کتابداری و اطلاع‌رسانی

کتابداری و اطلاع‌رسانی

مطالعه علم‌سنجی تولیدات علمی حوزه اخلاق دیجیتال در پایگاه اسکوپوس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
نرجس ورع 1
زهرا نامور 2
مرضیه گل تاجی 3
1 استادیار، علم اطلاعات و دانش‌شناسی، گروه ارزیابی و توسعه منابع علمی، مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC)، شیراز، ایران.
2 دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، گروه توسعه منابع علمی، مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC)، شیراز، ایران
3 دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، گروه ارزیابی و اعتبارسنجی نشریات، مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC)، شیراز، ایران
10.30481/lis.2024.440902.2137
چکیده
هدف: با توجه به اهمیت مسائل اخلاقی در فضای مجازی، پژوهش حاضر به بررسی تولیدات علمی در حوزه اخلاق دیجیتال و مفاهیم مرتبط، بر پایه شاخص‌­های علم­‌سنجی در پایگاه اسکوپوس پرداخته است.
روش‌ پژوهش: پژوهش از نوع کاربردی است و از رویکرد علم­‌سنجی برای تحلیل یافته‌­ها بهره برده است. جامعه مورد مطالعه را 755 مقاله پژوهشی و مروری نمایه شده در پایگاه اسکوپوس با موضوع اخلاق دیجیتال تشکیل می‌­دهد. در مرحله اول، به منظور ساخت مجموعه داده‌ از انتشارات علمی در حوزه اخلاق دیجیتال، مقالات پژوهشی و مروری نمایه شده از پایگاه اسکوپوس استخراج و در ادامه تحلیل یافته‌­ها به روش توصیفی انجام و نقشه علمی با کمک نرم‌­افزار VOSviewer ترسیم شد.
یافته‌ها: یافته‌­های پژوهش نشان داد اولین مقاله در این حوزه به سال1981 برمی­‌گردد و تا پایان سال 2023 تعداد 755 مقاله در حوزه اخلاق دیجیتال و مفاهیم مرتبط در پایگاه اسکوپوس نمایه شده است. این مقالات در 160 عنوان نشریه منتشر شده و فعال‌­ترین نویسنده در این حوزه لوسیانو فلوریدی با 29 مقاله است. همچنین، پر استناد­ترین مقاله نیز به همین فرد در سال 2018 اختصاص دارد. کشور آمریکا و دانشگاه آکسفورد فعال­ترین کشور و سازمان در انتشار مقالات حوزه اخلاق دیجیتال هستند. در این میان تنها 16 مقاله به نویسندگان ایرانی تعلق دارد. نقشه علمی به دست آمده حاکی از آن است که مقالات این حوزه در پایگاه اسکوپوس مشتمل بر 10 خوشه و 635 پیوند است که شامل اخلاق اطلاعات، اخلاق دیجیتال و حریم خصوصی، اخلاق، هوش مصنوعی و اخلاق فناوری، اخلاق کامپیوتری، اخلاق سایبری، الگوریتم‌­ها در سیستم‌­های اطلاعاتی، فناوری اطلاعات و اخلاق کاربردی هستند.
نتیجه‌گیری: آنچه که امروزه بیش از پیش در فضای مجازی مورد توجه قرار گرفته موضوع اخلاق است. تحلیل یافته­‌ها نشان داد که تأکید در پژوهش‌های علمی حوزه اخلاق دیجیتال همچون سرقت ادبی، اخلاق پژوهش، حمله سایبری، حقوق دارایی فکری به سمت اخلاق در مسائل حوزه فناوری و کامپیوتری مثل فناوری دیجیتال، اخلاق مجازی، حاکمیت داده‌­ها، فناوری­‌های نوظهور، هوش مصنوعی، اخلاق فناوری، حفاظت داده‌­ها و یادگیری ماشینی در حال تغییر است.
کلیدواژه‌ها
اخلاق دیجیتال
برونداد علمی
پایگاه اسکوپوس
علم‌سنجی
فضای مجازی

عنوان مقاله English

Scientometric Analysis of Digital Ethics in Scopus Database

نویسندگان English

Narjes Vara 1
Zahra Namvar 2
Marzieh Goltaji 3
1 Assistant Professor, Evaluation and Resource Development Department, Islamic World Science and Technology Monitoring and Citation Institute (ISC), Shiraz, Iran
2 Ph.D. in Knowledge and Information Science, Development Unit, Islamic World Science and Technology Monitoring and Citation Institute (ISC), Shiraz, Iran
3 Ph.D. in Knowledge and Information Science, Journals Evaluation and Accreditation Unit, Islamic World Science and Technology Monitoring and Citation Institute (ISC), Shiraz, Iran
چکیده English

Objective: Considering the role of ethical issues in virtual space, this study has investigated the scientific publications on digital ethics and related fields based on scientometric indicators in Scopus database.
Methodology: This research is an applied and conducted with a scientometric approach.  The study population consists of 755 articles (research or review) on digital ethics that indexed in Scopus database. To construct the dataset of publications on digital ethics, all scientific articles published on digital ethics were collected. To analyze the findings, Vosviewer software was used.
Findings: From 1981 to the end of 2023, 755 articles in the field of digital ethics and related concepts have been indexed in the Scopus database. These articles have been published in 160 journals. The greatest number of articles (52 articles) is in “Ethics and Information Technology” journal, then “Journal of Information Communication and Ethics in Society” and “Philosophy and Technology”, with 30 and 17 articles, respectively, in the second and third positions. The most active author in this field is Luciano Floridi with 29 articles. Also, the most cited article is also dedicated to this person in 2018. Only 16 articles belong to Iranian authors. Also, the most cited article among Iranian authors is belongs to the article titled “The students' experiences of ethics in online systems: A phenomenological study”, written by Mosallanejad, Dehghani and Abdolahi Fard with 10 citations in 2014, and after that the article titled “Assessing the credibility of Web information by university students: findings from a case study in Iran” written by Keshavarz with 5 citations in 2020. The United States and Oxford University are the most active country and organization in the field of digital ethics. The scientific map of this field in the Scopus database consists of 10 clusters and 635 links. These clusters include information ethics, digital ethics and privacy, ethics, artificial intelligence and technology ethics, computer ethics, cyber ethics, algorithms in information systems, information technology and practical ethics.
Conclusion: Nowadays, the topic of ethics has more attention than ever in the virtual space. Findings showed that the emphasis in scientific research in the field of digital ethics such as plagiarism, research ethics, cyber-attack, intellectual property rights are changing towards ethics in technology and computer issues such as digital technology, virtual ethics, data governance, technology emerging technologies, artificial intelligence, technology ethics, data protection, and machine learning.

کلیدواژه‌ها English

Digital ethics
Scientific output
Scopus database
Scientometrics
Virtual space
مرادی، رحیم؛ زارعی زوارکی، اسماعیل (1396). آموزش اخلاق فناوری مبتنی بر آموزه‌­های رضوی در بستر شبکه‌­های اجتماعی مجازی. نشریه بین‌­المللی میان رشته‌­ای Pure life، 4(12)، 90-59.
مرادی، امیر؛ کردلو، محسن (1396). بررسی افق­ها و تنگناهای فضای مجازی و اینترنت بر تربیت اخلاقی. فلسفه و کودک، 15(4)، 79-94.
مکی­‌زاده، فاطمه؛ مصطفوی، اسماعیل؛ حاجی­زاده بافقی، آمنه­السادات (1398). تحلیل پژوهش­‌های حوزه اخلاق پزشکی در عرصه         بین‌­المللی. اخلاق پزشکی، 13(44)، 213-227.
نوری، سولماز؛ شاه‌­شجاعی، علی (1391). اخلاق اطلاعات در محیط دیجیتال. مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، 90، 26-47.
References
Ezzati ArastehPour, F., & Aliahmadi Jeshfaghani, H. (2018). A Review of the Ethical Challenges in Health Technologies (Case Study: Digital Health Technologies). Iranian Journal of Medical Ethics and History of Medicine, 11, 397-416. (in Persian)
Baeva, L. (2019). Formation of ethics of digital society [Paper presentation]. XI International Conference Theoretical and Applied Ethics: Traditions and Prospects – 2019. The coming of digital society: a venture in ethics forecasting, Saint Petersburg State University. St. Petersburg, Russia.
Chen, X., Chen, J., Wu, D., Xie, Y., & Li, J. (2016). Mapping the research trends by co-word analysis based on keywords from funded project. Procedia Computer Science, 91(14), 547-555.
Costovici, D. A. (2021). Ethics in cyberspace–Dangers and threats. In 2nd International Conference Global Ethics-Key of Sustainability (GEKoS). Bucharest: EBEN – European Business Ethics Network, May 2021.
Floridi, L. (2001). Ethics in the infosphere. The Philosophers’ Magazine, 6, 18-19.
Freeman, L. A. & Peace, A. G. (2005). Information Ethics: Privacy and Intellectual Property. Idea Group, Hershey, PA.
Hansson, T. (2008). Communication and relation building in social systems, in Hansson, T. (Ed), Handbook of Research on Digital Information Technologies: Innovations, Methods and Ethical Issues, Information Science Reference, Hershey, PA, 367-385.
Heersmink, R., Van Den Hoven, J., Van Eck, N. J., & Berg, J. V. (2011). Bibliometric mapping of computer and information ethics. Ethics and Information Technology, 13, 241–249.
Joiner, J., M. (2019). Digital Ethics in Social Work Education. Journal of Teaching in Social Work, 39 (4-5), 361-373.
Keykha, B. (2020). Moral Training in Cyberspace (Case Study University Students). New Thoughts on Education, 16(1), 241-272. (in Persian).
Liao, S. H., Chu, P. H. & Hsiao, P. Y. (2012). Data Mining Techniques and Applications - A Decade Review from 2000 to 2011. Expert Systems with Applications, 39, 11303-11311.
Mahdiani, M. (2021). Ethics in Cyber Space. Journal of Islamic Studies and Studies, 30(3), 39-51. (in Persian)
Mahieu, R., Van Eck, N. J., Van Putten, D., & Van Den Hoven. (2018). From dignity to security protocols: a scientometric analysis of digital ethics. Ethics and Information Technology, 20, 175–187.
Makkizadeh, F., Mostafavi, E., & Hajizadeh Bafqi., A. S. (2019). An Analysis of Medical Ethics Research in the International Arena. Medical Ethics Journal, 13(44): e18. (in Persian)
Moradi, A., & Kordlou, M. (2017). Investigating Horizons and Bottlenecks of Virtual Space and Internet on Moral Education. Philosophy and Children, 15(3), 79-94. (in Persian)
Moradi, R., & Zarei Zavaraki, E. (2018). Teaching technology ethics based on Razavi's teachings in the context of virtual social networks. International Multidisciplinary Journal of Pure life, 4(12), 59-90. (in Persian)
NorouziChakali, A., & MollaMohammadi J. G. (2011). Comparative evaluation of documents Islamic Azad University indexed in Scopus databases in 2007 and 2008 years. Epistemology, 3(12), 83-98.
Noori, S., & Shah Shojaei, A. (2012). Information Ethics in Digital environment. Librarianship and Information Organization Studies, 90, 26-47. (in Persian)
Ozcan, N. (2021). A qualitative Research on Digital Ethics. Journal of Youth Studies, 9(25), 89-108.
Priem, J., & Hemminger, B. H. (2010). Scientometrics 2.0: New metrics of scholarly impact on the social Web. First Monday, 15(7).
Ravikumar, S., Agrahari, A., & Singh, S. N. (2015). Mapping the intellectual structure of scientometrics: A co-word analysis of the journal Scientometrics (2005-2010). Scientometrics,102(1), 929-955.
Sari, D., Rejekiningsih, T., & Muchtarom, M. (2020). Students’ Digital Ethics Profile in the era of disrup­tion: An overview from the internet use at risk in Surakarta City. Indonesia International Journal of Interactive Mobile Technologies, 14(3), 82-93.
Sesen, E. (2021). Looking at the Waldo Moment through Information Technologies and Digital Ethics. Library Archive and Museum Research Journal, 2(1), 24–35.
Spinello, R. A. (2019). Ethics in cyberspace: freedom, rights, and cybersecurity. Next-Generat Ethics Eng Better Soc, 454.
Yang, S., Wang, B., & Lu, Y. (2016). Exploring the dual outcomes of mobile social networking service enjoyment: The roles of social self-efficacy and habit. Computers in Human Behavior, 64, 486–496.
Zvereva, E. (2023). Digital ethics in higher education: Modernizing moral values for effective communication in cyberspace. Online Journal of Communication and Media Technologies, 13(2), e202319.