پیشنهادهایی به شرح زیر ارائه می‎شود:

1.  برخی فعالیت‎های مرتبط با مؤلفۀ «حفاظت و سازماندهی» نظیر استفاده از نرم‎افزارهای استناددهی، ابزارهای یادداشت دیجیتالی، ابزارهای فراهم‎آوری، انتقال و به‎اشتراک‎گذاری اطلاعات و نیز فعالیت‎های مرتبط با مؤلفۀ امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات نظیر: غیرفعال‎کردن کوکی‎ها، فیلترکردن ایمیل‎های ناشناس نسبت به سایر فعالیت‎ها پیچیده‎تر و نیازمند آموزش است. از طرفی، برخی از اعضای جامعۀ پژوهش اذعان داشتند مهارت‎های استفاده از مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی را به‎صورت تجربی آموخته و واحد درسی یا دورۀ آموزشیِ مرتبط با این مباحث را نگذرانده‎اند. بنابراین، پیشنهاد می‎شود به‎منظور ارتقای سطح مهارت‎های اعضای هیئت‎علمی در استفاده از ابزارها، روش‎ها و فعالیت‎های مرتبط با مدیریت اطلاعات شخصی، دوره‎های آموزشی مناسب در قالب کلاس‎های آموزشی ضمن خدمت یا کارگاه‎های آموزشی برگزار شود.

2. در مورد مؤلفه‎های «حفاظت و سازماندهی»، «امنیت حریم خصوصی و مدیریت جریان اطلاعات» فعالیت‎هایی نظیر تهیۀ نسخه‎های پشتیبان، پاک‎سازی و مرتب‎سازی دسکتاپ کامپیوتر، استفاده از رمز عبور برای حفاظت از اطلاعات، مرتب‎سازی منظم پیام‎های ایمیلی توسط کاربران، استفاده از آنتی‎ویروس‎ها ممکن است کاربر برای انجام به‎موقع آنها احساس ضرورت نکند و کار را به تأخیر بیندازد. با توجه به اینکه انجام این اقدام‎ها مانع آسیب‎دیدن، مفقودشدن و سرقت اطلاعات می‎شود و ضریب امنیت اطلاعات افراد را افزایش می‎دهد، پیشنهاد می‎شود با استفاده از جزوه‎های آموزشی، بروشور، اسلایدهای آموزشی و... اهمیت این فعالیت‎ها به اعضای هیئت‎علمی کلیۀ گروه‎های آموزشی و رشته‎های تحصیلی تأکید گردد.

3. در این پژوهش، شش عامل جنسیت، رشته تحصیلی، سطح تحصیلات، سن، مرتبۀ علمی و سابقۀ خدمتی بررسی شد. پیشنهاد می‎شود در پژوهش‎های آتی عواملی مانند ویژگی‎های شخصیتی افراد، متغیرهای روان‎شناختی مانند اضطراب در هنگام استفاده از فناوری‎های اطلاعاتی و نیز متغیرهایی مانند نوع وظیفۀ افراد و محیط و فضای کاری بررسی شود.

4. پژوهش‎های آتی می‎توانند ضمن بومی‎سازی مؤلفه‎ها و شاخص‎های مدیریت اطلاعات شخصی، میزان به‎کارگیری شاخص‎ها را در میان گروه‎های مختلف کاربران نظیر دانشجویان تحصیلات تکمیلی، اعضای هیئت‎علمی، پژوهشگران، نویسندگان، کتابداران، کارمندان و... بررسی و تأثیر عوامل جمعیت‎شناختی مختلف بر روی میزان به‎کارگیری را نیز سنجش و ارزیابی کنند.

5. بررسی رابطه میان میزان استفاده از مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی با عوامل مؤثر بر آن و نیز حوزه‎های موضوعیِ مرتبط مانند رفتار اطلاع‎یابی و سواد اطلاعاتی برای پژوهش‎های آتی پیشنهاد می‎شود.

با انجام چنین پژوهش‎هایی می‎توان ضمن مشخص‎کردن ارتباط میان میزان استفاده از مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی و عوامل مؤثر بر آن، در جهت ارائه آموزش‎هایی هرچه مؤثرتر برای افزایش مهارت‎های گروه‎های پژوهشی مختلف و بهره‎گیری بیشتر از مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات شخصی، گام برداشت.



[1].  Acquire

[2].  Create

[3].  Store

[4].  Organize

[5].  Maintain

[6].  Retrieve

[7].  Use

[8].  Distribute

[9].  Lansdale

[10].  Barreau

[11].  Bellotti,Ducheneaut,Howard,Neuwrith, Smith

[12].  Boardman

[13].  Teevan, Jones, Bedeson

[14].  Finding and re-finding

[15].  Keeping

[16].  Maintaining and Organizing

[17].  Managing privacy and the flow of information

[18].  Measuring and evaluating

[19].  Making sense of things

[20].  Wiig

[21].  McElroy

[22].  Bukowitz and Williams

[23].  Meyer and Zack

[24].  Carlile and Rebentisch

[25].  Evans, Dalkir and Bidian

[26].  Kimiz Dalkir

[27].  Knowledge management in theory and practice

[28].  Wilson

[29].  Ravasio, Schar, Krueger

[30].  Teevan, Alvarado,Ackerman, Karger

[31].  Kwasnik

[32].  Russell et al

[33].  Klein, Moon& Hoffman

[34].  http://www.emeraldinsight.com

[35].  http://www.link.springer.com

[36].  http://www.Jstor.org

[37].  http://www.sciencedirect.com

[38].  http://www.Journals.sagepub.com

[39].  http://www.onlinelibrary.wiley.com

[40].  http://www.tandfonline.com

[41].  Song& Ling

[42].  Song& Ling

[43].  ethnic background

[44].  profession

[45].  Majid et al.

[46].  Hwang

[47].  Stratified Random Sample

[48].  Finding and Refinding

[49].  Keeping

[50].  Maintaining and Organizing

[51].  Februrary & March 2018

-     آزاده، فریدون؛ جدیدی، زهرا و حقانی، حمید (1396). «بررسی میزان به‎کارگیری مدیریت اطلاعات شخصی توسط اعضای هیئت‎علمی دانشکده‎های پیراپزشکی دانشگاه‎های علوم پزشکی تهران، شهیدبهشتی و ایران در سال 1393»،  مجلۀ دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران (پیاورد سلامت)، 1(1)،44-52.

-     جدیدی، زهرا (1394). بررسی میزان به‎کارگیری مدیریت اطلاعات شخصی(PIM) توسط اعضای هیئت‎علمی دانشکده‎های پیراپزشکی دانشگاه‎های علوم پزشکی تهران، شهیدبهشتی و ایران در سال 1393، پایان‎نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‎رسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاع‎رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران.

-     دلقندی، فائزه و ریاحی نیا، نصرت (1393). «مدیریت اطلاعات شخصی آکادمیک: بررسی موردی اعضای هیئت‎علمی دانشگاه پیام نور خراسان رضوی»، .مدیریت اطلاعات و دانش شناسی، 1(3). 97-106

-     شکاری، ‌محمدرضا؛ فهیم‎نیا، فاطمه و حیدری، غلامرضا (1394). «سنجش میزان کاربست مؤلفه‎های مدیریت اطلاعات الکترونیکی شخصی توسط اعضای هیئت‎علمی»، تعامل انسان و اطلاعات،2(1)، 49-34.

-     کوکبی، مرتضی؛ حیدری، غلامرضا و مجاور، آیدا (1396). «بررسی وضعیت مدیریت اطلاعات شخصی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شهید چمران اهواز در مجموعه منابع الکترونیکی»، فصلنامه کتابداری و اطلاعرسانی، 20(4).56-79.

-     مجاور، آیدا و کوکبی، مرتضی (1393). شناسایی عوامل مؤثر بر رفتار مدیریت اطلاعات الکترونیکی شخصی، در: مجموعهمقالات اولین همایش ملی تعامل انسان و اطلاعات، دانشگاه خوارزمی، تهران: چاپار، 160.

-     هدایتی خوش‎مهر، عزیز و قهرمانیان، پروین (1393). «مدیریت اطلاعات فردی در بین اعضای هیئت‎علمی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان»، کنفرانس بین‎المللی پژوهش‎های نوین در مدیریت و مهندسی صنایع.

-       Barreau, D. (1995), “Context As a Factor in Personal Information Management Systems.” Journal of the American Society for Information Science ,Vol.46 No.5, pp. 327–339.

-      Barreau, D. K., & Nardi, B. (1995), "Finding and reminding: File organization from the desktop",SIGCHI Bulletin, Vol.27 No.3,p.7

-      Bellotti, V., Ducheneaut, N., Howard, M., Neuwirth, C., & Smith, I. (2002),"Innovation in extremis: Evolving an application for the critical work of email and information management". Paper presented at the Conference on Designing Interactive Systems, DIS2002, London, pp.181-192.

-      Bergman O.(2013), "Variables for personal information management research". Aslib Proceedings: New Information Perspectives, Vol.65 No.5, pp. 464 – 483.

-      Boardman,R.(2004),Improving Tool Support for Personal Information Management. PhD Thesis, University of London, London.

-      Capra, R. (2009), "A survey of personal information management". Available at: http://pimworkshop.org/2009/papers/caprapim2009.pdf (Accessed 25 January 2017)

-      Capra, R., & Pérez-Quiñones, M. A. (2005),"Using Web search engines to find and re find Information". IEEE Computer, Vol.38 No.10,pp. 36–42.

-      Chaudhry,A.S,Rehman,S,Al-sughair,L(2015), "Using Personal Information Management to Strengthen Information Literacy at work". International Journal for E-Learning Security, Vol.5 No.1, pp.421-428

-      Crystal,A.(2008),Design Research For Personal Information Management Systems To Support Undergraduate Students. PhD Thesis, University of North Carolina, Chapel Hill.

-      Dalkir, K.(2017), Knowledge Management in Theory and Practice, MIT Press, US, Third Edition.

-      Dervin, B. (1992), "From the mind’s eye of the user: The sense-making qualitative quantitative methodology". In J. Glazier & R. Powell (Eds.), Qualitative Research in Information Management , CO: Libraries Unlimited, Englewood,pp.61-84.

-      Elsweiler, D. (2007), Supporting Human Memory in Personal Information Management. PhD Thesis, Department of Computer and Information Sciences, University of Strathclyde.

-      Helvoort, A.A.J.van.(2012), "A questionnaire for the Institutional Assessment of Personal Information Management". Third International Symposium on Information Management in a changing world.

-      Henderson,S.(2009), How do people manage their documents. PhD thesis, The university of Auckland.

-      Jones, W.(2007), Personal Information Management. Annual Review of Information Science and Technology. p453

-      Jones, W.(2008), Keeping Found Things Found: The study and practice of Personal Information Management, Morgan Kaufmann Publishers, Burlington.

-      Jones, W.(2012), The Future of Personal Information Management:  Part I: Our Information, Always and Forever. Morgan & Claypool,California.

-      Klein, G., Moon, B., & Hoffman, R. R. (2006)," Making Sense of Sensemaking 1: Alternative Perspectives". IEEE Intelligent Systems, Vol.21 No.4, p.71.

-      Kwasnik, B. (1989), "How a personal document's intended use or purpose affects its classification in an office". In Proceedings of the 12th annual international ACM SIGIR Conference on Research and Development in Information Retrieval, ACM Press, New York. NY,pp.207-210

-      Lansdale,M.(1988),"The Psychology of personal information management". In Applied Ergonomics,19(1),pp.55-66.

-      Ling Feng, T.D.(2011)."A survey on information re-finding techniques", International Journal of Web Information Systems, Vol. 7 No. 4 pp. 313 – 332.

-      Majid  S,  San  M,  Tun  S,  Zar  T.(2010),  "Using  Internet Services  for  Personal  Information  Management".  2nd  International  Symposium  on  Information Management in a Changing, Ankara, Turkey. September 22-24, 2010, Vol. 96, pp. 110-119.

-      Ravasio, P., Schär, S. G., & Krueger, H. (2004)," In pursuit of desktop evolution: User problem

-      and practices with modern desktop systems". ACM Dansactions on Computer-Human Interaction, Vol.11 No.2, pp.156-180.

-      Russell, D. M., Stefi k, M. J., Pirolli, P., & Card, S. K. (1993),"The cost structure of sensemaking". In Proceedings of the ACM SIGCHI Conference on Human Factors in Computing Systems, ACM Press, Netherlands.pp.269-276.

-      Song, G., Ling, C. (2009).The Roles of Profession and Gender in Some PIM Tasks.In Michael J.Smith and Gavriel Salvendy (Eds.). Human Interface and the Management of Information: Designing Information Environments,13th International Conference on Human–Computer Interaction, HCI Internationa l2009, San Diego, California, USA, July 19–24, 2009,429-436. Available at: https://dl.acm.org/citation.cfm?id=1601596(accessed 11 April 2018)

-      -Teevan, J.,Alvarado, C., Ackerman, M. S., & Karger, D. R. (2004), "The perfect search engine is not enough: A study of orienteering behavior in directed search". Proceedings of the

-      SZGCHI Conference on Human Factors in Computing Systems, Vienna, Austria, pp.415-422.

-      Teevan, J., Capra, R., & Pérez-Quiñones, M. (2007), "How people find information". In W. Jones & J. Teevan (Eds.),Personal Information Management, Seattle: University of Washington Press.p.26

-      Teevan,J.,Jones,W.,Bedeson,B.B.(2006),"personal Information Management". Communications of the ACM, Vol.49 No.1,pp.40-43.

-      Wilson, T. D. (2000). "Human information behavior". Informing Science, Vol.3 No.2, pp. 49–55.

-      -Zhang, H.(2011). Personal information organization and re-access in computer folders: an empirical study of information workers.Urbana: University of Illinois.

‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌